कृष्णस्य आगमनसमये, धर्मराजेन युधिष्ठिरेण सह सर्वे राज्ञः, कालिन्दी, मित्रविन्दा, शैब्या, नाग्नजिती च, ये चान्ये पुण्यशीलाः स्त्रियः आगता आसन्, वस्त्रैः, माल्यैः, भूषणैः च विविधैः आदरपूर्वकं सत्कृताः। स धर्मराजः पुनः पुनः ससैन्यं, सभृत्यं, सपत्न्यं च जनार्दनं सानुरागं सम्यक् आतिथ्येन समाराधयत्। ततः फाल्गुनसहितः कृष्णः, खाण्डववनं अग्नये तुष्टाव, मायासुरं च विमोच्य, तेन राज्ञः कृते दिव्यं सभागृहं निर्मितम्। स महीपतेः प्रियं कर्तुम् इच्छन्, वीरैः परिवृतः, रथेन फाल्गुनसहितः, तत्र किञ्चित् मासान् अवसत्। एवं दशमे स्कन्धे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, 'कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनम्' इत्येतत् एकसप्ततितमं अध्यायः समाप्तः। अथ शुकः उवाच—कदाचित् धर्मराजः युधिष्ठिरः, ऋषिभिः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, भ्रातृभिः च परिवृतः, सभायां स्थितः। स गुरुभिः, कुलवृद्धैः, बन्धुभिः, स्वजनैः च शृण्वद्भिः, इदं वचनं अब्रवीत्— "हे गोविन्द! अहं राजसूयेन यज्ञेन तव यशः समर्चयितुम् इच्छामि। भगवन्! अस्माकं कृते तद् विधेयम्। ये तव पादपद्मे नित्यं चरन्ति, त्वां ध्यायन्ति, त्वत्स्तुतयः शुद्धाः, अमङ्गलनाशनाः, ते संसारात् विमुच्यन्ते; इच्छन्ति चेत्, तव प्रसादेन, अन्यः कः वरदः अस्ति? भगवन्! तव पादसेवया इह लोके स्वयम् अस्य फलम् दर्शय; यः त्वां उपासते, यः न उपासते, तयोः मध्ये, कुरूणां सृञ्जयानां च यथार्थस्थितिं प्रकाशय। त्वं सर्वात्मा, समदर्शी, आत्मन्येव रमसे; कल्पवृक्षवत् तव प्रसादः सेवा-अनुसारः, नान्यथा।" एवं श्रुत्वा भगवान् उवाच—"राजन्! तव निश्चयः सम्यक्; तेन तव पुण्यकीर्तिः लोकेषु व्याप्ता भविष्यति। महायज्ञः अयं ऋषिभिः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, अस्माभिः च, सर्वैः च प्रार्थितः। सर्वान् राज्ञः विजित्य, भूमिं वशे कृत्वा, सर्वं द्रव्यं संगृह्य, महायज्ञं कुरु। एते तव भ्रातरः लोकपालांशसम्भूताः; अहं तव जितः संयतात्मना, अजीतो असंयतात्मभिः। न कोऽपि मत्तः बलवत्तरः, यशस्वी, धनाढ्यः, ऐश्वर्यवान्, न देवा अपि, किमुत मनुष्यराजानः।" शुकः उवाच—भगवतः वचः श्रुत्वा, स हृष्टवदनः, विष्णुशक्त्या समन्वितान् भ्रातॄन् दिशः जयितुं प्रेषयामास। सः सहदेवं सृञ्जयैः दक्षिणां दिशं, नकुलं पश्चिमां, अर्जुनं उत्तरां, भीमं पूर्वां, मत्स्य-केकय-मद्रैः च