सर्वेषां जीवात्मनां समदर्शी भगवतः समीपे, न आत्मन्यन्यत्वविकल्पो विद्यते। सः स्वसुखानुभवेन तृप्तः, कल्पवृक्षस्य सदृशं तस्य प्रसादः सेवायाः अनुसारं प्रादुरभवति, अन्यथा न कदाचित्। तं दृष्ट्वा, भगवान् उवाच— "राजन्, शत्रुनां संहारक, तव निश्चितम् उचितम्। तेन तव शुभकीर्ति लोकत्रये अनुभविता। महासत्रं तव, विप्रैः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, अस्माभिः अपि, सर्वैः च भूतेषु कामितम्। सर्वान् नृपतीन् विजित्य, भूमिम् अधीनत्वं नीत्वा, सर्वसामग्रीं संगृह्य, महायज्ञं कुरु। राजन्, तव भ्रातरः लोकपालांशसम्भूताः; त्वया जितः अहम्, आत्मसंयमिनः; अजीत्योऽहम् असंयतैः। मम बलं, कीर्तिः, ऐश्वर्यं, संपदः, लोकत्रये देवैः अपि न अतिक्रान्ताः, किं तु भूतले नृपैः।" शुकः उवाच— भगवतः वचनं श्रुत्वा, सः हृष्टमुखः, विष्णुतेजसा सम्पन्नान् भ्रातृन् दिशो विजयाय प्रेषयामास। सः सहदेवम् श्रुञ्जयैः दक्षिणां दिशं, नकुलं पश्चिमां, अर्जुनं उत्तरां, भीमं पूर्वां, मत्स्यकेकयमद्रैः सह प्रेषयामास। ते वीराः सर्वदिशो नृपतीन् पराक्रम्य, अजातशत्रवे महायज्ञार्थं विपुलं धनं आनयन्। जरासन्धः अजेता इति श्रुत्वा, राजा चिन्तयन्, हरिः तस्य उपायं, पूर्वं उद्धवेन उक्तं, स्मारयामास। भीमसेनः, अर्जुनः, कृष्णः— त्रयो ब्राह्मणचिह्नधारिणः— गिरिव्रजं यत्र बृहद्रथपुत्रः निवसति, जग्मुः। समयमुपगम्य, गृहस्थस्य गृहम् प्रविश्य, ब्राह्मणरूपेण, राजपुत्राः आचारानुसारं आचरन्। "राजन्, दूरात् आगता अतिथयः आगताः; सौभाग्यवन्, यद् इच्छामः तत् दातुम् अर्हसि।" "क्षान्तस्य किम् असह्यं? अधर्मिणः किम् अप्रियम्? दातुः किम् अदेयम्? समदर्शिनः कः श्रेष्ठः?" "शरीरं अस्थिरम्, धर्मिष्ठैः स्थिरकीर्तिम् न यः अर्जयति, शक्तः सन्, सः खलु निन्दनीयः।" "हरिश्चन्द्रः, रन्तिदेवः, शिबिः, बली, व्याधः, कपोतः— अनित्येन नित्यं प्राप्तवन्तः।" शुकः उवाच— तेषां वचनेन, रूपेण, धनुर्धरचिह्नैः, पूर्वदृष्ट्वा, सः नृपः तान् राजपुत्रान् अभिज्ञाय, चिन्तयामास। "राजवंशसम्बन्धिनः ब्राह्मणचिह्नधारिणः; आत्मानं दातुम्, दुष्करं, तेषां दास्यामि।" "बलीस्य कीर्तिः, विशुद्धा, सर्वदिशि व्याप्य, विष्णुना ब्राह्मणरूपेण धनहरणानन्तरम् अपि स्थिता।" "इन्द्रसंपदं इच्छन्, विष्णुः ब्राह्मणरूपेण, दैत्यराजात् भूमिं प्राप्तवान्; सः ज्ञात्वा, संयतः, अपि ददौ।" "क्षत्रियबन्धोः शरीरस्य किम् प्रयोजनम्, ब्राह्मणार्थं जीवन्? अत्र पतिते, महाकीर्तिः लभ्यते।" एवं सः उत्तमभावेन कृष्णम्, अर्जुनम्, भीमसेनम् प्रति उवाच— "ब्राह्मणाः, इच्छितम् वृणुत; शिरः अपि दास्यामि।" भगवान् उवाच— "राजन्, यदि द्वन्द्वयुद्धं उचितं मन्यसे, युद्धं दत्तुम् अर्हसि; राजवंशेन युद्धकामाः आगताः, अन्यत् न इच्छामः।" "एष भीमसेनः, पार्थ; भ्राता अर्जुनः। मां कृष्णं तेषां मातुलं, तव शत्रुं, ज्ञातुम् अर्हसि।" एतद् श्रुत्वा, मगधराजः हास्यं कृत्वा, क्रुद्धः, उवाच— "युद्धं दास्यामि, मूढाः।" "त्वया, कृष्ण, युज्ये न; त्वं शूरत्वं निश्चीयते न; स्वनगरं मथुरां त्यक्त्वा, समुद्रपार्श्वे शरणम् गतः।" "एष मम तुल्यवयः, न तु बलतः; अर्जुनः युद्धाय अर्हः न; भीमः बलतः मम तुल्यः।" एवं उक्त्वा, सः भीमसेनाय महागदां ददौ, स्वयम् अन्यां गदां गृह्य, नगरात् निर्गच्छत्। ततः, द्वौ वीरौ, तुल्यबलौ, रणभूमौ समागच्छतुः; युद्धमत्तौ, वज्रसमानगदाभ्याम् परस्परं ताडयामासतुः। युद्धे तौ, वामं दक्षिणं च, नर्तकयोः इव, रङ्गे विचलन्तः, शोभयामासतुः। गदाप्रहारनिनादः, वज्रघोषसदृशः, हस्तिदन्तसंघर्षणमिव, अभवत्। बाहुशक्त्या, गदाः, पार्श्वे, कटिस्थले, पादे, जानु, शिरसि, ताडयन्त्यः, भग्नाः, दवद्विपयोः शाखासंघर्षे इव। द्वौ वीरौ, गदाप्रहारैः क्रुद्धौ, वज्रसमानपाणिप्रहारैः, ताडयन्तौ, हस्तस्पर्शात् घोरनिनादः अभवत्। शिल्पे, बले, उत्साहे, तुल्यौ, युद्धे, भेदः न अभवत्; वेगः न न्यूनः। एवं, महराजन्, युद्धे, सप्तविंशतिः दिनानि व्यतीतानि; मित्राणि रात्रौ तिष्ठन्ति स्म। एकदा, वृकोदरः, मातुलं प्रति उवाच— "माधव, युद्धे जरासन्धं जितुं न शक्नोमि।" शत्रोः जन्ममृत्युविद्, जरा जीवनाधारम् ज्ञात्वा, हरिः पार्थं स्वतेजसा बलयामास, उपायं चिन्तयामास। शत्रोः वधाय उपायं चिन्तयित्वा, सर्वदर्शी कृष्णः, शाखां चेदयन्, भीमाय संकेतं ददौ। तद् विज्ञाय, भीमः, श्रेष्ठयोधः, शत्रुम् पादाभ्याम् गृह्य, भूमौ अपातयत्। एकं पादं शत्रोः जङ्घायां स्थापयित्वा, अन्यं बाहुभ्यां धृत्वा, गुदात् विदारयामास, महागजः शाखां विदारयन् इव।