दूतः उवाच—एवं मगधेन बद्धाः सन्तः, त्वद्-दर्शन-लालसाः, भगवन्, तव पादौ शरणं गताः। तेषां क्लिष्टानां कल्याणं कुरु। इति दूतस्य वचः श्रुत्वा, देवर्षिः नारदः, कपिल-जटिलः, तेजस्वी, सहसा आदित्यवत् प्रादुरभूत्। तं दृष्ट्वा श्रीकृष्णः, लोकाधिपतिः, सभायाम् उपस्थितैः सहितः, प्रमुदितः शिरसा प्रणम्य, सम्यक् सत्कारं कृत्वा, आसनं दत्त्वा, श्रद्धया सस्नेहम् प्रियवचनैः तं मुनिं तुष्टाव। कृष्णः उवाच—त्रिषु लोकेषु अद्य सर्वं कुशलम् अस्ति किम्? त्वं हि चरन् भगवतः पुण्यम् वृद्धिं यास्यसि। त्वत्तः किमपि गूढं नास्ति, सृष्टिकर्तृणां श्रेष्ठ, तस्मात् पृच्छामः—पाण्डवानां किम् अभिप्रेतम् अस्ति? नारदः उवाच—भगवन्, तव मायां बहुविधां दृष्टवान् अस्मि, दुस्तराम्। त्वं हि जगतां विधाता मायाधिपः। स्वशक्त्या प्राणिषु सञ्चरन्, अग्निर् इव दारुषु गुह्यः, तव यशो लुप्तम् इव दृश्यते; अतः किमपि मम न विस्मयः। को वा तव कर्माणि सम्यक् वेदितुं क्षमः? त्वं हि स्वमायया सृष्टिं सङ्कोचयन् प्रवर्तसे। यद् इव दृश्यते, तद् केवलं बुद्धेः प्रतिबिम्बम्; त्वां निर्गुणं प्रपद्ये। योऽयं जीवस्य संसार-चरणे मुक्तिं ददाति, यो देहजनित-दुःखं न वेत्ति, यः स्वलीलया स्वकीर्तिं प्रज्वालयति, तम् अन्धकार-नाशनं त्वां शरणं प्रपद्ये। तथापि, ब्रह्मन्, तव भक्तस्य राज्ञः, पितृव्य-पुत्रस्य, मनुष्य-लोके विस्मयकरं कर्म आरभमाणस्य, यद् अभिप्रेतम्, तद् वक्ष्यामि। पाण्डुपुत्रः, ब्रह्म-पदम् इच्छन्, राजसूयेन त्वां यजिष्यति। तत्र परमयज्ञे, देवाः अन्ये च कीर्तिमन्तः नृपाः, त्वां द्रष्टुम् आकाङ्क्षया समागमिष्यन्ति। त्वत्-श्रवणेन, कीर्तनम् वा ध्यानम् वा, समीपवर्ती अपि शुद्ध्यति; किं पुनः, यः त्वां पश्यति वा स्पृशति? यस्यान्घ्रि-यशः त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धम्, यस्य पादोदकं स्वर्गे मन्दाकिनी, पाताले भोगवती, मृत्युलोके गङ्गेति, यत् विश्वं पावयति, तत् पादोदकं सर्वलोकान् पावयतु। इति शुकः उवाच। ततः, स्वजनैः विजय-लालसैः सहितः, श्रीकेशवः स्मितपूर्वकं मधुरया गिरा, प्रियं सेवकं उद्धवम् अपृच्छत्। भगवन् उवाच—भवान् अस्माकं परमं नेत्रम्, सखाच्च हितः मन्त्रस्य तत्त्वार्थदर्शी। तस्मात्, यत् कर्तव्यम्, तत् वद; अस्माकं श्रद्धा तत्र, तथा करिष्यामः। एवम् उक्तः उद्धवः, सर्वज्ञः अपि, नम्रः शिरसा आज्ञां स्वीकृत्य प्रत्युवाच। एवं सप्ततितमः अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—नारदस्य वचः श्रुत्वा, बुद्धिमतां श्रेष्ठः उद्धवः, सभायाः कृष्णस्य च मतिं विज्ञाय, इदं वचनम् उवाच। उद्धवः उवाच—भगवन्, यथोक्तं मुनिना, त्वं यज्ञस्य मन्त्रदर्शनं