सह, प्रेषयत्। ते सर्वे दिशः सर्वान् राज्ञः विजित्य, अजातशत्रवे महायज्ञाय बहु धान्यं समानीय। तदा जरासन्धः अजितः इति श्रुत्वा, राजा चिन्तयन् आसीत्; हरिः तदा उपायं उक्तवान्, यः पूर्वं उद्धवेन अपि निर्दिष्टः। भीमसेनः, अर्जुनः, कृष्णः च, त्रयः ब्राह्मणचिह्निताः, गिरिव्रजं जग्मुः, यत्र बृहद्रथस्य पुत्रः वसति स्म। समये सम्यक् आगत्य, ते गृहस्थस्य गृहे प्रविश्य, ब्राह्मणरूपिणः, राजपुत्राः, विधिवत् आचारं चक्रुः। "राजन्! आगन्तव्यम् अतिथयः आगता; दूरतः आगच्छन्तः वयं इच्छितं देहि," इति वदन्तः। "धैर्यवन्तं किम् असह्यम्? अधार्मिकस्य किम् अयुक्तम्? दानिनः किम् अदेयम्? समदर्शिनः कः श्रेष्ठः?" "यस्मात् कश्चन, क्षणिके देहे स्थित्वा, यशः स्थायि न प्राप्नोति, स खलु कष्टार्हः। हरिश्चन्द्रः, रन्तिदेवः, शिबिः, बलिः, व्याधः, कपोतः इत्यादयः, अनित्येन नित्यत्वं प्राप्तवन्तः।" शुकः उवाच—तयोः वाणीं, रूपं, धनुष्काण्डरजःचिह्नानि च दृष्ट्वा, सः पूर्वदृष्टान् राजपुत्रान् परिचिन्त्य, मनसि विचिन्तयामास—"एते ब्राह्मणवेषधारिणः राजवंश्या; आत्मानं अपि दातुम् उत्सृज्य, याचकाय दास्यामि।" "श्रुतमस्ति—बलेर्यशः विशुद्धं सर्वत्र प्रसृतम्, यः विष्णुना ब्राह्मणरूपेण धनं हृतः अपि, स्थायि अभवत्। इन्द्रस्य ऐश्वर्यकामः, विष्णुः ब्राह्मणरूपेण, दैत्यराजात् भूमिं प्राप्य, सः ज्ञात्वापि, संयतः, दत्तवान्। क्षत्रियस्य देहः ब्राह्मणार्थं चेत् जीवति, तर्हि पतित्वा महद् यशः लभ्यते।" एवं सः सत्त्वेन, कृष्णम्, अर्जुनम्, भीमसेनं च उवाच—"ब्राह्मणाः, इच्छितं वृणुध्वं; आत्मानं अपि दास्यामि।" भगवान् उवाच—"राजन्! यदि समुचितम् मन्यसे, तर्हि अस्मभ्यं द्वन्द्वयुद्धं प्रयच्छ; वयं क्षत्रियसंग्रामकामाः आगताः।" "एष भीमसेनः, पार्थ! अस्य भ्राता अर्जुनः; मां कृष्णं, मातुलं च शत्रुं च विद्धि।" एवं ज्ञात्वा, मगधराजः हसन्, रोषात् उवाच—"तर्हि युद्धं दास्यामि, मूढाः। त्वं, क्लीब, न युद्धाय योग्यः; स्वपुरं मथुरां त्यक्त्वा, समुद्रतीरे स्थितवान्। अयं मम समवयस्कः, न तु समबलः; अर्जुनः युद्धाय न योग्यः; भीमः तु तुल्यबलः।" एवं उक्त्वा, सः भीमसेनाय महागदां दत्त्वा, स्वयम् अपरां गृहीत्वा, नगरात् निर्गतः। तदा तौ वीरौ, समबलौ, रणाङ्गणे मिलित्वा, वज्रकल्पाभ्यां गदाभ्यां, उभौ परस्परं प्रहारयन्तौ, रणमत्तौ अभवताम्। तयोः युद्धं, वामदक्षिणतो भ्रममाणयोः, नर्तकयोः इव, रंगे शोभाम् अवहत्।