श्रीशुक उवाच—एवं बलिनाऽक्लिष्टकर्मणा श्रीकृष्णेन जरासन्धवधं तथा तदद्भुतकर्माणि श्रुत्वा धर्मराजः युधिष्ठिरः सन्तुष्टः सञ्जज्ञापयत्। ततो युधिष्ठिरः सस्मितं वदति—त्रैलोक्याचार्याः सर्वभूताधिपतयः अपि दुर्लभं लब्ध्वा शिक्षां शिरसि वहन्ति। त्वं कमलनयन श्रीकृष्ण, क्लिष्टानां स्वामीति मन्यमानानां अपि अधिपतित्वं वहसि; महापुरुष, एषा हि परमार्थतः रहस्यम् अस्ति। एकस्यैव परस्य, परमात्मनः, द्वितीयाभावात्, कर्मभिः न नूनं महिमा वर्धते नापि हीयते, यथा आदित्यस्य। अजय्य माधव, तव भक्तेषु ‘मम’ ‘त्वद्’ इति भेदो नास्ति; तादृशो भेदः पशुषु इव दृश्यते। एवं वदित्वा धर्मराजः यथाकालं यज्ञस्य, वेदविदः ब्राह्मणान्, कृष्णस्य अनुमत्याऽवृणोत्। तत्र व्यासः, भरद्वाजः, सुमन्तुः, गौतमः, असितः, वसिष्ठः, च्यवनः, कण्वः, मैत्रेयः, कवषः, त्रितः च संमिलिताः। तथा विश्वामित्रः, वामदेवः, सुमतिः, जैमिनिः, क्रतुः, पैलः, पराशरः, गर्गः, वैशम्पायनः च। अथर्वा, कश्यपः, धौम्यः, भृगुकुलोत्पन्नः रामः, आसुरिः, वीतिहोत्रः, मधुच्छन्दा, वीरसेनः, अक्रतव्रणश्च, एतेऽपि समागताः। अन्येऽपि आहूताः, यथा द्रोणः, भीष्मः, कृपः च; धृतराष्ट्रः पुत्रैः सह, विदुरः च तत्र आगतः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः, सर्वे यज्ञदर्शनकाङ्क्षिणः, राजानां प्रजाः च, राजन्, समागताः। ततः ब्राह्मणाः सुवर्णलाङ्गलैः यथाविधि यज्ञभूमिं सम्यक् निर्माय, नृपतिं दीक्षयामासुः। यज्ञोपकरणानि अपि सर्वाणि सुवर्णमयानि, यथा प्राचीनकाले वरुणस्य; लोकपालाः इन्द्रादयः, ब्रह्मा-शिवसहिताः, तत्र उपविष्टाः। ततस् सिद्धगन्धर्वविद्याधराः, महोरगाः, मुनयः, यक्षराक्षसाः, विहङ्गाः, किन्नरचारणाः च स्वैः गणैः सह आगच्छन्। राजानः स्वपत्नीभिः सह पाण्डुपुत्रस्य राजसूये समागताः। तं दृष्ट्वा, इदं युक्तमिति मन्यमानाः, कृष्णे भक्तिं कुर्वतः, विस्मिताः। दिव्यतेजसः ऋत्विजः तं राजसूयं महात्मनः यथाविधि चक्रुः, यथा देवैः प्रचेतसे। यज्ञदिने भूमिपतिः, एकाग्रचित्तः, ऋत्विजः सभासदश्च, महाभाग्ययुक्तान्, यथार्हं पूजयामास। सभासदः, कोऽत्र सर्वोत्तमः इति चिन्तयन्तः, नैकमतिं प्राप्नुवन्; तदा सहदेवः अब्रवीत्। सः उवाच—अच्युतः, सात्वतानां पतिः, सर्वोत्तमपूजायाः पात्रम्; तस्मिन् सर्वे देवा, स्थानानि, कालः, सम्पदः च वर्तन्ते। स एव सर्वस्य जगतः आत्मा, यज्ञाः तस्मिन् प्रतिष्ठिताः; हव्यकव्या मन्त्राः, सांख्ययोगः