भगवान् श्रीकृष्णः राज्ञः उपदिशन् एवम् अवदत्—“स्वजनानां सूत्राणि धारयन्तः, यथासम्भवम् आनन्ददुःखयोः, जन्ममरणयोश्च अनुभवः कुर्वन्तः, स्वाभिमुखं कर्म सेवध्वम्, मनांसि च मयि स्थिरयन्तः विचरध्वम्। शरीरादिषु असक्ताः, आत्मनि रममाणाः, व्रतेषु दृढनिश्चयाः, मयि एव मनः संस्थाप्य, समाप्तौ ब्रह्म प्राप्स्यथ।” एवं राज्ञः उपदिश्य, श्रीकृष्णः जगन्नाथः तेषां पत्नीनां स्नानकृत्याय परिचारकान् नियुक्तवान्। सः सहदेवेन राजोपयुक्तवस्त्राभरणमाल्यचन्दनैः तदर्थं पूजां कारयामास। स्नाप्य भूषयित्वा, उत्तमेन भोज्येन तान् तर्पयामास, विविधैः उपभोगैः च, ताम्बूलादिभिः च राजोपयुक्तैः तान् यथोचितं समर्पयामास। मुकुन्देन पूजिताः ते राजानः, कर्णाभरणैः विराजमानाः, दुःखमुक्ताः, वर्षार्तुपरिमुक्तग्रहाः इव प्रज्वलन्तः बभुः। श्रीकृष्णः रत्नस्वर्णभूषितरथान् उत्तमाश्वयुक्तान् योजयित्वा, प्रियवचनैः तान् तुष्ट्वा, स्वदेशान् प्रति प्रेषयामास। एवं महात्मना कृष्णेन क्लेशात् उद्धृताः ते राजानः, तं च जगन्नाथस्य कर्माणि च चिन्तयन्तः, प्रस्थिताः। जनाः परमपुरुषस्य कर्माणि विस्मयेन पश्यन्तः, भगवतः आदेशेन स्वकर्माणि यथावत् अकुर्वन्। जरासन्धे भीमसेनेन हते, कृष्णः सहदेवेन पूजितः पाण्डुपुत्राभ्यां च सह प्रस्थितः। खाण्डवप्रस्थं प्राप्ताः विजयी वीराः शङ्खान् निनदन्तः, स्वमित्राणि हर्षयन्तः, शत्रूणां च मनसि विषादं जनयन्तः। एतत् श्रुत्वा इन्द्रप्रस्थवासिनः हृष्टहृदयाः अभवन्, मगधपतिः निगृहीतः, स्वराज्ञः च कामः पूर्णः इति निश्चित्य। ततः भीमः अर्जुनः जनार्दनः च, राज्ञे प्रणम्य, कृतं सर्वं निवेदयामासुः। एतत् श्रुत्वा धर्मराजः युधिष्ठिरः, कृष्णस्य कृपां विज्ञाय, हर्षबाष्पैः स्रवद्भिः, स्नेहात् किञ्चिदपि वक्तुं न अशक्नोत्। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे ‘कृष्णाद्यागमनं’ नाम त्रिसप्ततितमं अध्यायं समाप्तम्। पुनः श्रीशुकः उवाच—एवं जरासन्धवधं बलिनः कृष्णस्य अद्भुतकर्म च श्रुत्वा, धर्मराजः युधिष्ठिरः तुष्टः सन् तं वाक्यम् अवदत्। युधिष्ठिरः उवाच—त्रैलोक्याचार्याः सर्वभूताधिपतयः अपि, दुर्लभं प्राप्य, शिक्षां शिरसि वहन्ति। त्वं कमललोचन, ये दुःखितेषु स्वामीति मन्यन्ते, तान् अपि शाससि; एषा महती गुह्यवृत्तिः। एकस्यैव, अद्वितीयस्य परमात्मनः, कर्मभिः न महिमा वर्धते नापि