स राजा युधिष्ठिरः श्रीकृष्णस्य आगमनं प्रतीक्षन् इन्द्रप्रस्थपुर्यां राजमार्गेण तं ददर्श। तत्र नगरं राजप्रासादैः शोभितं, गृहद्वाराणि दीपैः दीप्यमानानि, यज्ञोपहारैः सुसज्जितानि, पताकाभिः ललितं, सुवर्णकलशैः छद्मस्थानेषु संस्थितैः, रजतशिखरैः महद्भिः अलंकृतं च आसीत्। तस्य आगमनं श्रुत्वा, युवतयः, उत्सुकतया केशान् विमुक्त्य, वस्त्राणि अप्यसंबद्धानि कृत्वा, गृहकार्याणि च पतिं शय्यायां त्यक्त्वा, राजमार्गेण तं द्रष्टुं निर्गताः। तत्र, गजैः, अश्वैः, रथैः, पदातिभिः च समृद्धे स्थले, स्त्रियः स्वगृहात् कृष्णं तस्य पत्नीसहितं दृष्ट्वा, पुष्पाणि चिक्षिपुः, मनसा तं आलिंग्य, हास्यपूर्णैः कटाक्षैः स्नेहं प्रकटयन्त्यः स्वागतं अकरोत्। मार्गे मुकेन्दस्य पत्नीनः दृष्ट्वा, स्त्रियः अपि उवाचुः—"इव चन्द्रस्य समीपे ताराः, किम् एषां न्यूनम्? यः पुरुषरत्नं, तस्य दृष्टिप्रभया, सुमधुरस्मितेन, लीलाकटाक्षैः, उत्सवः आनन्दस्य निर्मितः।" तत्र नगरवासिनः पुण्योपहारैः आगत्य, तेषां मध्ये श्रेष्ठाः पापमुक्ताः, श्रीकृष्णस्य विधिवत् पूजनं अकरोत्। स मुकेन्दः अन्तःपुरस्त्रियः स्नेहाभिव्यक्तिपूर्णदृष्टिभिः स्वागतं प्राप्त्वा, हर्षपूर्णः राजमहालयं प्रविष्टः। तत्र पृथाः, कृष्णं, भ्रातृपुत्रं, त्रैलोक्यनाथं दृष्ट्वा, शय्यायाः उत्थाय, प्रेम्णा पूर्णहृदा, स्वसूनुषीभिः सह तं आलिंग्य अकार्षीत्। राजा, गोविन्दं, देवाधिदेवम्, सन्मान्य गृहं नीत्वा, हर्षेण आकुलः, पूजायाः किम् शेषम् इति न ज्ञात्वा। कृष्णः पितृस्वस्रियं, मातृस्वस्रियं, गुरून् च नमस्कृत्य, स्वयं कृष्णेन, राजन्, तथा भगिन्या च अभिवादितः। तत्र सास्नुष्या प्रेरिताः, कृष्णा तथा सर्वाः कृष्णस्य पत्न्यः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च सन्मानं अकरोत्। कलिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याः पुण्याः आगतान् च वस्त्रैः, माल्यैः, भूषणैः च सम्मानिताः। राजा युधिष्ठिरः जनार्दनं सैन्येन, परिचारकैः, पत्नीसहितं च, पुनःपुनः सत्कारं कृत्वा, सुखेन निवासं अकरोत्। स खाण्डववनं अग्नये तुष्ट्वा, फाल्गुनसहितः, मायां विमोच्य, येन दिव्यसभा राजा कृता, तत्र कृष्णः बहून् मासान् राजा प्रियं कर्तुं स्थित्वा, फाल्गुनसहितः रथेन वीरैः परिवृतः विचरन्। एवं सप्तत्येकाधिका सप्तत्युत्तरशतम् अध्यायः समाप्तः—"कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनम्" इति नाम, दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंसशास्त्रे। शुकः उवाच—एकदा सभा मध्ये, ऋषिभिः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, भ्रातृभिः च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपविष्टः। गुरवः, कुलवृद्धाः, बन्धवः, स्वजनाः च शृण्वन्तः, स राजा इदं वचनं उवाच। युधिष्ठिरः उवाच—"हे गोविन्द, राजसूययज्ञेन तव कीर्त्या पूजनं कर्तुम् इच्छामि। भगवन्, कृपया अस्य आयोजनं विधाय। ये तव पादपद्मे निरन्तरं चरन्ति, त्वां