कुर्यात्, पितृव्य-पुत्रस्य च रक्षां, शरणागतानां चाश्रयम्। त्वया राजसूयः कर्तव्यः, दिशां विजयेनेति; जरासन्ध-वधः उभयार्थसिद्धये मम मतिः। अस्माकं च महान् लाभः स्यात्, गोविन्द, तव कीर्तिः च वर्धिष्यते, बद्धराज-विमोचनेन। स राजा दुष्प्रापः, दशसहस्र-गजबलसमः, बलिनां मध्ये केवलं भीमः तुल्यः। स एकवीर्येण एव जेतव्यः, न शतसैन्येन; स ब्राह्मण-पूजकः, वाञ्छितं न निवारयति। वृष्णिसिंहः, वृष्णिकुल-शार्दूलः, वृष्णिभिः सहितः, ब्राह्मणवेषेण वृकोदरः तस्मात् याचेत; स तव साक्षात् सन्निधौ, संख्यायुद्धेन, नूनं हनिष्यति। सर्वस्य सृष्टि-प्रलयस्य कारणं परमात्मानम्, हिरण्यगर्भ-शर्वौ तव शक्त्यावेशरूपौ। तव पुण्यकर्माणि सुरगृहेषु गायन्ति—शत्रु-नृप-वधम्, आत्मनः विमोचनम्, गोपीभिः, गजपत्नीभिः, जनकदुहितृभिः, पितृभिः, मुनिभिः, अस्माभिश्च। हे कृष्ण, जरासन्ध-वधेन बहूनि कार्याणि सिद्ध्यन्ति; ततो यज्ञोऽपि तव काम्यो भविष्यति। इति, राजन्, सर्वे उद्धववचः, सर्वथा कल्याणमयम्, अच्युताय, नारदः, यदुवृद्धाः, कृष्णः च, प्रीत्या संपूजयन्। ततः देवकीसुतः, श्रीभगवान्, प्रस्थानाय आज्ञापयत्; वृद्धान् अभ्यनुज्ञाय, सेवकान् दारुकं जैत्रं चादीन् उपदिश्य, प्रस्थितुम् उद्ययौ। स्वस्त्रीपुत्रान् अनुयायिनः च प्रेष्य, सङ्कर्षणं यदुपतिं च अभ्यनुज्ञाय, गरुडध्वजं रथं आरोहति, सूतपुत्रेण समुपस्थितम्। ततः स्वबलैः—रथगजपत्त्यश्वनायकैः—परिवृतः, मृदङ्ग-भेर्यशङ्ख-भेरी-रवैः दिशः निनादयन्, प्रस्थितः। तस्य पत्न्यः पुत्रैः सहिताः, उत्तमवस्त्राभरण-चन्दन-माल्यैः भूषिताः, सुवर्ण-पल्यङ्क-रथेभ्यः आरूढाः, खड्ग-छत्र-धारिभिः संरक्षिताः, पत्युः पृष्ठतः ययुः। पुरुषाः, उष्ट्राः, गावः, महिषाः, गर्दभाः, अश्वाः, रथाः, गजाः, परिचारकाः, कुलवध्वः, कङ्कण-कङ्कण-कम्बल-वस्त्र-भूषिताः, स्वसामग्रीं वहन्तः, सर्वतो निर्गच्छन्ति। तस्य सैन्यम्—ध्वज-छत्र-चामर-शस्त्र-भूषण-मुकुट-कवच-समृद्धम्—सूर्यप्रभम् इव विराजमानम्, महाप्लव-तरङ्ग-सागर-रवमिव निनादयन्, प्रस्थितम्। ततः, तं यदुपतिं पूजयित्वा, मुनिः, तं हृदि स्थापयन्, आकाशमार्गेण प्रस्थितः; तस्य निश्चयम् श्रुत्वा, मुकुन्दः, तं मुनिं सम्यक् पूजयामास। श्रीभगवान् दूतं प्रीत्या अवोचत्—"मा भैः दूत, स्वस्ति ते। अहम् मगधं नाशयिष्यामि" इति। स दूतः तद्वचनं गत्वा सम्यक् राज्ञः निवेद्य, तेन सह मुक्तिं कामयमानाः राजानः अपि शौरिं ददृशुः। हरिः आनर्तं, सौवीरं, मरुं, विनशनं च अतीत्य, पर्वतान् नद्यश्च अतिक्रम्य, नगरेषु ग्रामेषु गोष्ठेषु च प्राविशत्। ततः, दृष्ट्वतीं सरस्वतीं च अतीत्य, पाञ्चालान्, मत्स्यान्, अन्ते शक्रप्रस्थम् अगच्छत्।