स तु दूतः कृताञ्जलिः श्रीकृष्णं परमेधिषणं प्रणम्य, जरासन्धस्य बन्धनक्लेशं राज्ञः समाचचक्षे। ये राजानः तस्य विजये न वशं गतवन्तः, तान् स बलात् गृहीत्वा, गिरिव्रजे द्वौ दशसहस्रसंघान् बद्धवान्। तदा ते राजानः दुःखिताः सन्दिग्धचित्ताः कृष्णं प्रति इति ऊचुः—"हे कृष्ण! हे कृष्ण! अनन्तात्मन्! शरणागतभीतिक्षय! वयं संसारभीतान् विभिन्नचित्ताश्च त्वं शरणं गताः। लोकोऽयं धर्मं नापश्यन्, अधर्मे प्रवृत्तः; तवैव चेष्टा, त्वदर्चनायैव जाताऽत्र। यः कश्चन बलवान् अपि, निद्रारहितस्य जीविताशां सहसा छिन्द्यात्, तस्मै नमः। "त्वं हि भगवन् साधूनां परित्राणाय, दुष्टनिग्रहाय च अवतीर्णः। तवाज्ञां कोऽपि अतिक्रामेत्? कः स्वकर्मफलमवाप्नोति, न वयं जानिमहि। राज्ञां सुखं स्वप्नवत्, पराधीनं; भयभारिताः वयं मृतजीवनं वहामः। त्वयि निःशङ्क्य लभ्यमानं आत्मसुखं परित्यज्य, महदुपतप्यामहे—कथं वयं मोहिता तव मायया दुःखिता इह संसारस्मिन्। "अतः त्वं शरणागतदुःखहरपाद! अस्मान् मगधकर्मबन्धनैः बद्धान् विमोचय। त्वमेव दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, सिह इव पशुषु तं राजानं यः अस्मान् स्वगृहे बद्धवान्, निगृह्य स्थितवान्। स च विजिगीषया दृढमदः, त्वया पुनःपुनः पराजितः, यदा त्वं युद्धे द्वाविंशतिवारं तस्य सुदर्शनं भग्नवान्। स हि त्वदीयान् जनान् पीडयति; अजेय! यथोचितं कुरु। "इत्येवं मगधनिगृहीतान् त्वद्दर्शनलुब्धान्, ते शरणागताः तव पादौ, भगवन्, दुःखार्तानां कल्याणं कुरु," इति दूतः न्यवेदयत्। तदनन्तरं, भगवत्सन्देशं श्रुत्वा, सहसा नारदः काञ्चनरुचिरजटिलः, सूर्य इव, दिव्यतेजाः, तत्र समुपस्थितः। तं दृष्ट्वा, श्रीकृष्णः, लोकनाथो लोकनाथैः सहितः, प्रमुदितः, ससद्भिः सविनयमुत्थाय शिरसा प्रणनाम। नारदं सम्यक् पूजयित्वा, आसनं दत्वा, श्रद्धया सत्वरं प्रियं वाक्यं व्याजहार। स उवाच—"कच्चित् त्रिलोकेषु सर्वत्र कुशलं? भयशून्यं च? भगवत्-धर्मो हि तव भ्रमणेन वर्धते। त्वं सर्वज्ञः, सृष्टिकर्तृणां श्रेष्ठः; तस्मात् पृच्छामः—पाण्डवानां किमभिप्रायः?" नारद उवाच—"भगवन्! तव मायां बहुशः दृष्टवानस्मि, दुस्तराम्; त्वमेव जगदुत्पत्तिसंहारकर्ता मायापतिः। स्वशक्त्या जीवेषु विचरन्, अग्निरिव दारुषु, तव यशः गूढं भवति; तस्मात् किमपि न विस्मयः। को वा तव लीलाः सम्यग् विज्ञातुमर्हति, यः मायया सृष्ट्वा संहरसि? यद् इह दृश्यते, तद् केवलं बुद्धेः प्रतिबिम्बमात्रम्। तुभ्यं नमः, यः स्वभावतो निरुपाधिकः। "संसारगतात्मनां मोक्षदः, देहदुःखं न वेत्ति, स्वलीलावतारैः स्वयशः प्रज्वालयन्, तमहर्तारं त्वां शरणं प्रपद्ये। तथापि, ब्रह्मन्, वक्ष्यामि तव भक्तस्य, तव