सर्वे पाण्डवाः, श्रीकृष्णं दीर्घकालानन्तरं दृष्ट्वा, स्नेहभरितहृदयाः सन्तः, तं प्रियतममित्रं पुनः पुनः सस्नेहमालिङ्गयामासुः। धर्मराजः युधिष्ठिरः, लक्ष्म्याः विशुद्धनिलयं मुकुन्दतनुं बाहुभ्यां समालिङ्ग्य, दुःखसम्प्लवात् विमुक्तः, परमं हर्षमवाप, नेत्राभ्यां अश्रुपूरितदृष्टिः, रोमाञ्चिततनुः, सर्वसांसारिकविषयविस्मृतः अभवत्। भीमः अपि, प्रमुदितचित्तः, मातुलसुतं स्नेहविवशेन्द्रियः स्मयमानः समालिङ्ग्य, सहदेव-नकुलौ च, तौ किरीटी च, हृदयपूरिताः, अच्युतं समालिङ्ग्य, अश्रुपूरितलोचनाः अभवन्। अर्जुना आलिङ्गनेन, सहदेव-नकुलयोः प्रणामेन, श्रीकृष्णः ब्राह्मणान् वृद्धांश्च यथायोग्यं प्रणनाम। ततः सः कुरून्, सृञ्जयान्, कैकेयान्, सारथीन्, सूतान्, गान्धर्वान्, गीतज्ञान्, मन्त्रिणश्च यथार्हं सन्मान्य, तैः सह आदरं प्रदर्शयामास। तदानीं भेरीशङ्खदुन्दुभिवीणावेणुवृत्रीणां निनादैः, ब्राह्मणैः पद्मनाभं श्रीकृष्णं स्तुत्वा, नृत्यगीतैः च पूजितम्। सः, सखिभिः परिवृतः, कीर्तिमण्डितानां मध्ये रत्नमिव, सर्वैः स्तूयमानः, शोभितां पुरीं प्रविवेश। पन्थानं गजैः सुरभिजलेन सिञ्चितम्, पताकाभिरलङ्कृतम्, सुवर्णतोरणैः पूर्णकलशैश्च शोभितम्, नूतनवस्त्राभरणमाल्यधारणैः पुरुषैः स्त्रीभिश्च सुरभिसुगन्धिभिः व्याप्तं नगरे शोभायामास। सः, राजधान्याः गृहाणि, दीपप्रदीप्तद्वाराणि, समर्पितोपहाराणि, शोभमानध्वजानि, सुवर्णकलशान्, रजतशिखराणि च दृष्ट्वा विस्मितः अभवत्। तस्मिन्नेव काले, नराणां नेत्रतृष्णापूरणपात्रं श्रीकृष्णमागतमिति श्रुत्वा, युवतयः उत्कण्ठितकेशपाशाः, स्रस्तवस्त्राः, गृहकार्याणि पतिं शयने च परित्यज्य, राजमार्गे नृपतिं द्रष्टुं निर्गताः। गजाश्वरथपदातिसंकुलायां तस्यां पुरीं, ताः स्त्रियः, स्वगृहात् मुकुन्दपत्नीः सह दृष्ट्वा, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, मनसि तं समालिङ्ग्य, स्मितावलोकनैः सस्नेहमागतं प्रहृष्टमनसः अभ्यनन्दन्। मार्गे मुकुन्दपत्नीः दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः परस्परं वदन्त्यः—"इव शशीं तारा इव, किमन्यत् एभ्यः नास्ति? पुरुषरत्नस्य तस्य नेत्रैः, सौम्यस्मितेन, विलासवलोकनैश्च, उल्लासमहोत्सवः सृष्टः।" तत्र नगरवासिनः पुण्योपहारान् गृहीत्वा, तेषां श्रेष्ठाः पापविमुक्ताः, यथाविधि श्रीकृष्णस्य पूजनं कृतवन्तः। मुकुन्दः, अन्तःपुरस्त्रीभिः प्रीतिपरिपुष्टलोचनाभिः आदरात् स्वागतं प्राप्य, राजमहान्तं प्रविवेश। प्रथा, स्वभगिनीपुत्रं त्रैलोक्यनाथं दृष्ट्वा, प्रीतिपूर्णहृदया, शय्यायाः उत्थाय, स्ववधूभिः सह आलिङ्ग्य, सस्नेहमभिवन्दत्। राजा, देवाधिदेवं गोविन्दं गृहं समानीय, हर्षविवशः, पूजायाः किमवशिष्टमिति न ज्ञातवान्। कृष्णः, पितृष्वसुः मातृष्वसुः आचार्याणां च पादाभिवन्दनं कृत्वा, तेन च स्वसृता च सः स्वयमेवाभिवादितः। सासुश्चोदिताः कृष्णपत्नीः सर्वाः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च