सर्वे गोकुल्याः ब्राह्मणाः देवाः वृद्धाः आचार्याः सर्वाणि च भूतानि दृष्ट्वा, स भगवान् कृष्णः तेषु प्रणामं कृत्वा, स्वयम् उत्पन्नानि शुभानि द्रव्याणि स्पृष्ट्वा, आशीर्वादान् प्रार्थयामास। ततः मानवाणां भूषणं सः स्वकीयैः वस्त्रैः भूषणैः दिव्यैः माल्यैः सुरभि-गन्धानुलेपनैः चात्मानं अलङ्कृतवान्। यज्ञाग्निं दर्पणं च निरीक्ष्य, गोभ्यः, वृषभेभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, देवताभ्यः च दानानि दत्त्वा, नगरवासिनां स्त्रीणां च सर्ववर्णानां कामान् पूरयित्वा, तान् तुष्ट्वा तेषां आशीषः प्राप्तवान्। सः माल्यानि, ताम्बूलानि, गन्धानुलेपनानि आदौ ब्राह्मणेभ्यः, पश्चात् मित्रेभ्यः, परिचारेभ्यः, पत्नीभ्यः च वितीर्य, अनन्तरं स्वयम् तानि उपभुक्तवान्। तस्यैव समये, सूतः दिव्यं रथं आनीय, सुग्रीव-आदिभिः अश्वैः युक्तं, तं समक्षं स्थापयामास, प्रणामं कृत्वा। ततः कृष्णः रथकारस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सत्यकिं उद्धवं च सह, रथं आरोहति स्म, पूर्वपर्वतस्य उदये सूर्यस्य इव तेजसा दीप्तः। तं राजमहिलाः लज्जाविलीनैः प्रेमदृष्टिभिः वीक्ष्य, कष्टेन विमुक्तं, सः स्मितं कृत्वा, तासां हृदयानि आकर्षयन् निर्गतः। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सः सुधर्मा-सभां प्रविष्टवान्, यत्र उपविष्टाः षड्-तरङ्गैः दुःखैः विमुक्ताः भवन्ति। परमासनं उपविष्टः, भगवान् स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन्, शूर-यदुभिः परिवृतः, नभसि तारा-मध्यगत-चन्द्रः इव बभौ। तत्र, हे राजन्, सभापतिः नृत्याचार्यः च भगवानं विविधैः हास्यैः हर्षैः च समीपं आगच्छतुः, नर्तकाः ताण्डव-विभिन्नानि नृत्यानि प्रदर्शयामासुः। मृदङ्ग-वीणा-मुरजा-वेणु-तालानां शब्दैः, नृत्यं गीतं स्तुतिः च अभवत्; सूता, मागधा, बन्दिनः च स्तुतयः प्रस्तूतवन्तः। तत्र, ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः उपविष्टाः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तिं कथयामासुः। ततः, हे राजन्, अप्रतिमरूपः पुरुषः आगतः; द्वारपालैः भगवतः सूचितः, अन्तः प्रवेशितः। सः कृष्णं परमेश्वरं अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य, राज्ञः प्रति जरासंधस्य बन्धन-दुःखं निवेदितवान्। ये राजानः तस्य विजयाय न समर्पिताः, तेन बलात् गृहीताः; द्वौ दशसहस्र-समूहः गिरिव्राजे बद्धाः सन्ति। राजानः ऊचुः—"कृष्ण! कृष्ण! अनन्तात्मन्! शरणागत-भीति-नाशक! वयं भूतले भीताः, मनः-विभक्ताः, शरणं ते आगताः। जगति धर्मेऽप्रमत्तः, अधर्मे संलीनः; तथापि, तव उद्भूतं कर्म तव पूजायै। यः अत्र, बलवान् अपि, अनिद्रस्य जीविताशां आकस्मात् छिनत्ति—तस्मै नमः। त्वं, भगवन्, साधूनां रक्षणाय, दुष्टानां निग्रहाय, जगति अवतीर्णः। तव आज्ञां कः उल्लङ्घयेत्? कः स्वकर्मफलं प्राप्नोति? न ज्ञायते। राज्ञां सुखं स्वप्नवत्, पराधीनम्; सदा भय-भारिताः, मृतवत् जीवामः। आत्मनि सुखं, यत् त्वया