पितृष्वसुः पुत्रस्य, नरलोकविस्मयकरं कर्म—पाण्डुपुत्रः ब्रह्मपदकामः, राजसूयेन त्वां यजिष्यति। तत्र दिव्ये यज्ञे, देवाः, विशुद्धराजानः च, त्वद्-दर्शनकामाः, समागमिष्यन्ति। "त्वद्गुणश्रवणकीर्तनस्मरणेनापि, ब्रह्मणां पतिः, समीपवर्तिनः शुद्ध्यन्ति; किं पुनः, ये त्वां पश्यन्ति वा स्पृशन्ति वा? यस्य पादपवित्रं त्रिषु लोकेषु कीर्त्यते—यत् जलं स्वर्गे मन्दाकिनी, पाताले भोगवती, इह गङ्गेत्यभिधीयते—तत् जगत्पावनं, सर्वलोकान् पावयतु। एवमुक्ते, स्वजनैः विजयकाङ्क्षिभिः सहितः, केशवः सस्मितं मधुरवचनं प्राह—"उद्धव! त्वमेव नः परमदृष्टिः, सखाच्छास्त्रदर्शी, तस्मात् यत्कर्तव्यं तत्र वद; वयं त्वयि श्रद्धाम्, यथोक्तं करिष्यामः।" इति भगवता प्रस्थितः, सर्वज्ञः उद्धवः कृताञ्जलिः प्रणम्य प्रत्युवाच। शुक उवाच—एवं नारदवाक्यं श्रुत्वा, बुद्धिमतां श्रेष्ठः उद्धवः, सभायाः श्रीकृष्णस्य च अभिप्रायं ज्ञात्वा, इदं वचनमुवाच। उद्धव उवाच—"भगवन्! यथोक्तं मुनिना, यज्ञस्य मन्त्रदातृत्वे, बान्धवस्य रक्षणे, शरणागतत्राणे च त्वं प्रवर्तितव्यः। त्वया राजसूयः क्रियताम्; दिग्विजये च, जरासन्धवधः उभयार्थसिद्धये साधनं भवेत्। "अस्माकं च महद्द्रव्यम् अत्र लभ्यते; त्वया बद्धराजविमोचनाद् यशोऽपि वर्धते। स राजा अतिदुर्जयः, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः; बलिनां मध्ये, भीमसेनात् अन्यः न विद्यते यो तं जेतुम्। स एकवीर्येण जेतव्यः; शतसेनया न शक्यः। ब्राह्मणनिष्ठः स, ब्राह्मणान् किमपि न प्रत्याचष्टे। "वृकोदरः ब्राह्मणरूपेण गत्वा, तस्मात् याचेत; तत्रैव त्वत्सन्निधौ स एकवीर्येण तं हनिष्यति—नास्ति सन्देहः। परमेश्वरः सृष्टिसंहारकारणं; हिरण्यगर्भः शर्वः च तव अनाद्याशक्तेः रूपे। तव शुद्धानि कर्माणि सुरगृहेषु गायन्ति—राजन्यशत्रुघ्नं, आत्ममोक्षं, गोपीभिः, गजेन्द्रपत्नीभिः, जनकनन्दिभिः, त्वत्प्रपन्नजनैः, मुनिभिः, अस्माभिश्च। "कृष्ण! जरासन्धवधेन बहूनि कार्याणि सिध्यन्ति; तव यज्ञोऽपि तदनन्तरं सम्पद्यते।" इति। तदनन्तरं, राजन्, सर्वे—नारदः, यदुवृद्धाः, अच्युतः च—उद्धवस्य वाक्यं शुभं समनुज्ञाय, देवकीसुतः प्रस्थितिं आज्ञापयत्। स स्वबन्धून् स्त्रीपुत्रान् अनुचरांश्च प्रेष्य, सङ्कर्षणं, यदुपतिं, च अभिनम्य, दारुकजैत्रादिभिः सेवकैः सहितः गरुडध्वजं रथमास्तीर्य, आरूढः। तदनन्तरं, स्वबलवाहनैः—रथगजपत्त्यश्वैः—परिवृतः, मृदङ्गपटकाहशङ्खदुन्दुभिनिनादैः दिशः प्रपूर्य, प्रस्थितः। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य द्वितीयार्धे 'परमहंसशास्त्रे' दिव्यज्ञानप्रश्नाख्ये सप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः।