निराहारशोषिताङ्गाः कारागारक्लेशपीडिताः ते राजानः स्वमुखैः शुष्कैः तत्रैव तम् अतीव श्यामलवर्णम्, पीताम्बरधरं पुरुषं पुरतः पश्यन्तः सन्तः विस्मयं गताः। तं श्रीवत्सलाञ्छनं, चतुर्भुजम्, पद्मरागसदृशारुणनेत्रं, सुन्दरमुखं, मकरकुण्डलशोभितकर्णं च दृष्ट्वा, तस्य सौम्यरूपस्य तेजसा मोहिताः। सः पुरुषः पद्मगदाशङ्खचक्रधरः, मुकुटहारकङ्कणकटककाञ्चनाङ्गदादिभिः विभूषितः आसीत्। तस्य ग्रीवायां परममणिशोभा, वनमालया भूषितः, तं राजानः नेत्रैः पिबन्तः जिह्वाभिः रसमिवास्वादयन्तः। ते नासाभिः सौरभं गृह्णन्त इव, बाहुभ्यां परिष्वज्यन्त इव, पापरहिताः हरिपादयोः शिरसा प्रणेमुः। कृष्णदर्शनानन्देन तेषां कारागारक्लेशजनितक्लमः नष्टः, ते राजानः कृताञ्जलयः हृषीकेशं वचोभिः स्तोतुं प्रचक्रुः। त एवमूचुः—"देवदेव नमस्तुभ्यं, अक्षर, शरणागतार्तिहर्तर्! त्वां शरणं प्रपन्नाः स्मः, कृष्ण, अस्मान् भवार्णवनिर्जितान् रक्ष।" "मधुसूदन, मगधपतिना राज्यभ्रंशे न दोषस्तव; भगवन्, अस्माकं नृपाणां तव प्रसाद एव कारणम्।" "राज्यसमृद्धिमदः राजा न किञ्चिद् आत्महितं प्राप्नोति; तव मायया मोहितः अस्थिरधनं स्थिरमिव मन्यते।" "यथा बालाः मृगत्रिष्णायां जलं पश्यन्ति, तथा अविवेकिनः मिथ्यावस्तूनि सत्यमिव मन्यन्ते।" "पूर्वं वयम् ऐश्वर्यमदांधाः, जयाशां प्रेरिताः, परस्परं स्पर्धमानाः, स्वजनान् निर्दयेन नाशयन्तः, मृत्युम् उपेक्ष्य, भगवन्, प्रमत्ताः स्म।" "तान्येव वित्तानि, कृष्ण, तव गम्भीरदुर्लङ्घ्यशक्त्या, कालेन, रूपेण, दयया च नष्टानि; अस्माकं मदो नाशितः, तव पादौ स्मरामः।" "तस्मात् राज्यं मृगमरीचिकासदृशं, देहश्च नित्यश्च व्याधिपीडितः, न वाञ्छामः; त्वां तु सेवितुम् इच्छामः, तस्य फलश्रवणं हि श्रेयस्करम्।" "कृपया अस्मान् उपदिश, येन अस्मिन्संसारे भ्रममाणाः अपि तव पादारविन्दस्मृतिः न नश्येत्।" "पुनः पुनः नमः कृष्णाय वासुदेवाय, हरये, आत्मने, गोविन्दाय, शरणागतार्तिहन्त्रे।" इति। शुक उवाच—एवं राजभिः स्तुतः, बन्धनविमुक्तैः, कृपानिधिः भगवान् सर्वाश्रयः तान् मृदुवाक्यैः सम्बोधयामास। श्रीभगवान् उवाच—"आद्यतः, राजानः, युष्मासु मयि, आत्मनि, सर्वेश्वरे, दृढा भक्तिरुत्पत्स्यते, यथा युष्माभिः स्पृहिता।" "शुभं वः, राजानः, युष्माकं सम्यग्विचारः, सत्यं च भाषितम्; पश्यत, ऐश्वर्यमदेन जनाः प्रमत्ताः भवन्ति।" "हैहय, नहुष, वेन, रावण, नरकादयः—देवदानवमानुषाधिपाः—समृद्धिमदेनैव