यदुकुलपतिना सत्कृतः स ऋषिः तं हृदि स्थापयित्वा प्रणम्य, आकाशमार्गेण प्रस्थितवान्। तस्य निश्चयमाकर्ण्य, भगवतः दर्शनसन्तुष्टेन्द्रियः मुकुन्दः यथोचितं समर्पणं चकार। ततो भगवान् राजदूतं प्रीत्या वचोभिः सान्त्वयन् उवाच—"मा भैः, दूत! स्वस्ति ते। अहं मागधं नाशयिष्यामि।" इति। एवं सम्बोधितः स दूतः गत्वा यथाविधि राज्ञः सन्देशं न्यवेदयत्; त एव च शौरिं ददृशुः, येन मोक्तुं कामिताः आसन्। हरिः आनर्त, सौवीर, मरु, विनशन प्रदेशान् अतिक्रम्य, पर्वतान् नदीन् च लंघयित्वा, नगराणि, ग्रामाणि, गोस्थानि च अगच्छत्। ततः मुकुन्दः दृषद्वतीं सरस्वतीं च नदीः अतिक्रम्य, पाञ्चालान्, ततः मत्स्यान्, अन्ततः शक्रप्रस्थम् उपागमत्। तत्र तस्य आगमनं निशम्य, सर्वप्रियः दुर्लभदर्शनः राजा, स्वगुरुभिः बन्धुभिः च सहितः प्रमुदितः बहिः निर्गतः। गीतवाद्यनिनादैः, ब्राह्मणानां च घोषैः परिवृतः, स राजा हृषीकेशं प्राञ्जलिः प्राण इव प्राणाय समीपमुपाजगाम। कृष्णं दृष्ट्वा, पाण्डवः स्नेहविह्वलहृदयः, प्रियं सखायं दीर्घकालदर्शनविरहितं पुनः पुनः आलिङ्गयामास। लक्ष्म्याः निवासं निर्मलमङ्गं मुकुन्दस्य उभाभ्याम् बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, राजा क्लेशविनिर्मुक्तः परमानन्दं प्राप, अश्रुपूर्णलोचनः रोमाञ्चिततनुः, सर्वान् विषयान् विस्मृत्य। भीमः प्रमुदितः मातुलसुतं स्नेहपरिप्लुतैः इन्द्रियैः स्मितपूर्वकं आलिङ्गयामास; सहदेव-नकुलौ च, युधिष्ठिरः च, हृदयेषु स्नेहपूरिताः, अच्युतं अश्रुपातैः आलिङ्गयामासुः। अर्जुना आलिङ्गितः, तेन चाभिवादितौ, कृष्णः ब्राह्मणान् वृद्धांश्च यथार्हं प्रणम्य सम्मानितवान्। स कुरून्, श्रृञ्जयान्, कैकेयान्, सारथीन्, सूतान्, गान्धर्वान्, गायकान्, मन्त्रिणः च सत्कृत्य पूजयामास। तत्र दुन्दुभिः शङ्खाः भेरीः वीणाः वंशीः गोशृङ्गाणि च घोषयन्तः, ब्राह्मणाः पद्मनाभं स्तुवन्तः नृत्यन्तः गायन्तः च। एवं मित्रैः परिवृतः, कीर्तिमध्ये रत्नतुल्यः, भगवान् स्तुत्यः सुसज्जितां पुरीम् प्रविवेश। मार्गः गजेन्द्रैः सिक्तः सुरभिजलैः, पताकाभिः, सुवर्णतोरणैः, पूर्णकलशैः च शोभितः; नूतनवस्त्राभरणमाल्यधारिणः उज्ज्वलपुरुषनार्यः गन्धैः व्याप्ताः, पुरीं शोभयन्तः आसन्। सः राजपुरीं ददर्श, यत्र गृहद्वाराणि दीपैः दीप्तानि, बलिभिः समलङ्कृतानि, पताकाश्च शोभमानाः, छद्मसु सुवर्णकलशाः, रजतशिखराणि च आसीत्। तत्र, पुरुषदृशां तृप्त्युदकं समागतं इति श्रुत्वा, युवतयः उत्कण्ठितकेशयः, विविक्तवस्त्राः, स्वकार्याणि, शयनस्थान् पतिं च परित्यज्य, राजमार्गे नृपतिं द्रष्टुं निर्गता। तत्र, गजाश्व-रथ-पदातिसङ्घातेन सम्पूर्णे स्थले, स्त्रियः स्वगृहात् मुकुन्दं भार्याभिः सहितं दृष्ट्वा, पुष्पवर्षं कृत्वा, मनसा आलिङ्ग्य, सस्मितैः कटाक्षैः सस्नेहं स्वागतं चक्रुः। ताः मुकुन्दपत्नीः पश्यन्त्यः आपणे इव ताः सन्ददृशुः—"शशिनः