ततः देवकीसुतः भगवान् स्वजनान् प्रति प्रस्थानाय आदेशं दत्तवान्। स वृद्धान् अभिवाद्य, दारुक-जैत्रादीन् स्वसेवकान् उपदिश्य, बलवान् स्वयम् यात्रायै सज्जः अभवत्। स्वस्त्रियः, पुत्रान्, परिचारकांश्च प्रेष्य, सङ्कर्षणं यदुपतिं च अभिवाद्य, शत्रुविनाशनः स भगवान् गरुडध्वजं रथम् आरूढः, यः सारथिना समुपनीतः। ततः स्वसैन्येन परिवृतः—रथिपतिभिः, गजाश्वपदातिभिः च—मृदङ्ग-भेरी-शङ्ख-शब्दैः, तुर्यनिनादेन च, दिशः प्रतिनिनादयन् प्रस्थितवान्। धर्मपत्नीः ताः, सुशोभनवस्त्राभरण-गन्ध-माल्यभूषिताः, पुत्रैः सह, सुवर्णशिबिकाः रथांश्चारु समारुह्य, खड्ग-छत्र-शस्त्रधारिभिः पुरुषैः रक्षिताः, अच्युतं पतिं अन्वगच्छन्। नराः, उष्ट्राः, गावः, महिषाः, गर्दभाः, अश्वाः, रथाः, गजानुगाः, परिचारकाः, कुलस्त्रियः च—कङ्कण-केयूर-कम्बल-वस्त्राभरणैः भूषिताः, स्वधनानि गृहीत्वा, सर्वतः प्रस्थिताः। सैन्यं तु, महाध्वज-विस्तीर्णछत्र-छत्रिकाभिः, दिव्यायुध-भूषण-मुकुट-कवचैः शोभमानम्, सूर्यसमप्रभम्, महामीन-तरङ्गकम्पितसागरनिनादसदृशं शब्दं कुर्वन्, दीप्तिमान् अभवत्। तत्र, यदुपतिना पूजितः स महर्षिः, तम् अन्तःकरणे संस्थाप्य, आकाशमार्गे प्रययौ; तस्य निश्चयं शृण्वन्, मुकुन्दः, यः भगवत्साक्षात्कारेन्द्रियसन्तुष्टः, यथोचितं दानं प्रदत्तवान्। भगवान् तु राजदूतं वाक्यैः प्रसादयन् उवाच—“मा भैः दूत; शुभं ते। अहं मगधं नाशयिष्यामि।” इति उक्त्वा, स दूतः प्रस्थितः, राज्ञः सम्यक् निवेद्य, त एव शौरिं द्रष्टुम् आगतवन्तः, ये विमोचनं कामयन्ते स्म। हरिः आनर्त-सौवीर-मरु-विनशनान् अतिक्रम्य, पर्वतान् नद्यश्च लङ्घयन्, नगर-ग्राम-गोचराणि समुपेत्य गतवान्। ततः मुकुन्दः दृषद्वतीं सरस्वतीं च तीर्त्वा, पाञ्चालान्, ततः मत्स्यान्, अन्ते शक्रप्रस्थं प्राप्तवान्। तस्य आगमनं श्रुत्वा, सर्वप्रियः, दुर्लभदर्शनः राजा, आचार्यैः मित्रैः च परिवृतः, हृष्टः बहिः निर्गतः। गान-वाध्य-निनादैः, ब्राह्मणानां स्तुत्युत्कर्षेण, स सानुरागं हृषीकेशं प्राप, यथा प्राणः प्राणाय। कृष्णं दृष्ट्वा, पाण्डवः, स्नेहविवशहृदयः, प्रियतममित्रं चिरदृष्टिहीनं, पुनः पुनः आलिङ्गनं कृतवान्। स राजा, लक्ष्मीस्थानं निर्मलमपि मुकुन्ददेहम् उभाभ्यां बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, सर्वशोकात् विमुक्तः, परमं हर्षं प्राप्तवान्; नेत्रयोः अश्रूणि, गात्रे रोमाञ्चः, सर्वं संसृतिस्मृतिं विस्मृत्य। भीमः अपि, मातुलसुतं स्नेहस्मितमुखः, हर्षवशात् आलिङ्ग्य; सहदेव-नकुलौ, युधिष्ठिरश्च, हृदयपूरिताः, अच्युतं परिष्वज्य, अश्रूणि मुमुचुः। अर्जुना आलिङ्गितः, सहदेव-नकुलाभ्यां सत्कृतः, कृष्णः ब्राह्मण-वृद्धान् यथायोग्यं प्रणम्य, कुरु-शृञ्जय-कैकय-रथिनः, सूत-मागध-गान्धर्व-गीतकार- मन्त्रिणः च पूजितवान्। तदा, मृदङ्ग-शङ्ख-भेरी-वीणा-वंशी-गोमूत्रघोषैः, ब्राह्मणाः पद्मनयनं कृष्णं स्तुत्वा, नृत्य-गीतैः