ततः मुकुन्दः दृषद्वतीं सरस्वतीं च नदीं उल्लङ्घ्य पाञ्चालान् प्राप्तवान्, ततः मत्स्यान्, अन्ते शक्रप्रस्थं अगच्छत्। तत्र तस्य आगमनं श्रुत्वा, सर्वेषां प्रियः नृपः, यः मनुष्यानां दुर्लभः, सः हर्षपूर्णः, स्वैः आचार्यैः मित्रैः च परिवृतः, बहिः निर्गतवान्। गानवद्यम् ब्राह्मणानां घोषः च सह, सः हृषीकेशं समीपं यथाप्राणः प्राणं प्राप्नोति, श्रद्धया उपससार। कृष्णं दृष्ट्वा, पाण्डवः, स्नेहस्निग्धेन हृदयेन, स्वप्रियं मित्रं, यं चिरकालं न दृष्टवान्, पुनः पुनः आलिङ्गितवान्। मुकुन्दस्य, लक्ष्म्याः विशुद्धनिवासस्य, शरीरं उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, नृपः, दुरितमुक्तः, परमानन्दं प्राप्तवान्; तस्य नेत्रे अश्रुभिः पूरिते, शरीरं रोमाञ्चितम्, सर्वं संसारे विस्मृतम्। भीमः अपि, हर्षात्, स्वमातुलं स्नेहसिक्तैः इन्द्रियैः हसन् आलिङ्गितवान्; यमौ च युधिष्ठिरः च, हृदयैः पूर्णैः, अच्युतं आलिङ्गितवन्तः, अश्रुभिः पूरिते। अर्जुनेन आलिङ्गितः, यमाभ्यां अभिवादितः, कृष्णः ब्राह्मणान् वृद्धान् च यथायोग्यं नमस्कृतवान्। सः गर्वितान् कौरवान्, श्रृञ्जयान्, कैकेयान्, सारथीन्, सूतान्, गन्धर्वान्, गायकान्, मन्त्रिणः च आदरात् पूजितवान्। तत्र, मृदङ्गशङ्खनः, आनकवीणावेणुगोमुखैः, ब्राह्मणाः पद्मनयनं कृष्णं स्तुतवन्तः, नृत्यन्तः गीतवन्तः च। एवं मित्रैः परिवृतः, कीर्तिमध्ये रत्नवत्, सर्वैः स्तुतः, भगवन् सः शोभितां पुरीं प्रविष्टवान्। मार्गः गजैः सुगन्धवारिणा सिक्तः, चित्रध्वजैः, सुवर्णद्वारैः, पूर्णकलशैः अलङ्कृतः; पुरुषाः स्त्रियः च नूतनवस्त्राभरणमाल्यैः भूषिताः, गन्धैः वायुं पूरयन्तः, नगरीं दीपयन्तः। सः राजनगरं दृष्टवान्, यत्र गृहद्वाराणि दीपैः, नैवेद्यैः च दीप्तानि, ध्वजाः शोभन्ते, छद्मसु सुवर्णकलशाः, रत्नशिखराः च। तत्र, कृष्णस्य आगमनं श्रुत्वा, युवतयः, उत्कण्ठायां स्रस्तकेशाः, विस्रस्तवस्त्राः, गृहकार्यं पतिं शय्यायां च त्यक्त्वा, राजमार्गे नृपं द्रष्टुं निर्गताः। तस्मिन्नेव स्थले, गजाश्वरत्नपदातिभिः पूर्णे, स्त्रियः, गृहात् कृष्णं तस्य पत्न्यः च दृष्ट्वा, पुष्पाणि चिक्षिपुः, मनसा आलिङ्ग्य, हास्यदृष्ट्या स्नेहम् अर्पितवन्त्यः। ताः मुकुन्दस्य पत्न्यः मार्गे दृष्ट्वा, इदं वदन्त्यः—"इव चन्द्रस्य तारा, किं तासां न्यूनम्? तस्य नेत्रैः, पुरुषशिरोमणिनः स्मितेन, चञ्चलदृष्ट्या, आनन्दोत्सवः क्रियते।" तत्र, नगरवासिनः शुभद्रव्यैः उपगम्य, शुद्धाः अग्रगण्याः, यथाक्रमं कृष्णस्य पूजां कृतवन्तः। मुकुन्दः, अन्तःपुरस्त्रियः प्रेमश्रद्धया विकसितलोचनाः, ताभिः स्वागतं कृत्वा, राजमहालयं प्रविष्टवान्। पृथाः, कृष्णं, भ्रातृपुत्रं, त्रैलोक्यनाथं दृष्ट्वा, शय्यायाः उत्थाय, प्रेमपूर्णहृदया, स्नुषाभिः सह आलिङ्गितवती। नृपः, देवेशं गोविन्दं गृहं आदरात् आनयन्, हर्षेण आकुलः, पूजायाः किम् अवशिष्टम् इति न ज्ञातुम् शक्तः। कृष्णः पितृव्या