क्षीयते, सूर्यस्येव। अजय्य, माधव, तव भक्तेषु ‘मम’ ‘ते’ इति भेदाभावः; पशुषु यथा भेदः, तथा एषः भेदः। एवं उक्त्वा, यज्ञकालसमये, कृष्णस्य अनुमत्या, युधिष्ठिरः वेदवित् ब्राह्मणान् ऋत्विजः च चयनं चकार। व्यासः, भरद्वाजः, सुमन्तुः, गौतमः, असितः, वसिष्ठः, च्यवनः, कण्वः, मैत्रेयः, कवषः, तृतः, विश्वामित्रः, वामदेवः, सुमतिः, जैमिनिः, क्रतुः, पैलः, पराशरः, गर्गः, वैशम्पायनः, अथर्वा, कश्यपः, धौम्यः, भृगुवंशीयः रामः, आसुरिः, वीतिहोत्रः, मधुच्छन्दाः, वीरसेनः, अक्रतव्रणः च। अन्ये अपि, द्रोणः, भीष्मः, कृपः च, अन्ये च; धृतराष्ट्रः पुत्रैः सह, विदुरः च तत्र आगमन्। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च, सर्वे राज्ञः यज्ञदर्शनकाङ्क्षिणः, राजपुरुषैः सह तत्र समागच्छन्। ततः ब्राह्मणाः सुवर्णशूलेन वेदविधिना यज्ञभूमिं सम्यक् समस्कृत्य, राजानं दीक्षितवन्तः। यज्ञोपकरणानि सर्वाणि सुवर्णमयानि, यथा पूर्वं वरुणस्य; लोकपालाः इन्द्रादयः, ब्रह्मणा शंकरश्च सहिताः, तत्र स्थिताः। स्वैः स्वैः गणैः सिद्धाः, गन्धर्वाः, विद्याधराः, महोरगाः, ऋषयः, यक्षराक्षसाः, पक्षिणः, किन्नराः, चारणाश्च समागताः। राजानः पत्नीसहिताः, पाण्डुपुत्रस्य राजसूये समाहूताः, तत्र आगमन्। ते विस्मिताः, कृष्णभक्तस्य युक्तं इति मन्यमानाः, दिव्यतेजसः ऋत्विजः, यथावत्, प्रचेतेसो देवैः यथा, राजसूयं चकारुः। यज्ञदिने भूमिपतिः, सम्पूर्णचेतसा, ऋत्विजः सभासदश्च, सुभगान्, यथोचितं, सम्मानयामास। सर्वे सभासदः, कोऽत्र श्रेष्ठः इति चिन्तयन्तः, एकमतिं न आगच्छन्; तदा सहदेवः अब्रवीत्। “अच्युतः सत्त्वतानां स्वामी, सर्वदेवस्थानकालधनादीनां आधारः, स एव परमपूज्यः। स एवेदं विश्वं, यज्ञाः तस्मिन् प्रतिष्ठिताः, हवनानि मन्त्राः, सांख्ययोगादयः तस्मै एव समर्पिताः। स एक एव, अद्वितीयः, स्वयमेव संसारस्य सृष्टिस्थितिलयान् करोति। स एव निरीक्ष्य, नानाविधानि कर्माणि योजयति; यद् यद् इच्छ्यते—धर्मलक्षणं परमं श्रेयः—तत् तस्मात् एव सम्पद्यते। तस्मात्, महाकृष्णाय परमपूजा क्रियताम्; तेन सर्वभूतात्मनः, आत्मनश्च, पूजनं स्यात्। सर्वभूतात्मने, अन्यद् न पश्यतः, शान्ताय पूर्णाय, अनन्तदानफलाकाङ्क्षिणा पूजा क्रियेत।” एवं सहदेवः कृष्णमाहात्म्यं विज्ञाय उक्त्वा, मौनं जग्राह; तद् श्रुत्वा, सर्वे श्रेष्ठपुरुषाः, “साधु साधु” इति प्रशशंसुः।