समीपे तारा इव, किम् एषां नास्ति? तेन पुरुषशिरोमणिना, तस्य वदनस्मितेन, चपलदृष्ट्या च, आनन्दोत्सवः सृज्यते।" इति। तत्र नगरवासिनः शुभद्रव्याणि वहन्तः, पापविनिर्मुक्तः श्रेष्ठः, यथाविधि कृष्णस्य पूजां चक्रुः। मुकुन्दः अन्तःपुरस्त्रीभिः सस्नेहस्मितदृष्टिभिः सुस्वागतः, राजमहालयं प्रविवेश। पृथाः, भगिनीपुत्रं त्रैलोक्यनाथं दृष्ट्वा, प्रेम्णा उत्थाय, स्नुषाभिः सहितः, तम् आलिङ्ग्य सस्नेहमुपविष्टा। गोविन्दं देवेश्वरं ससत्कारं स्वगृहं नीत्वा, राजा हर्षविह्वलः, पूजायाः शेषं न वेदितुम् अशक्नोत्। कृष्णः पितृष्वसुः मातृष्वसुः आचार्याणां च पादाभिवन्दनं कृतवान्; स च कृष्णेन, राजन्, भगिन्या चाभिवादितः। तस्याः श्वश्र्वा प्रेरिताः, कृष्णा सर्वाश्च कृष्णपत्नीः, ऋुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च पूजयामासुः। ताः कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याश्च पुण्यशीलाः, वस्त्र-माल्याभरणादिभिः सत्कृत्य पूजयामासुः। धर्मराजः जनार्दनं सैन्येन, परिचारकैः, भार्याभिः च सहितम्, पुनः पुनः आतिथ्येन सुखेन निवासयामास। काण्डववनं फाल्गुनेन सह अग्नये तुष्ट्वा, मायां विमोच्य, येन दिव्यसभा निर्मिता, सः तत्र मासान् बहून् निवसन्, राजानन्दाय, फाल्गुनेन सह रथमारुह्य, वीरेभिः परिवृतः विचचार। इति दशमे स्कन्धे, द्वितीये भागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमंसंहितायां, कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनं नाम एकसप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—एकदा सभायां, मुनिभिः ब्राह्मणैः क्षत्रियैः वैश्यैः भ्रातृभिः च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपाविशत्। तत्र, आचार्यैः कुलवृद्धैः बन्धुभिः स्वजनैः च शृण्वद्भिः, सः इदं वचनम् अब्रवीत्— "गोविन्द, राजसूयेन तव कीर्त्या यज्ञं कर्तुम् इच्छामि। भगवन्, अस्माकं कृते तद् व्यवस्था कुरु। ये तव पादाम्बुजं सदा सेवन्ते, त्वयि ध्यानिनः, शुद्धाः स्तुतिपाठिनः, अमङ्गलहराः, ते संसारबन्धात् मुक्तिं प्राप्नुवन्ति। यदि ते वरान् इच्छन्ति, त्वत्तः अन्यः दाता नास्ति। भगवन्, तव पादसेवया अस्य लोकस्य प्रत्यक्षं फलम् अद्य साक्षात् दृश्यताम्। ये त्वां यजन्ति, ये च न यजन्ति, तयोः मध्ये, कुरुषु श्रृञ्जयेषु च, यथार्थस्थितिर्दृश्यताम्। त्वं सर्वात्मा, समदर्शी, स्वानन्दवर्ती, कल्पवृक्षवत् सेवा-नुसारं प्रसादं ददासि, अन्यथा न कदापि। श्रीभगवानुवाच—राजन्, ते निश्चयः समुचितः; तेन तव शुभकीर्तिः त्रिषु लोकेषु अनुभूयते। एष यज्ञः महर्षिभिः, पितृभिः, देवैः, सुहृद्भिः, अस्माभिः अपि, सर्वैः च जनैः अभिलषितः। सर्वान् नृपतीन् जित्वा, पृथ्वीं वशे कृत्वा, सर्वोपकरणानि संगृह्य, महायज्ञं कुरु। राजन्, एते भ्रातरः तव लोकपालांशसम्भूताः। त्वया जितेन अहम् अस्मि; अजितः अहम् अजीतात्मभिः।" इति।