नरश्रेष्ठः स भगवान् स्वकीयैः वस्त्रैः भूषणैः दिव्यैर्माल्यैः सुरभिगन्धैश्च सुगन्धितः स्वयमात्मानं भूषयामास। स यज्ञाग्निं दर्पणं च दृष्ट्वा, गावः, वृषभाः, ब्राह्मणाः, देवताः च दानैः संतुष्टाः; सर्ववर्णानां, नागराणां, अन्तःपुरस्त्रीणां च कामान् पूरयन् तान् प्रसादयन्, तेषां आशीः प्राप्नोत्। माल्यानि, ताम्बूलानि, अङ्गरागांश्च प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः, ततः सुहृद्भ्यः, परिचारकेभ्यः, भार्याभ्यश्च वितीर्य, पश्चात् स्वयमपि तानि उपभुक्तवान्। एवं काले सूतः अद्भुतरथं समानीय, सुग्रीवप्रभृतिभिः अश्वैः युक्तं, स भगवानं प्राञ्जलिः उपस्थाय स्थितः। स भगवान् सारथिं स्वहस्तेन गृहित्वा रथमारुह्य, सत्यकिं च उद्धवञ्च सहारुह्य, पूर्वाचलसमुत्थितसूर्यवत् प्रकाशमानः बभौ। तं स्त्रियः अन्तःपुरनिवासिन्यः लज्जया प्रेम्णा च सस्मितं वीक्ष्य, कठिनेन मोक्ष्यन्त्यः, हृदयानि हरन्तं तमनुगम्य, स भगवान् स्मयमानः निर्गतः। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः स भगवान् सुदर्मां सभाम् प्रविवेश, यत्र उपविष्टाः षडूर्मिभिः विमुक्ताः सन्ति। तत्र परमासने उपविष्टः, स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन्, वीर्यशालिभिः यादवैः परिवृतः, नभसि तारागणैः परिवृतश्चन्द्रमाः इव बभौ। तत्र सभायाम्, सभापालाः, नृत्याचार्याश्च भगवानं विविधैः हास्यैः प्रमोदैश्च उपगम्य, नर्तकाः पृथक्कृतैः ताण्डवैः नृत्यं चक्रुः। मृदङ्गवीणामुरजवेणुवाद्यतालध्वनिभिः, गानैः स्तुतिभिः च, सूतानां, मागधानां, बन्दीनां च स्तवैः, तत्र सभा निनादिता। ब्राह्मणाः अपि तत्र, ब्रह्मविदः, उपविष्टाः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तीनां आख्यानानि शुश्रावुः। ततः, हे राजन्, कश्चित् अद्भुतरूपधारी पुरुषः आगतः; द्वारपालैः भगवान् प्रति निवेदितः, अन्तः प्रविष्टः। स कृताञ्जलिः कृष्णाय नमस्कृत्य, राज्ञः प्रति, जरासन्धस्य कारागारे बन्धनदुःखं निवेदयामास। ये राजानः तस्य जयम् न स्वीकृतवन्तः, तैः बलात् बन्धनं प्राप्तम्; द्वौ दशसहस्रसमूहाः गिरिव्रजे निरुद्धाः। ते राजानः ऊचुः—"कृष्ण, कृष्ण, अनन्तात्मन्, शरणागतभीतिनाशन, वयं संसारभीताः, विचेतसः, त्वां शरणं प्राप्ताः। लोकोऽयं अधर्मे निमग्नः, धर्मं न पश्यति; तव प्रेरणया एष कर्म तव पूजनार्थम्। यः कश्चित् तत्र, बलवानपि, अनिद्रस्य जीवाशां सहसा छिनत्ति—नमस्तस्मै।" "त्वं, भगवन्, साधूनां रक्षणाय, दुष्टनिग्रहाय च, जगति अवतीर्णः; तवाज्ञां कः उल्लङ्घयेत? कः स्वकर्मणां फलं लभेत? न वयं जानिमः। राज्ञां सुखं स्वप्नवत् पराश्रितं, भयेन युक्तं, मृतवत् जीवितं वः वहामः। आत्मनि सुखं त्यक्त्वा, या त्वयि चिन्तारहितया लभ्या, वयं महतीं पीडां प्राप्नुमः—कथं