ध्यायन्ति, शुद्धाः स्तुवन्ति, अशुभं नाशयन्ति, हे कम्बुकुंभनाभ, संसारात् मोक्षं विन्दन्ति; यदि वरं इच्छन्ति, त्वत्तः एव याचेयुः, अन्यः कश्चन दाता नास्ति। हे देवाधिदेव, तव पादसेवया, इदं जगत् तस्य प्रभावं यत्र साक्षात् पश्येत्। ये त्वां पूजयन्ति, ये च न पूजयन्ति, उभयेषु, हे महाबाहो, कुरूणां सृञ्जयाणां च यथार्थस्थितिं प्रकटय। त्वं सर्वात्मा, समदृक्, भेदभावं न जानासि, स्वानन्दं अनुभूय; कल्पतरुवत्, तव कृपा सेवायाः अनुसारं जायते, अन्यथा न।" भगवान् उवाच—"हे राजन्, शत्रुनाशन, तव संकल्पः उचितः; तेन तव शुभकीर्ति सर्वलोकेषु अनुभूयते। महान् यज्ञः, ऋषिभिः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, अस्माभिः, सर्वैः च प्रार्थितः। सर्वान् राज्ञः विजित्य, भूमिं अधीनां कृत्वा, यज्ञोपकरणानि संगृह्य, महायज्ञं कुरु। हे राजन्, तव भ्रातृभिः लोकपालांशेभ्यः उत्पन्नाः। अहं तव संयतस्य जितः; अजीतः असंयतैः। मम शक्त्या, कीर्त्या, ऐश्वर्येण, सम्पदः, देवाः अपि न अतिशयन्ति, तु भूमिपाः किम्।" शुकः उवाच—भगवत् वचनं श्रुत्वा, हर्षपूर्णमुखः, विष्णुशक्तिप्रेरितान् भ्रातृन् दिग्विजये प्रेषयामास। सहदेवं सृञ्जयैः दक्षिणदिक्, नकुलं पश्चिमदिक्, अर्जुनं उत्तरदिक्, भीमं पूर्वदिक् मत्स्यकैकेयमद्रैः सह प्रेषितः। ते वीराः सर्वदिक्-राज्ञः बलात् विजित्य, अजातशत्रवे यज्ञार्थं बहुधनं आनयन्ति। जरासन्धः अजितः इति श्रुत्वा, राजा चिन्तयन्, हरिः उपायं उक्तवान्, यः पूर्वं उद्धवेन निर्दिष्टः। भीमसेनः, अर्जुनः, कृष्णः—त्रयः ब्राह्मणचिह्नधारिणः—गिरिव्रजं यत्र बृहद्रथपुत्रः वसति, अगच्छन्। यथाकालं अतिथित्वाय, गृहिणः गृहे प्रविश्य, ब्राह्मणरूपधारिणः, राजपुरुषाः यथाचारं अचरन्। राजन्, अतिथयः आगता इति विज्ञाय, दूरात् आगताः वाञ्छाकारीणः, "हे भाग्यशाली, यद् इच्छामः, तत् दत्तुम् अर्हसि" इति उचुः। "संतोषिणां किम् असह्यं? अधर्मिष्ठानां किम् अनुचितं? दातृणां किम् न दातव्यं? समदृशां कः अतिशयः?" "यो अस्थिरशरीरः, स्वयम् सत्पुरुषेषु स्थिरकीर्तिं न अर्जयति, शक्तः सन्, स खलु खेद्यः।" "हरिश्चन्द्रः, रन्तिदेवः, शिबिः, बलिः, व्याधः, कपोतः—बहवः अस्थिरस्य द्वारा स्थिरं प्राप्ताः।" शुकः उवाच—तेषां स्वरैः, रूपैः, धनुर्ज्याक्षतानां हस्तैः च, तान् राजपुरुषान् पूर्वं दृष्ट्वा, स जरासन्धः अभिज्ञाय, चिन्तयामास। "इमे राजवंशसम्बद्धाः ब्राह्मणचिह्नधारिणः; अहं स्वम् आत्मानम् अपि, यः दातुं कठिनः, तेषां दानाय दास्यामि।" "श्रुतम् अस्ति, बलेः कीर्तिः शुद्धा, सर्वदिक्-व्याप्ता, विष्णुना ब्राह्मणरूपेण सम्पत्तिविहीनस्य अपि स्थितम्।" "इन्द्रस्य सम्पत्तिं वाञ्छन्, विष्णुः ब्राह्मणरूपेण आगत्य, भूमिं दैत्यराजात् प्राप्तवान्, स ज्ञः संयतः सन् अपि दत्तवान्।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनं, युधिष्ठिरस्य राजसूययज्ञसंकल्पः, भ्रातृदिग्विजयः, जरासन्धस्य समीपं गमनं च, शुद्धया, श्रद्धया, भगवत्कृपया, क्रमशः वर्णितम्।