पूजयामासुः। एवं मित्रसमवृतः, कीर्तिमणिः, सर्वैः स्तूयमानः, श्रीभगवान् शोभितां पुरीम् प्रविवेश। मार्गः गजजलसिक्तः, चित्रध्वजैः सुवर्णतोरणैः पूर्णकलशैः च भूषितः; नूतनवस्त्राभरण-माल्यशोभिताः नरनार्यः, सुरभिगन्धैः व्याप्तमाकाशं, नगरं शोभयन्ति स्म। स तु नगरीं दृष्टवान्, यत्र गृहद्वाराणि दीपैः, नैवेद्यैः, पताकाभिः, सुवर्णकलशैः, रजतशिखरैश्च शोभितानि। तत्र, तद्भगवतः आगमनं श्रुत्वा, युवतयः उत्कण्ठितकेशराशयः, विमुक्तवस्त्रयः, स्वगृहकार्याणि, शय्यायां पतिं च परित्यज्य, राजमार्गे नृपतिं द्रष्टुं निर्गताः। तत्र गज-अश्व-रथ-पदातिसमाकीर्णे स्थले, स्त्रियः स्वगृहात् मुकुन्दं भार्याभिः सह दृष्ट्वा, पुष्पवृष्टिं कृत्वा, मनसा परिष्वज्य, सस्मितदृष्ट्या सप्रेमं स्वागतं कृतवन्त्यः। ताः च मार्गे मुकुन्दपत्नीः दृष्ट्वा, “शशिनः पार्श्वे तारा इव, किम् एभ्यः नास्ति? स हि पुरुषरत्नः, तन्मन्दस्मित-विलासलोचनैः, आनन्दोत्सवमुत्पादयति।” इति वदन्त्यः। तत्र नगरवासिनः पुण्योपहारैः समुपेत्य, प्रमुखाः पापविनिर्मुक्ताः, सम्यक् पूजां कृतवन्तः। मुकुन्दः, अन्तःपुरस्त्रीभिः स्नेहसुमुख्यः, सन्मानितः, राजगृहं प्रविवेश। प्रिथा, कृष्णं भ्रातृपुत्रं त्रैलोक्यनाथं दृष्ट्वा, स्नेहपूरितहृदा, स्नुषाभिः सह, समुत्थाय, आलिङ्गनं कृतवती। राजा अपि, गोविन्दं देवेश्वरं सन्मान्य, परमस्नेहवशात्, पूजायाम् अवशिष्टं कर्म न ज्ञातवान्। कृष्णः पितृष्वस्रे, मातृष्वस्रे, आचार्येषु च प्रणिपत्य, स्वयम् कृष्णेन, राजन्, स्वस्रा च सत्कृतः। सास्वशुर्या प्रेरिता कृष्णा च, सर्वा कृष्णपत्नीः, रुक्मिणीं, सत्यां, भद्रां, जाम्बवतीं च सत्कृत्य, कालिन्दीं, मित्रविन्दां, शैब्यां, नाग्नजितीं, अन्याश्च धर्मपत्नीः वस्त्र-माल्याभरणादिभिः पूजितवत्यः। युधिष्ठिरः जनार्दनं, सेनया, परिचारकैः, स्त्रीभिः च सह, यथाकालं पुनः पुनः सत्कृत्य, सुखेन निवासयामास। फाल्गुनसहितः खाण्डववनं दत्त्वा, अग्निं तर्पयित्वा, मायां विमोच्य, येन दिव्यसभा तस्य कृता, स राजा महीयमानः। तत्र, महीपतिं तुष्टुमिच्छन्, फाल्गुनसहितः, रथेन वीरैः परिवृतः, मासान् अनेके प्रवासं कृतवान्। इति दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे श्रीमद्भागवते महापुराणे परमंस्यां संहितायां ‘कृष्णस्य इन्द्रप्रस्थयात्रा’ इत्येतत् एकसप्ततितमं अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—कदाचित् सभायां, मुनिभिः, ब्राह्मण-क्षत्र-विट्सहस्रैः, भ्रातृभिः च परिवृतः, युधिष्ठिरः उपविष्टः। तत्र, आचार्य-वृद्ध-बान्धव-गणैः शृण्वद्भिः, इदं वाक्यम् अवोचत्— “गोविन्द! तव महिम्ना राजसूयेन अहं यज्ञेन त्वां पूजितुमिच्छामि; भगवन्, तदस्माकं विधेहि। ये तव पादानुदयिनः, त्वां ध्यायन्ति, शुद्धाः स्तुवन्ति, अमङ्गलनाशिनः, कमलनाभ! संसारात् मोक्षं लभन्ते; इच्छन्ति चेत् शुभानि, त्वत्तः प्रार्थयेयुः—अन्यो हि न दातुमर्हति।