भगवतः अच्युतस्य धर्मपत्नीः स्वपुत्रैः सह, सुशोभनवस्त्राभरणचन्दनमाल्यविभूषिताः, सुवर्णपलङ्केषु रथेषु च आरूढाः, शस्त्रकवचधारिभिः पुरुषैः सुव्यग्रहिताः, स्वं पतिं परमेश्वरं कृत्वा तं अन्वगच्छन्। तदा नराः, उष्ट्राः, गावः, महिषाः, गर्दभाः, अश्वाः, रथाः, गजाः, परिचारकाः, कुलाङ्गनाश्च, कङ्कणकङ्कणिभिः, उत्तरीयवस्त्रैः, चर्मणां च वस्त्रैः भूषिताः, स्वद्रव्याणि गृहीत्वा, सर्वतः प्रययुः। सेना च महाध्वजचामरछत्रच्छत्रैः, दिव्यशस्त्राभरणमुकुटकवचैः, सूर्यसमप्रभा, महागर्जितेन समुद्रनिनादेन च, शोभां जगाम। तस्मिन् समये, यदुपतिना पूजितः महर्षिः स तं भगवन्तं हृदि स्थापयित्वा प्रणम्य, आकाशमार्गे प्रस्थितः। तस्य निश्चयमाकर्ण्य, मुकुन्दः, स्वदृशां तृप्त्या सर्वेन्द्रियसन्तोषं प्राप्तः, यथोचितं द्रव्यं समर्पयामास। भगवान् श्रीकृष्णः राजदूतं मधुरया वाचा प्रसाद्य उवाच—"मा भैः, दूत, भवतु ते शुभम्। अहं मगधं नाशयिष्यामि।" इति। तेन प्रकारेण उक्तः स दूतः गत्वा सन्देशं राज्ञः सम्यक् निवेदयामास; तेऽपि तं शौरिं, यं मोक्तुमिच्छन्, साक्षात्कृतवन्तः। हरिः आनर्त, सौवीर, मरु, विनशनं चातिक्रम्य, पर्वतान् नद्यश्च लङ्घयित्वा, नगराणि, ग्रामाणि, गोष्ठानि च आगच्छत्। ततः मुकुन्दः दृशद्वतीं सरस्वतीं च तीर्त्वा, पाञ्चालान्, ततः मत्स्यान्, अन्ते शक्रप्रस्थं प्राप्तवान्। तत्र तस्य आगमनं श्रुत्वा, सर्वप्रियः, दुर्लभदर्शनः राजा, स्वगुरुभिः मित्रैः च परिवृतः, हर्षेण बहिः निर्गतः। स गानवादित्रध्वनिना, ब्राह्मणानां च घोषेण, हृषीकेशं प्रति प्राण इव प्राणाय, भक्त्या संनिधिमगात्। कृष्णं दृष्ट्वा, पाण्डवः स्नेहविह्वलहृदयः, चिरकालदर्शनोत्कण्ठितं प्रियतमं मित्रं पुनः पुनः आलिङ्गितवान्। स राजा, मुकुन्दस्य लक्ष्म्याः शुद्धधाम्नः, उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, दुःखाच्च मोचितः, परमं हर्षं प्राप्तः; तस्य नेत्रयोः अश्रूणि, गात्रे पुलकाः, सर्वसंसारविस्मृतिः च जाताः। भीमः अपि, मातुलपुत्रं स्नेहाभिभूतः, हर्षस्मितेन आलिङ्गितवान्; सहदेव-नकुलौ च युधिष्ठिरश्च, हृदयसंपूर्णेन प्रेम्णा, अच्युतं परिष्वज्य, अश्रूणि मुमुचुः। अर्जुना आलिङ्गितः, तौ जुन्मावन्तौ अभिवादितौ; कृष्णः ब्राह्मणवृद्धान् यथोचितं प्रणम्य, कुरून्, श्रृञ्जयान्, कैकेयान्, सूतान्, मागधान्, गान्धर्वान्, गायकान्, मन्त्रिणश्च सम्मानितवान्। तत्र दुन्दुभिशङ्खमृदङ्गवीणावेणुवृषणगोघोषैः, ब्राह्मणाः पद्मनाभं कृष्णं स्तुत्वा, नृत्यन्तः गायन्तश्च। एवं सखिभिः परिवृतः, कीर्तिमण्डलेषु रत्नभूतः, सर्वैः स्तूयमानः, श्रीभगवान् शोभायुक्तां पुरीं प्रविवेश। मार्गः गजेन्द्रसिक्तसुगन्धवारिणा सिक्तः, चित्रपताकाभिः, सुवर्णतोरणैः, पूर्णकलशैः च भूषितः; नूतनवस्त्राभरणमाल्यधारिणः पुरुषास्त्रीश्च, सुवासितवायवः, तां पुरीं शोभयामासुः। स तां राजपुरीं दृष्टवान्, यत्र गृहद्वाराणि दीपैः, नानानैवेद्यैः, पताकाभिः, स्वर्णकलशैः, रजतशिखरैश्च शोभितानि आसन्। पुरुषदृष्टिसन्तापशमनीं तां मूर्तिं आगतमिति श्रुत्वा, युवतयः