सन्मानयामासुः। कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याश्च पुण्यशीलाः, वस्त्राभरणमाल्यादिभिः सस्नेहम् अर्चयामासुः। युधिष्ठिरः, जनार्दनं तस्य सैन्यपरिचारिकपत्नीभिः सह, यथायोग्यं सत्कारं पुनः पुनः कृत्वा, सन्तुष्टः अभवत्। सः, अर्जुनसहितः, खाण्डववनं दग्ध्वा अग्निं तर्पितवान्, मायां विमोच्य, तेनैव दिव्यसभां निर्मितां प्राप्तवान्। सः, राजा प्रियं कर्तुमिच्छन्, महीयमानः, वीरैः परिवृतः, अर्जुनसहितः रथेन नगरं विचरन्, तत्र मासान् अतीतवान्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंससंहितायां दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे 'कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनं' नाम एकसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—एकदा, सभायां, मुनिभिः ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः भ्रातृभिश्च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपविष्टः। तत्र, आचार्यैः, कुलवृद्धैः, बान्धवैः, ज्ञातिभिश्च शृण्वद्भिः, सः इदं वचनं प्रोवाच। युधिष्ठिर उवाच—"गोविन्द, राजसूयमहायज्ञेन तव कीर्त्या तव पूजनं कर्तुमिच्छामि। भगवन्, अस्माकं कृते एतद्विधानं कुरुष्व। ये तव पादपद्मानुस्मरणरताः, तव स्तुतिपराः, पावनाः, अमङ्गलनाशिनः, ते संसारबन्धात् विमुच्यन्ते; इच्छन्ति चेत्, तव प्रसादात्, अन्यः कः फलदः? भगवन्, तव पादसेवया अस्य लोकस्य फलमिह साक्षात्कारं प्राप्नुयात्। त्वां पूजयन्ति ये, ये च न पूजयन्ति, उभयेषां मध्ये, कुरुसृञ्जयादीनां सत्यस्थितिं प्रपश्य। त्वं सर्वात्मा, आत्मान्यपरभेदाभावितः, स्वानन्दमयोऽसि। कल्पवृक्ष इव, सेवानुसारात् तव प्रसादः जायते, नान्यथा।" भगवानुवाच—"राजन्, त्वदीयं संकल्पः सम्यक्; तेन तव शुभकीर्तिः लोकेषु प्रथिष्यते। एष यज्ञः मुनिभिः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, अस्माभिः, सर्वैः चेष्टितः। सर्वान् नृपतीन् विजित्य, सर्वसामग्रीं संहृत्य, महायज्ञं कुरु। एते तव भ्रातरः लोकपालांशसम्भूताः। त्वं जितात्मा, मया जितः; अजीतानां मया न शक्यते। लोके मम शक्त्या, यशसा, श्रीया, ऐश्वर्येण च कोऽपि न अतिशेते—न देवा अपि, किं पुनः मनुष्यराजाः।" शुक उवाच—भगवतः वचनं श्रुत्वा, स्फुरिताननः, विष्णुतेजसा समन्वितान् भ्रातॄन् दिशो विजिगीषून् प्रेषयामास। सः, सहदेवं सृञ्जयैः सह दक्षिणां दिशं, नकुलं पश्चिमाम्, अर्जुनं उत्तरां, भीमं पूर्वां च मत्स्यकैकेयमद्रकैः सह प्रेषितवान्। त एव वीराः, सर्वदिग्विजयेन नृपतिन् जित्वा, अजातशत्रवे महायज्ञाय विपुलं धनं समानीयुः। जरासन्धः अजित इति श्रुत्वा, राजा चिन्तयन् स्थितः, हरिः, पूर्वं उद्धवेन उक्तं उपायं न्यवेदयत्। भीमसेनः, अर्जुनः, कृष्णश्च, ब्राह्मणलक्षणधारिणः, गिरिव्रजं बृहद्रथतनयस्य निवासं जग्मुः। अतिथिसमये तत्र सम्प्राप्ताः, गृहस्थस्य गृहे प्रविश्य, ब्राह्मणवेषधारिणः, राजपुत्राः यथान्यायं व्यवहत्सुः।