पतिताः।" "एतद् विदित्वा, यत् सर्वं शरीरादिसम्बन्धि नश्वरम्, माम् यज्ञैः पूजयन्तः, प्रजाः धर्मेण पालयन्तः भवत।" "प्रजास्त्राणं कृत्वा, सुखदुःखयोः, जन्ममरणयोः च यथायोग्यमनुभवन्, यदृच्छया प्राप्तं सेवमाना, मयि चित्तं स्थापयन्तः विचरन्तु।" "शरीरादिविरक्ताः, आत्मन्येव रममाणाः, दृढव्रताः, मयि चित्तं निश्चलयन्तः, अन्ते ब्रह्म लभध्वम्।" शुक उवाच—एवं राज्ञः उपदिश्य, भगवान् कृष्णः, लोकनाथः, तेषां भार्याणां स्नानादिकं सेवकान् न्ययोजयत्। सहदेवेन तेषां स्नानार्हवस्त्राभरणमाल्यचन्दनाद्युपस्करैः पूजां कारयामास। स्नानविभूषितान् उत्तमभोज्यैः, विविधभोगैः, ताम्बूलादिभिश्च भोजयित्वा, तान् राजानः पूजितान् मुक्तदुःखान्, मणिकुण्डलदीप्तकर्णान्, मेघवर्षविमुक्तग्रहानिव विभ्राजमानान् कृतवान्। रत्नस्वर्णभूषितरथान् उत्तमाश्वयुक्तान् स्थाप्य, सौम्यवाक्यैः तान् स्वदेशं प्रेषयामास। एवं महात्मना कृष्णेन विपद्विमुक्ताः ते राजानः तं च जगन्नाथस्य कर्माणि च चिन्तयन्तः प्रस्थिताः। जनाः परमपुरुषस्य कर्माणि दृष्ट्वा विस्मयं गताः, तेन यथोक्तं स्वकर्तव्यं समारभन्त। ततो जरासन्धे भीमसेनेन निहते, कृष्णः, सहदेवेन पूजितः, पाण्डुपुत्राभ्यां सहितः, प्रतस्थे। खाण्डवप्रस्थं प्राप्त्वा, विजयी वीराः शङ्खान् नादयन्तः, स्वबान्धवान् हर्षयन्तः, शत्रूञ् च संतापयन्तः। इन्द्रप्रस्थवासिनः तदाकर्ण्य, मगधपतिनिर्जयस्य श्रवणेन, स्वराज्यकामस्य सिद्ध्याश्च हृष्टहृदया अभवन्। ततः भीमः, अर्जुनः, जनार्दनश्च, राज्ञे प्रणम्य, कृतं सर्वं निवेदयामासुः। तच्छ्रुत्वा धर्मराजः कृष्णस्य दयाम् अवगत्य, प्रेम्णा हर्षाश्रूणि मुमोच, किंचिदपि वक्तुं न शशाक। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे 'कृष्णप्रवेशाद्यधिकरणं' त्रिसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। श्रीशुक उवाच—एवं जरासन्धवधं श्रीकृष्णस्य महात्मनः अद्भुतकर्मणः श्रुत्वा, धर्मराजः सन्तुष्टः सन् तमुवाच। श्रीयुधिष्ठिर उवाच—"ये त्रैलोक्याचार्याः, सर्वभूताधिपतयः, दुर्लभं लब्ध्वापि, उपदेशं शिरसि वहन्ति।" "त्वं, पद्मनयन, ये दीनानां स्वामिनः इति मन्यन्ते, तेषां अपि अधिपत्यं वहसि; महात्मन्, एष रहस्यं गूढम्।" "एकस्यैव परस्य, परमात्मनः, न कर्मभिः यशो वृद्धिं नापि ह्रासं प्राप्नोति; यथा सूर्यः कर्मैः न स्पृश्यते।" "अजित, माधव, तव भक्तेषु न ममेत्यादि भेदः; स भेदो पशुषु यथा।