नमः पुनः पुनः क्रीष्णाय वासुदेवात्मजाय, हरये परमात्मने, गोविन्दाय शरणागतविपद्विनाशिने। तस्मिन्नेव क्षिप्रं मुक्तबन्धनान् राज्ञः स्तुवन्तः, करुणासिन्धुं सर्वाश्रयमधिपतिं शुकदेवः प्रोवाच। स भगवान् सौम्यवचोभिरानन्दयन् तान् राज्ञः सम्बोधयामास—"अद्य प्रभृति, राजानः, युष्माकं मयि, आत्मनि, सर्वेश्वरे दृढा भक्तिरुत्पत्स्यते, यथेष्टं युष्माभिर्वाञ्छितम्। भाग्येन खलु, राजानः, सम्यगधिगतं युष्माभिः, सत्यं चोक्तं; पश्यत यथा ऐश्वर्यमदेन जनाः प्रमत्ताः भवन्ति। हैहय, नहुष, वेन, रावण, नरकादयः—देवदानवमानुषाधिपतयः—समृद्धिमदेन पतिताः। एतद्विज्ञाय, यद् देहादिसम्बन्धं सर्वं नश्वरम्, मां यज्ञैः पूजयध्वं, धर्मेण च प्रजाः पालयध्वम्। प्रजासूत्राणि बिभ्राणाः, सुखदुःखयुतान् जन्ममरणान् अनुभूय, यदुपस्थितं तद् सेवध्वं, मयि च चेतांसि निबध्नीत। देहादिविरागिणः, आत्मनि रममाणाः, व्रतेषु दृढाः, मयि चित्तानि समर्प्य, अन्ते ब्रह्म सम्प्राप्स्यथ। एवं राज्ञः उपदिश्य, श्रीकृष्णः लोकनाथः तेषां भार्याणां स्नानकर्मणि परिचारकान् न्ययोजयत्। सः सहदेवेन यथार्हं वस्त्राभरणमाल्यगन्धादिभिः राज्ञः पूजितवान्। स्नाप्याभूष्य तान् उत्तमेन भोज्येन तर्पयित्वा, विविधैः भोगैः, ताम्बूलादिभिश्च तान् पूजितवान्। मुकुन्देन सम्मानिताः, मुक्तक्लेशाः राजानः, मणिकुण्डलशोभिताः, वर्षाकाले मुक्ततारका इव बभासिरे। रत्नस्वर्णभूषितरथान्, उत्तमाश्वयुक्तान्, स्नेहपूर्णैर्वचोभिः तान् स्वदेशं प्रेषयामास। एवं महात्मना कृष्णेन कष्टात् उद्धृताः राजानः, तं भगवन्तं च तस्य कर्माणि चिन्तयन्तः प्रतस्थिरे। जनाः परमपुरुषस्य कर्माणि विस्मिताः, तस्याज्ञया स्वकर्तव्ये यत्नपूर्वकं प्रवृत्ताः। ततः जरासन्धे भीमसेनेन निहते, कृष्णः सह सहदेवेन पाण्डुपुत्राभ्यां च पूजितः प्रस्थितवान्। ते विजयीन्द्राः खाण्डवप्रस्थं प्राप्य, शङ्खनिनादैः स्वमित्राणि हर्षयन्तः शत्रून् च संतप्यन्तः। इन्द्रप्रस्थवासिनः तदाकर्ण्य, मगधपतौ निगृहीते, स्वराज्ञोऽभिलाषे च सिद्धे, हर्षपूर्णहृदयाः अभवन्। ततो भीमः अर्जुनः जनार्दनश्च राजा युधिष्ठिरं प्रणम्य, यथाकृतं सर्वं निवेदयामासुः। तच्छ्रुत्वा धर्मराजः कृष्णस्य करुणां बुभुत्सुः, हर्षवाष्पपूरितलोचनः, स्नेहान्न किंचिदुक्तुं शशाक। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे 'कृष्णाद्यागमन'नामकः त्र्यसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। ततो शुक उवाच—एवं जरासन्धवधं श्रीकृष्णस्य महात्मनः अद्भुतानि कर्माणि च श्रुत्वा युधिष्ठिरः तुष्टः सञ्जज्ञे। स तु प्रहृष्टः कृष्णाय वाक्यमुवाच—"ये त्रैलोक्याचार्याः, सर्वभूताधिपतयः, दुर्लभमप्याप्त्वा, तदुपदेशं शिरसि वहन्ति। त्वं पद्मनयन, दुःखिनां स्वामीति मन्यमानानामपि अधिपत्यं वहसि; एष रहस्यमेव महान्। एकस्यैव परस्य परमात्मनः, न कर्मभिः महिमावृद्धिर्न चापि ह्रासः, सविता इव। अजेय, माधव, तव भक्तेषु 'मम' 'त्वद्' इति भेदो नास्ति; स जीवेषु पशुभेदवत्।" इत्युक्त्वा, यज्ञस्य समये, कृष्णस्य अनुमत्यैव, वेदपारगान् ब्राह्मणान् ऋत्विजः च यथायोग्यं चक्रे। व्यासः, भरद्वाजः, सुमन्तुः, गौतमः, असितः, वसिष्ठः, च्यवनः, कण्वः, मैत्रेयः, कवषः, त्रितश्च—विश्वामित्रः, वामदेवः, सुमतिः, जैमिनिः, क्रतुः, पैलः, पराशरः, गर्गः, वैशम्पायनः—अथर्वा, कश्यपः, धौम्यः, भृगुवंशज रामः, आसुरी, वीतिहोत्रः, मधुच्छन्दा, वीरसेनः, अकृतव्रणश्च। अन्येऽपि, यथा द्रोणः, भीष्मः, कृपः, धृतराष्ट्रः पुत्रैः सह, विदुरश्च, समागताः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च, सर्वे यज्ञदर्शनकाङ्क्षिणः, राजानः, प्रजाश्च, तत्र समाययुः। ततो ब्राह्मणाः सुवर्णलाङ्गलैः यथाविधि यज्ञभूमिं निर्माय, राजानं दीक्षितवन्तः। सर्वाणि यज्ञोपकरणानि सुवर्णमयानि, यथा प्राचीनं वरुणस्य, अभवन्; इन्द्रादयः लोकपालाः, ब्रह्मणा शंकरश्च सह, समुपविष्टाः। सिद्धगन्धर्वविद्याधरमहोरगर्षयः, यक्षराक्षसविहङ्गकिन्नरचारणाः च स्वगणैः समागताः। राजानः स्वभार्याभिः सह पाण्डुपुत्रस्य राजसूयमुपस्थिताः। तं दृष्ट्वा, कृष्णपरायणस्यैव युक्तमिति सञ्जज्ञुः; दिव्यतेजसः ऋत्विजः तं महाभारतं यथाविधि राजसूयमकुर्वन्, यथा प्राचेतसस्य देवैः। तत्र राज्ञा सम्यक् प्राज्ञैः सभासद्भिश्च, यथार्हं पूजिता, स राजा सर्वान् सम्मानितवान्। सभासदः च, को ज्येष्ठपूजार्ह इति चिन्तयित्वा, निर्णयं न शशाकुः; तदा सहदेवः प्रोवाच—"अच्युतः, सात्मतानां स्वामी, सर्वदेवतायतनं, सर्वतीर्थकालधनादिसंयुक्तः, स एव ज्येष्ठपूजार्हः।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमं पावने, श्रीकृष्णस्य महिमानं, राजसूयमहोत्सवस्य च वर्णनं सम्यग् प्रवृत्तम्।