उत्कण्ठितकेशपाशाः, विमुक्तवस्त्राः, गृहकार्याणि, शय्यायां पतिं च त्यक्त्वा, राजमार्गे नृपं द्रष्टुं निर्गताः। तत्र गजाश्वरथपदातिसंकीर्णे स्थले, स्त्रियः स्वगृहात् मुकुन्दं पत्नीसहितं दृष्ट्वा, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, चित्तेन आलिङ्ग्य, हास्यदृष्ट्या स्नेहपूर्णं स्वागतं चक्रुः। मार्गे मुकुन्दपत्नीः दृष्ट्वा, ताः स्त्रियः ऊचुः—"इव चन्द्रस्य तारा इव, किम् एषां नास्ति? पुरुषरत्नस्य नेत्रैः, सुमधुरस्मितेन, विलासवलोकनैः, सदा उत्सवः निर्मीयते।" तत्र नगरवासिनः शुभद्रव्याणि गृहीत्वा, पापमुक्ताः, यथाविधि कृष्णस्य पूजां चक्रुः। अन्तःपुरस्त्रियः स्नेहभक्तिप्रफुल्ललोचनाः, मुकुन्दं हर्षेण स्वागतं कृत्वा, स राजमहालयं प्रविवेश। प्रिथा, स्वभ्रातृपुत्रं त्रैलोक्यनाथं कृष्णं दृष्ट्वा, प्रेम्णा शय्यायाः उत्थाय, स्नुषाभिः सह आलिङ्गितवती। राजा, देवेशं गोविन्दं सन्मान्य गृहमानीय, हर्षविह्वलः, पूजायाः किम् अवशिष्टमिति न विवेक्तुं शक्तः। कृष्णः पितृव्यायै, मातुल्यै, आचार्याय च प्रणिपत्य, सः अपि कृष्णेन, राज्ञा, भगिन्या च, अभिवादितः। श्वश्र्व्याः प्रेरणया, कृष्णा च, सर्वा कृष्णपत्नीः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च पूजितवत्यः। कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याश्च पुण्यशीलाः, वस्त्राभरणमाल्यादिभिः पूजिताः। युधिष्ठिरः जनार्दनं, सेनया परिचारकैः पत्नीसहितं च, पुनः पुनः आदरात् सुस्वागतं चकार। सः पाण्डवेन फाल्गुनेन सह, खाण्डववनं दग्ध्वा, अग्निं तर्पितवान्; मायेन मुक्तः, येन दिव्यं सभाभवनं निर्मितं; तत्र राजा युधिष्ठिराय निर्मितम्। सः महीपतिं तुष्टुम् इच्छन्, सेनया परिवृतः, फाल्गुनसहितः, रथेन विचरन्, तत्र मासान् अतीतान्। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे, परमहंससंहितायां, द्वितीयभागे, दशमे स्कन्धे, 'कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थगमनं' नाम एकसप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—कदाचित् युधिष्ठिरः सभायां, ऋषिभिः, ब्राह्मणैः, क्षत्रियैः, वैश्यैः, भ्रातृभिश्च परिवृतः, उपविष्टः। आचार्यवर्यैः, कुलवृद्धैः, बान्धवैः, स्वजनैः च शृण्वद्भिः, सः इदं वचनं अब्रवीत्— "हे गोविन्द! राजसूयमहायज्ञेन तव यशः पूजयितुमिच्छामि। भगवन्, अस्माकं कृते एतद् व्यवस्थितुं त्वं कुरु। ये तव पादपद्मानुस्मृतिपूजनरताः, पुण्यश्लोकाः, स्तुतिपाठिनः, अमङ्गलविनाशकाः, ते संसारात् विमुच्यन्ते। इच्छन्ति चेत्, तव प्रसादेनैव लाभं प्राप्नुयुः, अन्यः कश्चिद् न दातुं शक्नोति। देवदेव! तव पादसेवया, अस्य लोकस्य फलम् अत्रैव दृश्यताम्। त्वां यजमानानां, अयजमानानां, उभयेषां च मध्ये, कुरुशृञ्जयानां यथार्थस्थितिः प्रकट्यताम्। त्वं सर्वात्मा, समदृष्टिः, न तव स्वपरविभागबुद्धिः, स्वानन्दविभूतिः। कल्पवृक्ष इव, सेवायाः प्रमाणेनैव तव कृपा जायते, नान्यथा।" भगवान् उवाच—"राजन्, रिपुहन्तर्युधिष्ठिर! तव निश्चयः युक्तः। अस्य प्रभावात्, तव पुण्यकीर्तिः लोकेषु अनुभूयते।