राजमहलस्य स्त्रियः स्नेहपूर्णं लज्जितं च दृष्टिं कृष्णे निवेशयन्त्यः तं चिरं मोक्तुं यत्नं कृत्वा, तस्य हृदयानि आकर्षन्तं स्मितं कृत्वा, स भगवान् कृष्णः तत्रतः निर्गतः। ततः सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, स सुधर्मा-सभां प्रविष्टवान्, यत्र उपविष्टाः षड्विधैः दुःख-तरङ्गैः मुक्ताः सन्ति। तत्र सर्वोच्चे आसने स्थितः भगवान् स्वदीप्त्या दिशः प्रकाशयन् वीर्ययुक्तैः यादवैः परिवृतः, आकाशस्थ-तारागणमध्ये चन्द्रः इव दीप्तिमान् बभूव। तत्र, हे राजन्, सभापालः नृत्याचार्यश्च भगवानं विविधैः हास्यैः हर्षैः च समीपं आगच्छतुः, नर्तकाः च ताण्डवनृत्यं पृथक् पृथक् कृतवन्तः। मृदङ्ग-वीणा-मुरज-वेणु-तालादीनां शब्दैः तेषां नृत्यं गीतं स्तुतिः च अभवत्; सूत-मगध-वंशगीताः च स्वकीया स्तुतयः अर्पितवन्तः। तत्र ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः, उपविश्य, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तिं कथयन्तः आसन्। ततः, हे राजन्, अद्भुतरूपः कश्चन पुरुषः आगतः; द्वारपालैः भगवतः सूचितः, तेन अन्तः प्रवेशः कृतः। स कृष्णं, परमेश्वरं, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य, राजा-समाजे जरासन्धस्य बन्धनजनितं दुःखं निवेदितवान्। ये राजानः तस्य विजयाय न समर्पितवन्तः, तेन बलात् गृहीताः; द्वौ दशसहस्रयोः गणौ गिरिव्रजे बद्धौ सन्ति। राजानः ऊचुः—"कृष्ण, कृष्ण, अनन्तात्मन्, शरणागतभीतिहर्तः, वयं संसारे भयभीताः, चित्तविभागयुक्ताः, त्वां शरणं प्रपन्नाः। लोकः अधर्मे निमग्नः, धर्मं न चिन्तयति; परन्तु एषा क्रिया त्वत्तः उत्पन्ना, तव पूजनाय। यः अत्र, बलवान् अपि, निद्रारहितस्य जीविताशां छिन्द्यात्—स तुभ्यं नमः। त्वं, हे प्रभो, साधूनां रक्षणाय, दुष्टनिग्रहाय च अवतरितः। तव आज्ञा केन उल्लङ्घ्यते? कः स्वकर्मफलम् आप्नोति? न विद्मः। राजानां सुखं स्वप्नवत्, पराधीनम्; सदा भययुक्तं, मृतवत् जीवनं वहामः। आत्मसुखं, यद् त्वया निःशङ्कं लभ्यते, परित्यज्य, तव मायया मोहिता, दुःखं अनुभवामः। तस्मात्, तव चरणाः शरणागतदुःखहराः; वयं मगधकर्मबन्धनैः बद्धाः, मोचय। त्वं दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, सिंहः इव पशून्, तं राजानं बन्धनं कृतवान्। स, विजयासक्तः, दृढगर्वः, त्वया द्वाविंशति-वारं युद्धे चक्रं भग्नं कृत्वा, पराजितः। अधुना तव जनान् पीडयति; अजेय, यथायोग्यं कार्यं कुरु। दूतः उवाच—एवं, मगधेन बन्धिताः, त्वां द्रष्टुम् इच्छन्तः, ते तव पादौ शरणं गत्वा, दुःखिताः, तव कल्याणं याचन्ति।" शुकः उवाच—एवं राजदूतस्य वचनं श्रुत्वा, दिव्यः नारदः मुनिः, पीतजटिलः, सूर्यः इव सहसा प्रकटः। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, लोकनाथानां नाथः, सभासद्भिः सह उत्थाय, हर्षेण शिरः नतम् कृत्वा प्रणम्य, सम्यक् सत्कारं कृत्वा, आसनं दत्वा, श्रद्धया सन्तुष्टं कृत्वा, मधुरं वाक्यं उवाच। "कच्चित् त्रिलोक्यां अद्य सर्वं कुशलं? तव यात्रया, भगवतः पुण्यं वर्धते। सर्वेषु लोकेषु तव किमपि न अज्ञातम्, सृष्टिपते; अतः पाण्डवानां अभिप्रायं पृच्छामः।" नारदः उवाच—"प्रभो, तव मायां बहुवारं दृष्टवान्, दुष्प्राप्यां; त्वं जगत्स्रष्टा, मायाधिपः। जीवेषु स्वबलैः सञ्चरन्, तव यशः काष्ठे अग्निः इव गुह्यम्; अतः मम किमपि न आश्चर्यं। तव कर्माणि, यानि त्वं मायया जगत् सृजसि, संहरसि, कः जानाति? यद् अस्ति, तद् केवलं बोधप्रतिबिम्बः। तुभ्यं नमः, यः सर्वविभागातीतः। स, यो मोक्षदः, यः शरीरदुःखं न जानाति, लीला-अवतारैः स्वकीयं यशः प्रज्वलयति, तम् तमसः हरं शरणं गच्छामि। तथापि, ब्रह्मन्, तव भक्तः, पितृव्यपुत्रः, अद्भुतं कर्म कुर्वन्, तस्य अभिप्रायं वक्ष्यामि। पाण्डुपुत्रः ब्रह्मपदं इच्छन्, राससूयेन त्वां पूजयिष्यति, प्रभो; तव प्रियं भवतु। तस्मिन् यज्ञे, देवाः, अन्ये च महराजानः, तव दर्शनार्थं समागमिष्यन्ति। श्रवणेन, कीर्तनेन, ध्यानेन वा, ब्रह्मनाथ, ये समीपस्थाः शुद्ध्यन्ति—किम् पुनः ये दृष्ट्वा वा स्पृष्ट्वा? तव चरणयुगलस्य पुण्यकीर्तिः स्वर्गे, पृथिव्यां, पाताले च प्रसिद्धा; तस्य चरणोदकं, मन्दाकिनी, भोगवती, गङ्गा इति त्रिधा, जगत् पावयति—सर्वलोकानां कल्याणं कुर्यात्। शुकः उवाच—ततः, स्वपक्षजनाः विजयाय उत्सुकाः, केशवः स्मितं कृत्वा, मधुरं वचनं उदाहरन्, उध्दवम् आज्ञापयत्। श्रीभगवान् उवाच—"त्वं अस्माकं सर्वोच्चं नेत्रम्, हिततमः, यः मन्त्रस्य सारं प्रयोजनं च जानाति। अतः, यत् कर्तव्यं, तत्र वद; वयं श्रद्धया तत् करिष्यामः।" एवं गुरुणा प्रश्नितः, सर्वज्ञः अपि, उध्दवः विनयेन शिरः नमयन्, आज्ञां स्वीकृत्य, प्रत्युवाच। इत्येव सप्ततितमः अध्यायः, 'दिव्यज्ञानविचारः' नाम, श्रीमद्भागवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य द्वितीयार्धे, परमहंसशास्त्रे, समाप्तः। शुकः उवाच—नारदस्य दिव्यवचनं श्रुत्वा, उध्दवः, विद्वत्तमः, सभायाः कृष्णस्य च अभिप्रायं ज्ञात्वा, इदं उवाच। उध्दवः उवाच—"प्रभो, यथा मुनिना उक्तम्, यज्ञस्य मन्त्रदातृभावं स्वीकर, पितृव्यपुत्रस्य रक्षां कुरु, शरणागतानां च आश्रयं ददातु। राससूयः त्वया कर्तव्यः, दिग्विजयी त्वं; जरासन्धानिग्रहः उभयार्थसिद्धये उपयुक्तः। अस्माकं च महद् लाभः भविष्यति, गोविन्द, तव कीर्तिः बन्धनस्थराजानां विमोचनात् वर्धिष्यते। स राजा दुर्जयः, दशसहस्रगजबलसमः; बलिनां मध्ये, केवलं भीमः तस्य तुल्यः। स एकैकं युद्धेन पराजयितव्यः, न शतसैन्येन; स ब्राह्मणभक्तः, ब्राह्मणात् किमपि न निवारयति। अतः, वृकोदरः ब्राह्मणरूपेण गत्वा, तस्मात् युद्धं याचेत्; तव सन्निधौ, स निःसंशयं तं हनिष्यति।" इति।