राज्ञः यज्ञदर्शनेच्छया ब्राह्मणाः क्षत्रियाः वैश्याः शूद्राश्च, सर्वे राजानः तेषां प्रजाः च, हे राजन्, यत्र यज्ञः आयोज्यते तत्र समागताः। ततः ब्राह्मणाः सुवर्णमयं हलं उपयुज्य, वेदविधिना यज्ञभूमिं सम्यक् निर्माय, राजानं यज्ञारम्भाय दीक्षितवन्तः। यज्ञोपकरणानि सर्वाणि सुवर्णमयानि आसन्, यथा प्राचीनकाले वरुणाय अभवन्; लोकपालाः इन्द्रादयः, ब्रह्मा शिवः च सह आगच्छन्। सिद्धाः गन्धर्वाः विद्याधराः महानागाः ऋषयः यक्षाः राक्षसाः पक्षिणः किन्नराः चारणाः च स्वैः गणैः सह तत्र उपस्थिताः। राजानः तेषां पत्न्यः च आहूताः, पाण्डुपुत्रस्य राजसूययज्ञे समागताः। तत्र सर्वे विस्मिताः, कृष्णनिष्ठस्य एष यज्ञः युक्तः इति मन्यन्ते। देवप्रभाभिः पुरोहितैः महराजस्य राजसूयः सम्यक् कृतः, यथा देवैः प्रचेतेसस्य अभवत्। यज्ञदिवसे भूमिपतिः, सम्यक् ध्यानपूर्वकं, भाग्यशाली पुरोहितान् सभास्वामिनः च यथायोग्यं सत्कृतवान्। सभासदः, सर्वोत्तमपूजायाः पात्रं कः इति विचारयन्तः, एकमतिं न प्राप्तवन्तः; ततः सहदेवः अब्रवीत्। सहदेवः उवाच—अच्युतः, सात्वताधिपः भगवान्, सर्वोत्तमपूजायाः अर्हः; तस्मिन सर्वे देवाः, स्थानानि, कालाः, सम्पदः इत्यादयः विद्यमानाः। सः एष सर्वं विश्वम् आत्मा, यज्ञाः तस्मिन् अधिष्ठिताः; होमाः, मन्त्राः, सांख्ययोगः च सर्वे तस्मै समर्पिताः। सः एक एव अद्वयम् इदं विश्वम्; स्वयम्, हे सभा, अजः लोकान् सृजति, पालयति, लयम् च करोति। सः निरीक्ष्य, विविधानि कर्माणि अत्र सम्पादयति; यत् किमपि इच्छ्यते—धर्मलक्षणं परमं श्रेयः—तस्मात् उद्भवति। तस्मात् परमपूजा महाकृष्णाय दीयताम्; तेन सर्वेषां प्राणिनां आत्मनः च पूजनं साध्यते। सर्वभूतात्मने, अन्यं न पश्यन्ते, शान्ताय पूर्णाय कृष्णाय, अनन्तदानफलमिच्छता पूजां दीयताम्। एवं उक्त्वा, सहदेवः कृष्णमहिमानं ज्ञात्वा, तुष्णीं स्थितः; श्रुत्वा, सर्वे श्रेष्ठपुरुषाः तम् प्रशशंसुः—"साधु साधु" इति। ब्राह्मणस्य वचनं श्रुत्वा, सभासदां हृदयम् विज्ञाय, राजा हर्षपूर्णः, स्नेहवशात्, हृषीकेशं सत्कृतवान्। कृष्णपादोदकम् शुद्धं अपि, स्वपत्नीभिः भ्रातृभिः मन्त्रिभिः कुटुम्बिनः च सह, आनन्देन शिरसि धारयामास। पीतवस्त्रैः रत्नाभरणैः च तम् पूज्य, अश्रुपूर्णनेत्रः, दृष्टुं न शक्नोति। एवं तम् पूजितं दृष्ट्वा, सर्वे जनाः अञ्जलिं कृत्वा, "जयः! नमः!" इति उचुः, पुष्पवृष्टिः अपि अभवत्। तद्वचनं श्रुत्वा, दमघोषपुत्रः, कृष्णगुणस्तुत्या कुपितः, आसनात् उत्थाय, हस्तौ प्रसार्य, निर्भयः, सभायां तीक्ष्णं वचनं उवाच, भगवतः समक्षं प्रकटीकृतवान्। सत्यवत्याः वेदविधिः—"भगवान् कालः दुर्निवारः" इति घोषयति; किन्तु वृद्धज्ञानम् अपि कदाचित् शिशुवचनैः मोहितम् भवति। त्वं, यथार्थपात्रविवेके अग्रणी, शिशुवाक्यैः न प्रमाद्य; सर्वे सभास्वामिनः कृष्णस्य पूजायाः योग्यताम् अनुमोदितवन्तः। यः तपः ज्ञानं व्रतानि च आचरति, ज्ञानैः मलानि विनष्टानि, ब्रह्मनिष्ठाः परमर्षयः, लोकपालैः अपि पूजिताः—ते सभास्वामिनः अतिवर्त्य, गोकुलजः कुलपङ्कः कथं पूजायाः अर्हः? यथा काकः न नैवेद्यस्य अर्हः। जातिवर्णकुलरहितः, सर्वकर्मनिष्कृतः, स्वेच्छाचारः, गुणहीनः—कथं पूजायाः अर्हः? तेषां वंशः ययातिना शप्तः, सत्पुरुषैः त्यक्तः, मद्यप्रियः—कथं पूजायाः अर्हः? ब्रह्मर्षिसेवितभूमिं त्यक्त्वा, ब्राह्मणतेजः रहितः, समुद्रं आश्रित्य, जनान् दस्युवत् क्लेशयन्तः। एवं, सः अशुभानि वचनानि बहूनि उवाच, भाग्यं हृतम्; भगवतः सिंहस्य शृगालरवम् इव श्रुत्वा, भगवान् प्रत्युत्तरं न ददौ। भगवद्विमर्शं असह्यं श्रुत्वा, सभासदः कर्णौ पिधाय, सभां त्यक्त्वा, क्रुद्धाः, चेदिराजं शप्तवन्तः। यः भगवतः अथवा भक्तानां निन्दां श्रुण्वन्, तत्र स्थाने न त्यजति, सः धर्मात् पतति, यद्यपि पूर्वं पुण्यवान् आसीत्। ततः पाण्डवाः, मत्स्यकेकयसृञ्जयराजानः च, क्रुद्धाः, शस्त्राणि गृह्य, शिशुपालवधाय उद्यताः। तदा, हे भारत, चेदिराजः, न विचलितः, शस्त्रं कवचं च गृह्य, कृष्णपक्षीयान् राजान् सभायां तिरस्कृतवान्। तस्मिन् क्षणे, भगवान् स्वयं, स्वपक्षीयान् निगृह्य, क्रोधेन, चक्रेण शिशुपालस्य शिरः छित्त्वा पतितम्। शिशुपालवधात् महान् कोलाहलः अभवत्; तस्य पक्षीयराजानः प्राणरक्षणाय दिशः दिशः पलायितवन्तः। चेदिराजस्य शरीरात् तेजः उत्पन्नम्, सर्वे प्राणीः पश्यन्तः, वासुदेवे प्रविष्टम्, यथा उल्का आकाशात् पृथिवीं पतति। त्रिजन्मार्जितवैराग्निना मनः सन्तप्तः, तं चिन्तयन्, तस्मिन् एव लीनः अभवत्; यः यथा भावयति, तस्य तत् भावि जन्म कारणम्। यज्ञकर्तृभ्यः ब्राह्मणादिभ्यः दानेन, यथाविधि सर्वान् सत्कृत्य, सम्राट् यज्ञावसाने स्नानं कृतवान्। राजसूयसमाप्तौ, योगेश्वरः कृष्णः, मित्रानां प्रार्थनया, कतिचित् मासान् तत्र स्थितवान्। ततः, राज्ञः अनिच्छायाम् अपि, देवकीपुत्रः, स्वपत्नीभिः मन्त्रिभिः च सह, स्वनगरं प्रस्थितः। एवं, द्वयोः वैकुण्ठवासिनोः, ब्राह्मणशापात् पुनः पुनः जन्मकथां विस्तरेण तव कथितवान्।