दुःखिताः वयं तव मायया मोहिताः।" "तस्मात्, त्वं शरणागतदुःखहर, अस्मान् मगधकर्मबन्धनैः बद्धान् विमोचय; त्वमेव दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, येन सिंहवत् स राजा अस्मान् स्वगृहे बध्नाति, निगृहीतः। स, स्थिरमदः, जगज्जये रममाणः, त्वया द्वाविंशतिः समरे कुलचक्रं भग्नः। त्वदीयान् स पीडयति; अजेय, यथोचितं कुरु।" दूतः उवाच—"एवं, मगधेन बद्धाः, त्वद्दर्शनकाङ्क्षिणः, त्वत्पादाश्रयम् आगताः; एतेषां क्लिष्टानां कल्याणं कुरु।" शुक उवाच—एवं दूतस्य वचः श्रुत्वा, नारदो दिव्यः, बभ्रुलोचनः, सहसा सूर्यवत् प्रादुरभूत्। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, लोकाधिपतिः, स्वजनैः सहितः, हर्षेण उत्थाय, प्रणम्य, सस्मितः साभिनन्दनं चकार। सम्यक् सत्कृत्य, आसनं दत्त्वा, श्रद्धया सन्मान्य, मधुरैः वाक्यैः नारदं पप्रच्छ। "कच्चित् त्रैलोक्ये सर्वत्र क्षेमं, निर्भयं च अस्ति? नूनं भगवत्संक्रमणेन धर्मः वर्धते। त्वया सर्वं ज्ञातं, सृष्टिपते, तस्मात् पृच्छामः—पाण्डवाः किं चिन्तयन्ति?" नारद उवाच—"भगवन्, तव मायां पुनः पुनः दृष्टवानस्मि—दुस्तराम्; त्वं जगत्कर्ता, मायाधरः। स्वशक्तिभिः चरन्, अग्निवद् दारुषु गूढतेजाः, न किमपि अद्भुतं पश्यामि। त्वदीयं कर्म कः सम्यक् वेद? त्वया सृष्टं, त्वया एव संहृतं; यद् इदं दृश्यते, तद् केवलं प्रतिबिम्बमिव। त्वां निरुपाधिकं नमामि।" "यो जीवस्य संसारगतस्य मोक्षदः, देहदुःखं न वेत्ति, लीलावतारेण यशः संदीपयति—तमन्धकारनाशकं शरणं प्रपद्ये।" "तथापि, ब्रह्मन्, तव भक्तस्य, पाण्डुपुत्रस्य, मातुलस्य, यद् इच्छन्ति, तद् वक्ष्यामि—यद् मनुष्यलोकं विस्मययति। पाण्डुपुत्रः ब्रह्मपदकामः, त्वां राजसूयेन यजिष्यति; तत्र त्वं तुष्टिं कुरु। तस्मिन् यज्ञे, त्वां देवाः अन्ये च राजर्षयः समागत्य द्रक्ष्यन्ति। त्वद्दर्शनश्रवणकीर्तनध्यानैः, त्वद्दर्शिनः अपि शुद्ध्यन्ति—किमुत स्पृष्ट्वा।" "यस्य पादपद्मयशः स्वर्गे, पृथिव्याम्, अधस्तले च प्रसिद्धम्; यस्य पादोदकं त्रिषु लोकषु मन्दाकिनी, भोगवती, गङ्गेति विख्यातम्, तेन जगत् पावितम्—तत् पादोदकं सर्वलोकान् पावयतु।" शुक उवाच—ततः, स्वपक्षजनाः विजयाकाङ्क्षिणः सन्, केशवः स्मयमानः, मधुरवाक्यैः उद्धवम् आजुहाव। भगवान् उवाच—"त्वं हि अस्माकं चक्षुषां शिरः, सखाच्च सन्दर्शकः; तस्मात् यद् कर्तव्यं, तद् वद; वयं श्रद्धया तत् करिष्यामः।" एवं प्रभुणा प्रोक्तः, सर्वज्ञः अपि उद्धवः, विनयेन शिरसा आदेशं स्वीकृत्य प्रत्युवाच। शुक उवाच—एवं नारदवाक्यं श्रुत्वा, उद्धवः, बुद्धिमत्तमः, सभायाः कृष्णस्य च मतिं विज्ञाय, उवाच। उद्धवः उवाच—"भगवन्, यथा मुनिना उक्तम्, तथा यज्ञस्य मन्त्रदर्शिता, बान्धवस्य रक्षणं, शरणागतपरित्राणं च कर्तव्यम्।