श्रीशुक उवाच— राजानः, भवद्भ्यः सुदैवेन सम्यग्विवेकः कृतः, सत्यं चोक्तं; पश्यत, यथा ऐश्वर्यदर्पेण जनाः प्रमत्ताः भवन्ति। हयहेय-नहुष-वेन-रावण-नरकादयः, देवानां दानवानां मानवानां चेश्वराः, ऐश्वर्यदर्पात् स्वस्थानात् पतिताः। एतद्विज्ञाय, यत् देहादिसंभूतं सर्वं नश्वरं, मां यज्ञैः पूजयध्वं, धर्मेण च प्रजाः पालयध्वम्। प्रजाजनानां सूत्राणि धारयन्तः, सुखदुःखयोर्जन्ममरणयोश्चागमनेन सह, यदुपस्थितं तदुपसेवन्तः, मयि चेतांसि निवेश्य विचरत। देहाद्यसक्ताः, आत्मनि रममाणाः, दृढव्रताः, मयि मनः सम्यग्निवेश्य, अन्ते ब्रह्म सम्प्राप्स्यथ। एवं राज्ञः सम्यगुपदिश्य, श्रीकृष्णः, जगन्नाथः, तेषां पत्नीनां स्नानकर्मणि परिचारकान् नियुक्तवान्। सहदेवेन, राजोपयुक्तवस्त्राभरणमाल्यगन्धादिभिः, तेषां पूजां कारितवान्। स्नाप्य भूषयित्वा, उत्तमेन भोजनविधिना, विविधैः भोगैः, ताम्बूलादिभिश्च, तान् सम्यगुपचर्य। मुकुन्देन पूजिताः, राजानः, कान्तिकुण्डलधारिणः, दुःखविनिर्मुक्ताः, वृष्टिकाले विमुक्तग्रहाः इव बभुः। रत्नस्वर्णालङ्कृतरथान्, उत्तमाश्वयुक्तान्, योजयित्वा, मधुरैः वचोभिः तान् स्वदेशं प्रेषितवान्। एवं महात्मना कृष्णेन दुःखात् उद्धृताः, ते राजानः, तं जगदीश्वरं स्मरन्तः, तस्य कर्माणि चिन्तयन्तः, प्रतस्थिरे। जनाः परमपुरुषस्य कर्माणि विस्मयेन पश्यन्तः, भगवतः आज्ञया स्वधर्मं सम्यगाचरन्। जरासन्धे भीमसेनेन निहते, श्रीकृष्णः, सहदेवेन सत्कृतः, पृथ्याः सुताभ्यां च सहितः, प्रस्थितवान्। खाण्डवप्रस्थं प्राप्ताः, विजयी नायकाः, शङ्खान् निनद्यमानाः, स्वमित्राणि हर्षयन्तः, शत्रूणां च मनांसि विषादयन्तः। इति श्रुत्वा, इन्द्रप्रस्थवासिनः, हृष्टमनसः, मगधपतिं जितं, स्वराज्ञः कामं च सिद्धमिति मेनिरे। ततः भीमः, अर्जुनः, जनार्दनश्च, राजानमभिवाद्य, यथाकृतं सर्वं निवेदयामासुः। इति श्रुत्वा, धर्मराजः युधिष्ठिरः, कृष्णस्य करुणां विज्ञाय, हर्षाश्रुभिः पूर्णः, स्नेहात् किंचिदपि वक्तुं न शशाक। एवं त्र्युत्तरसप्ततितमोऽध्यायः, ‘कृष्णाद्यागमनं’ नाम, दशमे स्कन्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायां, समाप्तः। श्रीशुक उवाच— एवं जरासन्धवधं बलिनः कृष्णस्य अद्भुतकर्म च श्रुत्वा, युधिष्ठिरः प्रसन्नः, तमुवाच। स श्रीयुधिष्ठिर उवाच— त्रैलोक्याचार्याः, सर्वभूताधिपतयः अपि, दुर्लभं प्राप्य, शिक्षाम् शिरसि वहन्ति। त्वं कमललोचन, दुःखिनां मध्ये स्वामीति मन्यमानानां अपि अधिपत्यं वहसि; एषा गम्भीरं रहस्यम्। एकस्यैव परमात्मनः, अद्वितीयस्य, कर्मणा न महिमा वर्धते नापि क्षीयते, सूर्यस्येव। अजय, माधव, तव भक्तेषु न ‘मम’ ‘तव’ भेदः; पशुवद्भेदाः ते। श्रीशुक उवाच— एवं वदन्, यज्ञकाले, कृष्णस्य अनुमतौ, वेदविदः ब्राह्मणान्, यथोचितं, आचिनोत्। तत्र व्यासः, भरद्वाजः, सुमन्तुः, गौतमः, असितः, वसिष्ठः, च्यवनः, कण्वः, मैत्रेयः, कवषः, त्रितः; विश्वामित्रः, वामदेवः, सुमतिः, जैमिनिः, क्रतुः, पैलः, पराशरः, गर्गः, वैशम्पायनः; अथर्वा, कश्यपः, धौम्यः, भार्गवरामः, आसुरिः, वीटिहोत्रः, मधुच्छन्दा, वीरसेनः, अक्रतव्रणः च। अन्येऽपि आमन्त्रिताः—द्रोणः, भीष्मः, कृपः च; धृतराष्ट्रः पुत्रैः सह, विदुरः च। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च, सर्वे यज्ञदर्शनकांक्षिणः, नृपाः, प्रजाश्च, तत्र समागताः। ब्राह्मणाः सुवर्णहलैः क्षेत्रं यथाविधि सम्यक् सञ्चिन्वन्, राजानं दीक्षयामासुः। सर्वे यज्ञोपकरणानि सुवर्णमयानि, यथा प्राचीनं वरुणस्य; लोकपालाः इन्द्रादयः, ब्रह्मशिवसहिताः, उपस्थिताः। सिद्धगन्धर्वविद्याधरमहोरगर्षयः, यक्षराक्षःखगकिन्नरचारणाश्च, स्वसैन्यैः सह, आगताः। राजानः, पत्नीसहिताः, पाण्डुपुत्रस्य राजसूये समागताः। ते विस्मिताः, कृष्णभक्तस्य युक्तमेवेत्यचिन्तयन्; दिव्यतेजोवन्तः ऋत्विजः, महात्मनः राज्ञः, यथाविधि, राजसूयं देववत् प्रचेतसे चक्रुः। यज्ञदिने, पृथ्वीपतिः, यथार्हं, ऋत्विजः सभासदश्च, सुसंपूज्य, तान् सम्यगादृत्य। सर्वे सभासदः, को ज्येष्ठः, कस्य सर्वोच्चा पूजा, इति चिन्तयन्तः, नैकमतिं गच्छन्; ततः सहदेवः अब्रवीत्। अच्युत एव, सात्वतानां स्वामी, सर्वोच्चपूजायाः पात्रम्; तस्मिन्नेव सर्वदेवतास्तीर्थकालधनादयः संनिहिताः। एष एवेदं विश्वं स्वात्मा; यज्ञा अपि तस्मिन् प्रतिष्ठिताः; हविर्मन्त्रसंख्यायोगादयः अपि तमेव उद्दिश्य। स एव, अद्वितीयः, विश्वमिदम्; स्वात्मना, अजः, सृजति, पालयति, हन्ति च लोकान्। स एव, निरीक्ष्य, नानाविधानि कर्माणि करोति; यद् इच्छ्यते—धर्मलक्षणं परमं श्रेयः—तदपि तस्मादेव सम्पद्यते।