चिन्तारहितं लभ्यते, परित्यज्य, तव मायया मोहिताः, दुःखिताः वयं। तस्मात्, तव चरणौ शरणागत-शोक-निवारकौ, मगधकृत-बन्धनैः बद्धान् वयं मोचय। त्वमेव, दशसहस्र-गजबलः, सिंहवत् तस्य राज्ञः, येन वयं राजगृह-बन्धनं प्राप्ताः, निग्रहं कृतवान्। सः, दृढ-गर्वः, जगद्विजय-रमणः, त्वया द्वाविंशति-युद्धे तस्य सुदर्शनं भग्नं, पुनः पुनः पराजितः। अधुना तव जनं पीडयति; अजित, यथायोग्यं कुरु। दूतः ऊचुः—एवं, मगधेन बद्धाः, त्वां द्रष्टुम् इच्छन्तः, तव चरणौ शरणं गत्वा, पीडितानां कल्याणं कुरु।" शुकः ऊचुः—एवं राजदूतस्य वचनं श्रुत्वा, दिव्यः नारदः, पीत-जातरूप-जटिलः, सूर्यवत् सहसा प्रकटितः। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, लोकनाथः, सभासद्भिः सह, हर्षपूर्णः शिरसा प्रणम्य, सम्यक् सत्कारं कृत्वा, आसनं दत्त्वा, श्रद्धया सम्मान्य, प्रियं वचनं प्राह। "शिवं किम् अद्य त्रिषु लोकेषु, निर्भयम्? निश्चितं, भगवन्, तव धर्मः लोके भ्रमणेन वर्धते। सर्वेषु लोकेषु किमपि न अज्ञातं ते, सृष्टिनाम् अधिपते। तस्मात्, पाण्डवानां अभिप्रायं ज्ञातुम् इच्छामः।" नारदः ऊचुः—"भगवन्, तव मायां पुनः पुनः दृष्टवान्, दुस्तरां; जगत्-कर्तुः, मायाधिपते। जीवेषु स्वबलैः विचरन्, तव यशः काष्ठे अग्निवत् गुप्तम्; अतः किमपि न विस्मयजनकं मे। तव कर्म, यत्र सृष्टिं स्वमायया करोति, संहरति च, तत्र कः जानाति? यत् अस्ति, तद् केवलं बुद्धेः प्रतिबिम्बम्। तुभ्यं नमः, निर्गुणाय। यो जीवस्य संसार-भ्रमणात् मोक्षं ददाति, यः देहजन्यं दुःखं न जानाति, यः लीलावतारैः स्वकीर्तिं दीप्तवति, तं अन्धकार-नाशकं शरणं गच्छामि। तथापि, ब्रह्मन्, पाण्डुपुत्रस्य—तव भक्तस्य, तव पितृस्वसुः पुत्रस्य—यत् अभिप्रेतं, तं लोकविस्मय-जनकं कर्म कथयिष्यामि। पाण्डुपुत्रः, ब्रह्मपदं इच्छन्, राजसूय-यज्ञेन त्वां पूजयिष्यति, भगवन्। तत्र परम-यज्ञे, देवाः अन्ये च विशिष्ट-राजानः, तव दर्शनार्थं, समागमिष्यन्ति। श्रवणेन, कीर्तनं वा, ध्यानं वा, ब्रह्मनाथ, तव समीपे स्थिताः अपि शुद्ध्यन्ति—किम् पुनः दृष्ट्वा वा स्पृष्ट्वा? यस्य चरणयुगलस्य कीर्ति स्वर्गे, पृथिव्यां, पाताले च प्रसिद्धा; यस्य जलं—मन्दाकिनी स्वर्गे, भोगवती अधः, गङ्गा इह—सर्वं विश्वं पावयति, तद् चरणोदकम् सर्वलोकान् पुण्यं कुर्यात्।" शुकः ऊचुः—ततः, स्वपक्षीयानां विजय-इच्छायां जज्ञायां, केशवः स्मितं कृत्वा, मधुरं वचनं उद्धवाय प्राह— भगवान् ऊचुः—"त्वमेव नः परमं चक्षुः, हितं मित्रं, मन्त्रार्थ-तत्त्वज्ञः। तस्मात्, यत् कर्तव्यं, तत्र वद; विश्वासः अस्ति, तत् कुर्यामः।" एवं स्वामी-आज्ञया, सर्वज्ञः अपि, उद्धवः नम्रः शिरसा आज्ञां स्वीकृत्य, प्रत्युवाच। इति सप्ततितमः अध्यायः, 'दिव्यज्ञान-प्रश्न' नाम, श्रीमद्भागवत-महापुराणस्य द्वितीयार्धे दशमस्कन्धे, परमहंस-शास्त्रे समाप्तः। शुकः ऊचुः—एवं दिव्य-मुनिवचनं श्रुत्वा, उद्धवः, विद्वतां शिरोमणिः, सभायाः कृष्णस्य च मतं ज्ञात्वा, इदं वचनं उवाच।