कुरुप्रधानान्, श्रञ्जयान्, कैकेयान् च, सारथिभिः सूतगन्धर्वगीतिविद्भिः मन्त्रिभिश्च सह, स भगवान् श्रीकृष्णः सम्यक् सत्कृत्य मानयामास। तत्र ब्राह्मणाः, मृदङ्गशङ्खभेर्यादिवाद्यैः, वीणावेणुगवशृङ्गैश्च, पद्मनयनं कृष्णं स्तुवन्तः, नृत्यन्तः गायन्तश्च, परमं हर्षं प्रापुः। स एवम् मित्रवरगणैः परिवृतः, कीर्तिमणिरिव, सर्वैः स्तुतः, श्रीमान् भगवान् सुसज्जितां पुरीं प्रविवेश। तस्य मार्गः गजैः सुरभिजलेन सिक्तः, चित्रपताकाभिर्ध्वजैः, सुवर्णद्वारैः, पूर्णकलशैः च शोभितः। तत्र पुरुषाः स्त्रियश्च, नवान्निवासपरिधानाभरणमाल्यभूषिताः, सुरभिगन्धैः वायुम् पूरयन्तः, नगरीं शोभयामासुः। स भगवान् नगरीं दृष्टवान्, या गृहेषु दीपप्रदीप्तद्वारैः, बलिभिः, सुशोभनपताकाभिः, छत्रैः सुवर्णकलशैः, रजतशृङ्गैश्च विराजिता आसीत्। तदानीं पुरुषनेत्रपानपात्रं प्राप्तमिति श्रुत्वा, युवतयः, उत्कण्ठितकेशपाशाः, स्रस्तवासाः, स्वकार्याणि, शयनपतिं च परित्यज्य, राजमार्गे नृपतिं द्रष्टुं निर्गता। तत्र गजाश्वरथपत्तिसमाकीर्णे स्थले, स्त्रियः, गृहात् कृष्णं तस्य पत्नीसहितं दृष्ट्वा, पुष्पाणि क्षिपन्त्यः, मनसा तं परिष्वज्य, सस्मितैः कटाक्षैः सुस्वागतं चक्रुः। मार्गे मुकुन्दपत्नीः दृष्ट्वा, स्त्रियः शशंसुः—"इमे तारका इव शशिनः समीपे, किम् एषां नास्ति? यः पुरुषरत्नः, स्नेहस्मितैः, विलासदृष्टिभिः, आनन्दोत्सवम् उत्पादयति।" तत्र नगरवासी जनाः, मङ्गलद्रव्याणि गृहीत्वा, पापरहिताः, श्रेष्ठाः, यथाविधि कृष्णस्य पूजनं चक्रुः। अन्तःपुरस्त्रियः, प्रेमगौरवविकसितनेत्राः, सस्मितं सुस्वागतम् अकरोत्, तेन सह हर्षेण स राजमहालयं प्रविवेश। प्रिथा, भ्रातृपुत्रं त्रैलोक्यनाथं कृष्णं दृष्ट्वा, आसनात् उत्थाय, प्रेम्णा सपरिवारं तं परिष्वज्य, हर्षमवाप। राजा, देवाधिदेवं गोविन्दं गृहं सन्मानपूर्वकम् आनयन्, परमप्रहर्षेण, पूजायाः शेषं न ज्ञातवान्। कृष्णः, स्वपित्र्यां मातरं, मातुल्यां च, आचार्यांश्च प्रणम्य, स्वयं कृष्णेन, राजन्, स्वभगिन्या च सत्कृतः। ततो मातृष्वसा प्रेरिताः, कृष्णपत्न्यः सर्वाः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च सत्कृत्य, वस्त्रमाल्याभरणादिभिः कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याश्च पुण्यशीलाः सत्कृत्य, पूजां चक्रुः। युधिष्ठिरः, जनार्दनं सेनया, परिचारकैः, पत्न्यः च सह, पुनःपुनः आदरात् सम्यक् न्यवेशयत्। सः, फाल्गुनेन सह, खाण्डववनं दग्ध्वा, अग्निं तर्पयित्वा, मायां मोचयित्वा, येन दिव्यः सभाभवनः निर्मितः, तं नृपतिं समर्पयामास। स श्रीकृष्णः, राजानं तुष्टुम् इच्छन्, फाल्गुनसहितः, रथेन वीरैः परिवृतः, मासान् बहून् तत्रावसत्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमंसंहितायां दशमस्कन्धे द्वितीयभागे 'कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनम्' इति एकसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—कदाचित् सभायां, ऋषिभिः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, भ्रातृभिः च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपाविशत्। तत्र आचार्यैः, कुलवृद्धैः, बान्धवैः, आत्मीयैः च शृण्वद्भिः, सः इदं वचनम् उवाच— "हे गोविन्द! राजसूयेन महायज्ञेन, तव यशसा, अहम् इह पूजितुम् इच्छामि। भगवन्, अस्य आयोजनं कृपया विधेहि। ये तव चरणानुवर्तिनः, त्वां ध्यानयन्तः, शुद्धाः, स्तुवन्तः, अमङ्गलनाशनाः, ते संसृतिम् अतिक्रम्य, मोक्षं लभन्ते। यदि ते वरान् इच्छन्ति, त्वत्तः अन्यः कः दातुम् अर्हति? "भगवन्, तव पादसेवया अस्य जगतः फलं साक्षात् प्रपश्यतु। त्वां पूजयतां, अपूजयतां, च, कुरुषु, श्रञ्जयेषु च, तेषां यथार्थस्थितिं दर्शय। त्वं सर्वात्मा, समदृगसि, न तव आत्मान्यपरविभागबुद्धिः; स्वानन्दविभूतिम् अनुभवसि। कल्पवृक्षवत्, तव प्रसादः सेवायाः अनुयायी, नान्यथा। "श्रीभगवान् उवाच—राजन्, तव निश्चितम् उचितम्; तेन तव यशः लोकेषु व्याप्तं भविष्यति। अयं महायज्ञः, ऋषिभिः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, अस्माभिः च, सर्वैः प्राणिभिः च काम्यते। सर्वान् राज्ञः विजित्य, भूमिं वशे कृत्वा, सर्वसम्भारान् सङ्गृह्य, महायज्ञं कुरु। राजन्, एते भ्रातरः लोकपालांशसमुत्पन्नाः; त्वया जितः अहम्, आत्मवशवर्तिना; आत्मवशवर्जितैः अहम् अजेयः। मम बलयशोवैभवसंपत्तिषु, देवैरपि कोऽपि न अतिशेते, किं पुनः मानुषराजानः। "शुक उवाच—भगवतः वचनं श्रुत्वा, हृष्टवदनः, विष्णुशक्त्या समन्वितान् भ्रातॄन् दिग्विजये प्रेषयामास। सहदेवं श्रञ्जयैः सह दक्षिणदिग्गमनाय, नकुलं पश्चिमाय, अर्जुनं उत्तराय, भीमं पूर्वाय, मत्स्यकैकेयमद्रकैः सह, प्रेषयामास। ते सर्वे, सर्वदिग्विजये, राज्ञः बलात्, समृद्धं धनं अजातशत्रवे यज्ञाय आनिन्युः। "जरासन्धोऽविजितः इति श्रुत्वा, राजा चिन्तयन्, हरिः, पूर्वं उद्धवेन उक्तं उपायं स्मारयामास। भीमसेनः, अर्जुनः, कृष्णः च, ब्राह्मणचिह्नधारिणः त्रयः, गिरिव्रजं, बृहद्रथपुत्रस्य नगरं, जग्मुः। तत्र, अतिथिसमये, गृहस्थस्य गृहम् प्रविश्य, ब्राह्मणरूपधारिणः, राजपुत्राः, यथाविधि व्यवहत्सुः। "राजन्, विज्ञातव्यं—अतिथयः आगताः, दूरदेशात् आगच्छन्तः। सौम्य, यद् इच्छामः, तद् देहि। धैर्यवन्तः किं न सहन्ते? अधार्मिकैः किं न अयुक्तं? दातारः किं न ददति? समदृशां कः श्रेयान्? यः अस्थिरशरीरेण, सति शक्तौ, सत्पुरुषेषु स्थायिनं यशः न प्राप्नोति, सः खलु दयनीयः। हरिश्चन्द्रः, रन्तिदेवः, शिबिः, बलिः, व्याघ्रः, कपोतः च—बहवः, अनित्येन शरीरेण, नित्यं पदं प्राप्तवन्तः।" एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनं, राजसूययज्ञनिश्चयः, दिग्विजयः, जरासन्धवधोपायः च, भक्तिप्रेमगौरवयुतं विस्तरेण वर्णितम्।