भीमसेनः अर्जुनः कृष्णश्च—त्रयः ब्राह्मणचिह्नधारिणः—गिरिव्रजं नगरे यत्र बृहद्रथस्य पुत्रो निवसति, तत्र जग्मुः। ते समये सम्यगातिथीनां गृहम् प्रविश्य, ब्राह्मणवेषधारिणः राजपुत्राः यथाविधि व्यवहारम् अकुर्वन्। तदा ते गृहपतये निवेदयामासुः—"राजन्, आगताः अतिथयः, दूरादागताः अर्थिनः वयं; भगवन्, यदिच्छामः तद् देहि।" तत्रोक्तम्—"धैर्यवन्तं किं दुःसहम्? अधार्मिकस्य किं न साधु? दानवतां किं न देयम्? समदर्शिनः कः श्रेष्ठः?" इति। "योऽयं शरीरं क्षणभङ्गुरं सत्त्वेषु कीर्तिं न साधयति, स खलु खलु दयनीयः।" इति। "हरिश्चन्द्रः रन्तिदेवः शिबिः बलिर्व्याधः कपोतश्च—एते बहवः अस्थिरदेहेन नित्यं पदं प्राप्ताः।" शुक उवाच—तेषां स्वरं रूपं च धनुष्काण्डचिह्नानि च दृष्ट्वा, स राजा तान् पूर्वदृष्टान् नृपसूनून् अभिज्ञाय चिन्ताम् आप। स मनसि व्यचिन्तयत्—"एते राजवंशसम्बन्धिनः ब्राह्मणचिह्नधारिणः। आत्मानं दातुं, यद् दुष्करं, दास्यामि।" स्मरन्, "बलेः कीर्तिः विशुद्धा सर्वदिक् प्रसिद्धा, यस्य वित्तं विष्णुना ब्राह्मणरूपेण हृतं, सा नष्टेऽपि स्थिताऽभूत्।" "इन्द्रस्य सम्पदं कामयमानः विष्णुः ब्राह्मणरूपधारी, भूमिम् अदात् दैत्यराजेन बलेन, यः सञ्जातः निगृहीतः सन् अपि ददौ।" इति। "किं क्षत्रियबान्धवदेहस्य प्रयोजनं, यदि ब्राह्मणार्थमेव जीवति? अत्र शरीरपातेन महाकीर्तिः लभ्यते।" एवं धिया स राजा कृष्णं, अर्जुनं, भीमसेनं च उवाच—"ब्राह्मणाः, वाञ्छितं वृणुध्वं; शिरोऽपि दास्यामि।" श्रीभगवान् उवाच—"राजन्, यदि योग्यं मन्यसे, रणं दत्तुम् अर्हसि; द्वन्द्वयुद्धम् इच्छामः, अन्यन्न न किञ्चन।" अथ तान् परिचयेन उक्त्वा—"एष भीमसेनः, अर्जुनः भ्राता; अहं कृष्णः तयोः मातुलः, तव च रिपुः।" इति। तद् श्रुत्वा मगधाधिपः हसन्, क्रुद्धः उवाच—"मूढाः, युद्धं दास्यामि।" "त्वया न युध्ये, क्लीबे, यस्य वीर्यम् अनिश्चितम्; स्वं नगरं मथुरां त्यक्त्वा समुद्रतीरे शरणं गतः।" "एष मम तुल्यवयाः, न तु बलसमः; अर्जुनः युद्धाय न योग्यः, भीमस्तु मम समबलः।" एवं उक्त्वा, स भीमसेनाय महागदां दत्त्वा, स्वयम् अन्यां गृहीत्वा नगराद् निर्गतः। ततः तौ वीरौ समबलौ रणभूमौ मिलित्वा, गदाभ्याम् इन्द्राशनिसमाभ्याम् अन्योन्यं ताडयन्तौ, रणमत्तौ अभवताम्। तयोः परिक्रान्तयोः वामं दक्षिणं च, नृत्यशिल्पिनौ इव युद्धं शोभितम्। गदाप्रहारशब्दः वज्रनिर्घोषसदृशः, गदापातः गजदन्तघर्षणवत् अभवत्। तयोः बाहुवेगेन गदाः, स्कन्धं श्रोणिं पादं जानु शिरः च ताडयन्त्यः, भग्नाः, यथा द्वौ दीप्तगजौ सूर्यकिरणशाखां भिन्द्यतः। एवं, गदाप्रहारैः कोपेन च, लोहमुष्टिभिः अन्योन्यं ताडयन्तौ, हस्तताडननिर्घोषः वज्रनिस्वनसदृशः अभवत्। तयोः समकौशलबलपराक्रमयोः युद्धम् अव्यवहितम्, न च तयोः कस्यचित् वेगः क्षीणः। एवं, महाबाहो, सप्तविंशतिः दिवसाः व्यतीयुः, मित्राणि रात्रौ तिष्ठन्ति स्म। एकदा वृकोदरः स्वमातुलं माधवं उवाच—"माधव, अहं न शक्नोमि जरासंधं युद्धे जेतुम्।" शत्रोः जन्ममरणं च, जरया जीवनं च ज्ञात्वा, हरिः पार्थं स्ववीर्येण बलयन्, उपायं चिन्तयामास। उपायं चिन्तयित्वा, सर्वदर्शी हरिः शाखां विदार्य भीमाय संकेतं ददौ। तद् बोधितः भीमः, रणश्रेष्ठः, रिपुं पादाभ्यां गृह्य भूमौ चिक्षेप। एकं पादे स्थाप्य, अन्यं बाहुभ्यां गृहीत्वा, गुदात् विदारयामास, महागजः शाखां यथा। लोकाः ददृशुः देहं द्विधा विदारितम्—एकं एकपादजंघाशिश्नोरूवक्षःस्कन्धयुक्तम्, अपरं एकबाह्वक्ष्णिभ्रूणकर्णयुक्तम्। मगधराज्ञः निधनसमये महान् निनादः अभवत्; भीमं जयिनं चाप्रमेयौ च आलिङ्ग्य पूजयामासुः। भगवान् प्रजापतिः स्वाधीनात्मा सहदेवं, जरासंधस्य पुत्रं, मगधाधिपतित्वे अभिषिच्य, ये राजानः जरासंधेन बद्धाः, तान् विमोचयामास। एवं द्वितीयभागे दशमस्कन्धे श्रीमद्भागवतमहापुराणे 'जरासंधवधो' नाम द्विसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—षोडशसहस्राष्टाशीतयः राजानः, युद्धे पराजिताः, गह्वरकन्दरात् निर्गत्य, मलिनवस्त्रधारिणः, मलिनाङ्गाः च, तत्र स्थिताः। क्षुधया कृशाङ्गाः, शुष्कमुखाः, बन्धनपीडिताः, ते तत्र कृष्णं श्यामवर्णं पीताम्बरधारिणं पुरतः ददृशुः। ते तं श्रीवत्सलाञ्छनं चतुर्भुजं पद्मगदाशङ्खचक्रधरं, रक्तोत्पलनयनं, सुन्दरमुखं, मकरकुण्डलशोभितम् अपश्यन्। स किरीटहारकङ्कणमेखलाङ्गदभूषितः, ग्रीवायां कौस्तुभमणिशोभितः, वनमालाविभूषितः, तं नेत्रैः पिबन्ति स्म, जिह्वया इव आस्वादयन्तः। ते नासाभिः सौरभं गृह्णन्ति इव, बाहुभ्यां आलिङ्गन्ति इव, पापात् विमुक्ताः हरिपादयोः शिरसा प्रणेमुः।