मातृव्या आचार्येभ्यः च नमः कृतवान्; सः अपि, हे राजन्, कृष्णेन भगिन्या च अभिवादितः। सास्नुषा प्रेरितः, कृष्णः, सर्वाः कृष्णपत्नीः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च आदरात् पूजितवन्त्यः। ताः कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याः च धर्मपत्नीः, वस्त्रैः, माल्यैः, आभरणैः च पूजितवन्त्यः। युधिष्ठिरः, जनार्दनं, तस्य सैन्यं, परिचारकान्, पत्न्यः च, पुनः पुनः आदरात् सुखपूर्वकं निवासितवान्। खाण्डववनं अग्नये तुष्ट्वा, फल्गुना सह, मायां विमुक्तवान्, यः नृपाय दिव्यसभा निर्मितवान्। सः, नृपं तुष्टुम् इच्छन्, महीपतीनां वीरैः परिवृतः, रथेन फल्गुना सह, मासान् बहून् तत्र स्थितवान्। एवं सप्तत्येकं अध्यायः समाप्तः—"कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनम्" इति—दशमस्कन्धे, द्वितीयभागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायाम्। शुकः उवाच—एकदा, सभायाम्, ऋषिभिः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, भ्रातृभिः च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपविष्टः। आचार्यैः, कुलवृद्धैः, बन्धुभिः, स्वजनैः च शृण्वद्भिः, सः इदं वचनम् अवदत्। युधिष्ठिरः उवाच—"हे गोविन्द, राजसूयेन यज्ञेन तव यशः पूजितुम् इच्छामि; हे भगवन्, कृपया अस्य आयोजनं कुरु। ये तव पादपद्मे नित्यं चरन्ति, त्वां ध्यायन्ति, शुद्धाः स्तुवन्ति, अशुभं नाशयन्ति, हे पद्मनाभ, ते संसारात् मुक्तिम् यान्ति; यदि ते वरम् इच्छन्ति, तव विना न कोऽपि दातुम् शक्नोति।" "हे देवदेव, तव पादसेवया, अस्य जगतः प्रभावः इह दृश्यताम्; ये त्वां पूजयन्ति, ये न पूजयन्ति, उभययोः मध्ये, हे महाबल, कौरवाणां श्रृञ्जयानां च यथार्थस्थितिः प्रकाश्यताम्।" "त्वं सर्वात्मा, समदर्शी, आत्मन्य् अन्येभ्यः भेदबुद्धिः नास्ति; आत्मानन्दं अनुभवसि। यथा कल्पवृक्षः, तव कृपा सेवाानुसारं उदेति, न अन्यथा।" भगवान् उवाच—"हे नृप, शत्रुनाशक, तव संकल्पः उचितः; तेन तव शुभकीर्तिः लोकेषु अनुभविष्यति।" "हे स्वामिन्, अयं महायज्ञः ऋषिभिः, पितृभिः, देवैः, मित्रैः, मया च, सर्वैः च प्राणिभिः अभिलषितः।" "सर्वान् नृपान् विजित्य, जगत् वशं कृत्वा, सर्वसामग्रीं संहृत्य, महायज्ञं कुरु।" "हे नृप, तव भ्रातृभ्यः लोकपालांशसम्भूताः; त्वया जितः अहम्, आत्मनिग्रहिणा; अजीताः अनिग्रहिणा।" "मम शक्त्या, कीर्त्या, धनैः, ऐश्वर्येण, कोऽपि लोके न अतिशेते; न देवाः, न नृपाः।" शुकः उवाच—भगवतः वचनं श्रुत्वा, हर्षविकसितमुखः, विष्णुशक्त्या समन्वितान् भ्रातृन् दिशो विजयितुम् प्रेषितवान्। सः सहदेवम् श्रृञ्जयैः दक्षिणदिशं, नकुलम् पश्चिमदिशं, अर्जुनम् उत्तरदिशं, भीमम् पूर्वदिशं मत्स्यकैकेयमद्रैः सह प्रेषितवान्। ते वीराः, सर्वदिशासु नृपान् बलात् विजित्य, अजातशत्रवे यज्ञाय बहु धनं आनयन्ति। इति कथा श्रीमद्भागवतस्य उक्तानुसारं, श्रद्धया, संस्कृतेन निवेदिता।