अपि तस्मै समर्पितम्। स एव, अद्वितीयः, इदं विश्वम्; स्वयमेव अजः सर्गस्थितिसंहारान् करोति। सः पश्यन्, अत्र कर्माणि विविधानि साधयति; यद् यद् प्रार्थ्यते, धर्मलक्षणं परमं श्रेयः, तस्मात् एव उत्पद्यते। अतः, परमपूजा श्रीकृष्णाय दीयताम्; तेन सर्वभूतपूजनं स्वात्मपूजनं च स्यात्। सर्वभूतात्मने, अनन्यदर्शिने, शान्ताय, पूर्णाय कृष्णाय, अनन्तदानफलकामेन पूजां दातव्यम्। एवं सहदेवः, कृष्णमाहात्म्यं जानन्, मौनं चकार; तद्वाक्यं श्रुत्वा, सर्वे नरश्रेष्ठाः ‘साधु साधु’ इति प्रशशंसुः। ब्राह्मणस्य वचः श्रुत्वा, सभायाः चित्तं विज्ञाय, राजा हृष्यन्, स्नेहवशात्, हृषीकेशं पूजयामास। सः तस्य पाद्यं पुण्यं जलं स्वपत्नीभिः, भ्रातृभिः, मन्त्रिभिः, बन्धुभिः च सह शिरसि हर्षेण वहन्। पीताम्बरैः, रत्नाभरणैः च पूजितः, अश्रुपूर्णलोचनः, तं निरीक्षितुं न शशाक। तं तथा पूजितं दृष्ट्वा, सर्वे जनाः अञ्जलिं कृत्वा, ‘जय! नमः!’ इति वदन्तः, पुष्पवृष्टिं चक्रुः। एवं श्रुत्वा, दमघोषसुतः, कृष्णगुणस्तुत्या कोपितः, स्वस्थानात् उत्तस्थौ, भुजौ प्रसार्य, निर्भयः, कठोरं वाक्यं सभायाम् उदाहरत्, भगवत्समीपं च ज्ञापयामास। स उवाच—सत्यवत्याः श्रुतिर्हि वेदविहिता, ‘ईश्वरः कालः दुस्तरः’; तथापि वृद्धानां बुद्धिः अपि कदाचित् बालवाक्यैः मोदते। त्वं यथार्थगुणविचारेषु अग्रण्यः; बालवाक्यैः न चलितव्यं; सर्वे सभासदः कृष्णस्य पूजायाः युक्तता अङ्गीकृतवन्तः। ये तपःज्ञानव्रतानि पालयन्ति, ज्ञानदग्धकल्मषाः, ब्रह्मनिष्ठाः परमर्षयः, लोकपालैः अपि पूजिताः— तान् अतिक्रम्य, कथं गवां चरः, कुलपांसनः, पूजायाः पात्रं स्यात्, यथा काकः हविषां न पात्रम्? वर्णाश्रमकुलहीनः, सर्वकर्मवर्जितः, स्वेच्छाचारः, गुणरहितः—कथं सः पूजनीयः? ययातिना शप्ताः, साधुभिः परित्यक्ताः, मद्यसेवायाः प्रवृत्तः—कथं त एव पूजार्हाः? ब्राह्मर्षिसेवितभूमिं परित्यज्य, ब्राह्मणतेजोरहिताः, समुद्रदुर्गं शरणं कृत्वा, जनान् चौरवत् पीडयन्ति। एवं सः अनिष्टवचनानि बहूनि उवाच, स्वश्रियं नष्टवान्; भगवतः सिंहस्य इव शृगालकुलस्य रावं श्रुत्वा, भगवान् मौनं समास्थाय, प्रत्युत्तरं न दत्तवान्। तस्य भगवत्स्तुत्याः असह्यनिन्दां श्रुत्वा, सभासदः कर्णौ पिधाय, सभां त्यक्त्वा, क्रुद्धाः चेदिराजं शशपुः। यः भगवतः वा भगवत्भक्तस्य वा निन्दां श्रुत्वा, तस्मात् देशात् न निष्क्रामति, सः पुण्यात् पतति, अपि सन् पुण्यशीलः अपि।