भगवान् एवमुक्त्वा, "राजन्, यदि द्वन्द्वयुद्धं योग्यं मन्यसे, तर्हि अस्मभ्यं युद्धं प्रदत्तव्यं। नान्यदिच्छामः, केवलं राजवंशैः सह संग्राममेव काङ्क्षामः," इति उवाच। तत्र भीमसेनः, अर्जुनस्य भ्राता, उपस्थितः; अहं च कृष्णः, तयोः मातुलः, तव शत्रुश्चेति ज्ञातव्यः। एवं ज्ञात्वा मगधाधिपः स्सस्मितं प्रहसन् कोपसमन्वितः उवाच, "मूढाः, तर्हि युद्धं प्रदास्यामि।" सः पुनः, "त्वं तु वीर्यशङ्क्यः, स्वपुरं मथुरां परित्यज्य समुद्रतीरे शरणं गतः, तेन तव सह युद्धं न करिष्यामि। अयं च मम समवयस्कः, न तु समबलः; अर्जुनः युद्धाय अर्हति न, भीमस्तु मम समबलः," इति व्याहरन्, भीमसेनाय महागदां ददौ, स्वयम् अन्यां गदां गृहित्वा नगरात् निर्गतः। ततः तौ वीरौ समबलौ रणभूमौ समागतौ, युद्धोत्सुकौ वज्रकल्पाभ्यां गदाभ्यां परस्परं ताडयन्तौ। तयोः संचारः नाट्यशालायां नर्तकयोरिव वामदक्षिणगमनेन शोभितः। गदाघातनिनादः मेघगर्जितोपमः बभूव, गदाप्रहाराः गजदन्तसंघर्षणमिव श्रूयन्ते स्म। तयोः भुजवेगेन गदाः परस्परं स्कन्धजंघापादजानुशिरस्सु ताड्यमानाः, द्रुतं भग्नाः, यथा द्वौ दिप्तगजौ शाखां भिन्दीतः। एवं तौ वीरौ क्रुद्धौ गदाभ्यां ताडयित्वा, लोहमुष्टिभिश्च परस्परं ताडयन्तौ, ताडनशब्दः वज्रनिस्वनसमः हस्तताडनात् उत्पन्नः। तयोः समदक्षिणबलवीर्ययोः समरः न विवेक्तुं शक्यः, न कस्यचित् वेगः क्षीणः। एवं राजन्, तयोः युद्धं कृत्वा सप्तविंशतिदिनानि व्यतीतानि, मित्राणि च रात्रौ तत्र स्थितानि। एकदा वृकोदरः स्वमातुले माधवं उवाच, "माधव, अहं जरासंधं समरे न जेतुम् अशक्तः।" भगवान् तु शत्रोः जन्ममरणं तथा जरया जीवितं ज्ञात्वा, पार्थं स्ववीर्येण बलयित्वा उपायं चिन्तयामास। तदनन्तरं, शत्रुवधाय उपायं चिन्तयित्वा, सर्वदर्शी भगवान् शाखां विदार्य भीमाय संकेतं ददौ। तं संकेतं विज्ञाय, महाबलः भीमः श्रेष्ठयोधः, शत्रोः पादौ गृहित्वा भूमौ पातितवान्। एकं पादं शत्रोः जंघायाम् स्थाप्य, अपरं बाहुभ्यां गृहित्वा, गजो महाशाखां यथा विदारयति, तथा चानुसं विदारयत्। जनाः अपश्यन् शरीरं द्विधा भग्नम्—एकस्मिन् अङ्गे एकः पादः, ऊरुः, शिश्नम्, स्फिक्, पृष्ठं, उरः, स्कन्धः; अन्यस्मिन् एकः भुजः, नेत्रम्, भ्रूः, कर्णश्च। मगधराजे हते महाशब्दः उत्पन्नः; तदा सर्वे भीमं विजेतारं तथा दुर्जयं परिष्वज्य पूजितवन्तः। भगवान् सृष्टिकर्ता स्वाधीनः, सहदेवं जरासंधपुत्रं मगधाधिपतिं अभिषिक्तवान्, ये च राजानः जरासंधेन बद्धाः तान् विमोचितवान्। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयार्धे 'जरासंधवधो नाम द्विसप्ततितमोऽध्यायः' समाप्तः। शुक उवाच—षोडशसहस्राणि अष्टशतानि च राजानः, युद्धे पराजिताः, गिरिगुहायाम् बद्धाः, मलिनवस्त्रधारिणः, मलिनाङ्गाः, निर्गताः। ते क्षुधया कृशाङ्गाः, शुष्कवदनाः, बन्धनपीडिताः, तत्र कृष्णं पीतकौशेयवाससम्, श्यामलवर्णं पुरतः ददृशुः। ते तं श्रीवत्सलाञ्छितं, चतुर्भुजं, पङ्कजरक्तलोचनम्, सुन्दरमुखं, मकरकुण्डलशोभितम् अपश्यन्। सः पद्मगदाशङ्खचक्रधरः, मुकुटहारकङ्कणकटकाङ्गदधारी, शोभमानः। तस्य ग्रीवा कौस्तुभमणिना दीप्तिमती, वनमालया भूषिता; ते चक्षुषा तं पिबन्ति स्म, जिह्वया इव आस्वादयन्तः। नासाभ्यां घ्राणमिव, बाहुभ्यां आलिङ्गनमिव, पापनिर्मुक्ताः, शिरसा हरिपादयोः प्रणेमुः। कृष्णदर्शनसुखेन तेषां बन्धनक्लेशः नाशितः; राजानः कृताञ्जलयः हृषीकेशं स्तुत्वा वाक्यमूचुः। "देवेश, अक्षर, शरणागतदुःखभञ्जन, नमस्ते। वयं तव शरणं प्राप्ताः, कृष्ण, अस्मान् संसारदुःखात् त्रातुमर्हसि। "मधुसूदन, राज्यम् मगधेन हृतं न त्वां दोषयामः; नः कृते तव प्रसाद एव कारणम्। राजा ऐश्वर्यविभवमदोत्कर्षेण मोहितः, तव मायया अस्थिरधनं नित्यं ध्रुवमिव मन्यते। "यथा बालाः मरीचिकायां जलं पश्यन्ति, तथैव अविवेकिनः मायिकं वस्तु सत्यमिव मन्यन्ते। पूर्वं वयं सम्पत्तिमदेनान्धाः, जयाशया प्रेरिताः, परस्परं स्पर्धन्तः, स्वजनान् निर्दयतया नाशयामः, मृत्युं पुरतः अवज्ञाय। "ता एव सम्पदः, हे कृष्ण, तव गूढदुर्जयशक्त्या, कालेन, रूपेण, दयया च नष्टाः; अस्माकं मदो नष्टः, तव पादस्मरणं जातम्। तस्मात् राज्यं मरीचिकायमिव न वाञ्छामः, यदिदं नित्यदुःखदं शरीरमपि; त्वां सेवितुमिच्छामः, तस्य फलम् इह परत्र च श्रवणसुखदं भवति। "कृपया तं मार्गं सूचय, येन अस्मिन्संसारे विचरन्तः अपि तव पादस्मरणं न विस्मरामः। पुनः पुनः नमः कृष्णाय वासुदेवाय, हरये, आत्मने, गोविन्दाय, शरणागतदुःखनाशिने।" एवं स्तुतः राजभिः बन्धनविमुक्तैः, दयालुः भगवान् सर्वाश्रयः सौम्यया वाचा तान् उवाच। "अद्यारभ्य, राजानः, युष्माकं मयि, आत्मनि, सर्वाधिपतौ, दृढा भक्तिरुत्पत्स्यते, यथा युष्माभिः अभिलषितम्।