सः, उदयमानं सूर्यं प्रति स्वं स्वं भागं सम्पाद्य, आत्मन्यात्मानं तर्पयन्, देवतान्, ऋषीन्, पितॄन्, वृद्धान्, ब्राह्मणांश्च स्वाधीनचित्तः सम्यक् पूजयामास। स ब्राह्मणेभ्यः सुवर्णशृङ्गीः पुण्याः मुक्ताहाराभिः शोभिताः दुग्धदोहाः स्वस्थाः वत्सयुक्ताः सुशुभ्रवस्त्रधारिणीश्च गावः प्रदत्तवान्। भूषितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं रजतपादाभिः गावः, क्षौमेण, अजिनैः, तिलैश्च सह दत्ताः। सः गावः, ब्राह्मणान्, देवतान्, वृद्धान्, आचार्यांश्च, सर्वाणि च भूतानि प्रणम्य, शुभानि स्वजातानि वस्तूनि स्पृशन्, आशीः प्रार्थयामास। सः स्वकियैः वस्त्रैः भूषणैः दिव्यैः माल्यैः सुगन्धद्रव्यैश्च आत्मानं—मानवविभूषणम्—समलङ्कृतवान्। स यज्ञाग्निं दर्पणं च दृष्ट्वा, गोभ्यः, वृषेभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, देवतेभ्यश्च दानानि दत्तवान्; सर्ववर्णानां नगरजनानां अन्तःपुरस्त्रीणां च कामान् पूरयन्, तान् तुष्टवान्, तेषां च आशीर्वादान् प्राप। माल्यं ताम्बूलं च सुगन्धद्रव्याणि प्रथमतः ब्राह्मणेभ्यः, ततः सखिभ्यः, परिचारकभ्यः, भार्याभ्यश्च वितरन्, पश्चात् स्वयमपि तानि उपभुक्तवान्। एतस्मिन्नन्तरे सूतः सुमहद् रथं सुग्रीवप्रभृतिभिः अश्वैः युक्तं समुपनयन्, सः रथस्य पुरतः प्रणम्य स्थितवान्। सः सारथ्याः हस्तं स्वहस्तेन गृहित्वा, सत्यक्युद्दवाभ्यां सह रथमारोहन्, पूर्वाचलात् उदितसूर्यवद् प्रकाशमानः। अन्तःपुरनार्यः लज्जायुक्तप्रेमपूर्णैः कटाक्षैः तं निरीक्ष्य, कठिनेन मोक्ष्यन्त्यः, सस्मितं तं प्रेषयन्, हृदयानि हरन्तम् अन्वयन्। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सः सुधर्माख्यां सभां प्रविष्टवान्, यत्र उपविष्टाः षडूर्मिविवर्जिताः भवन्ति। सः परमासने स्थितः, स्वतेजसा दिशो वितन्वन्, पराक्रमशालिभिः यदुभिः परिवृतः, गगने नक्षत्रेषु चन्द्र इव विराजमानः। तत्र, हे राजन्, सभायाम् आयोजकः नृत्याचार्याश्च भगवन्तं विविधैः हास्यैः प्रमोदैः उपगम्य, नर्तकाः पृथक् ताण्डवानि नृत्यन्ति। मृदङ्गवीणामुरजवणवकःकण्ठरवैः सह, गायकाः स्तुतिपाठिनश्च नृत्यन्ति; सूताः मागधाः बन्दिनश्च स्तुतयः कुर्वन्ति। तत्र ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः, उपविष्टाः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तीनां आख्यानानि कथयन्ति। ततः, हे राजन्, कश्चन अद्भुतवपुरानवद्यो नरः आगतः; द्वारपालैः भगवतः निवेदितः, अन्तः प्रावेशयत्। सः कृताञ्जलिः कृष्णं परमेश्वरं प्रणम्य, राज्ञः समक्षं जरासन्धस्य निबन्धनदुःखं न्यवेदयत्। ये राजानः तस्य विजयाय न समर्पिताः, तैः बलात् गृहीताः; द्वौ दशसहस्रसंघाः गिरिव्रजे बद्धाः। राजानः ऊचुः—"कृष्ण कृष्ण, अनन्तात्मन्, शरणागतभीतहर, वयं संसारभीताः, विभिन्नचेतसः, शरण्यं त्वां प्रपन्नाः।" "लोकोऽयं अधर्मपरायणः, धर्मं न वेत्ति; एष कर्म त्वत्तः जातम् अपि त्वां पूजयितुम्। यः कश्चन, बलवानपि, अत्र, अनिद्रस्य जीवाशां सहसा छिनत्ति—तस्मै नमः।" "त्वं, भगवन्, साधूनां परित्राणाय, दुष्टनिग्रहाय च, जगति अवतीर्णः; तवाज्ञां कः उल्लङ्घयेत्? कः वा स्वकर्मणः फलम् आप्नोति? न वयं जानिमः।" "नृपाणां सुखं स्वप्नवत्, पराधीनम्; नित्यं भयं वहामः, मृतवत् जीवामः। आत्मसुखं त्वयि यदवाप्यं, तद् वयं त्यक्त्वा, महद् दुःखमुपयेमहि—कथं वयं तव मायया मोहिताः।" "तस्मात्, भगवन्, यः शरणागतदुःखहरपादः, तव पादयोः शरणं गतान्, मगधकर्मबन्धनैः बद्धान् अस्मान् मोचय। यः दशसहस्रगजबलसम्पन्नः, सिंह इव मृगान्, तं नृपं निगृह्य अस्मान् स्वगृहं बद्धवान्।" "सः, दृढमदः, विजिगीषया प्रमुदितः, त्वया पुनः पुनः द्वाविंशतिवारं रणाङ्गणे सुदर्शनं भग्नं प्राप्य, पराजितः। अधुना सः तव जनान् पीडयति; अजेय, यथोचितं कुरु।" दूतः उवाच—"एवं, मगधेन बद्धाः, त्वां द्रष्टुम् आकाङ्क्षन्तः, तव पादयोः शरणं गताः; एते क्लिश्यमानानां कल्याणं कुरु।" शुक उवाच—एवं दूतस्य भाषमाणस्य, देवर्षिः नारदः, ताम्रजटिलः, सविता इव सहसा प्रकाशमानः, समुपस्थितः। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, लोकाधिपतिः, स्वजनैः सह उत्थाय, हर्षेण शिरसा प्रणम्य, सम्यक् सत्कृत्य, आसनं दत्वा, प्रीत्या श्रद्धया च वाक्यैः तं सन्तोषयामास। सः पप्रच्छ—"कच्चित् त्रिषु लोकेषु सर्वं कुशलम्? न किञ्चिद् अपि तव अज्ञातम्; तस्मात् पृच्छामः—किं पाण्डवाः चिन्तयन्ति?" श्रीनारद उवाच—"भगवन्, त्वदीयं मायां बहुशः दृष्टवानस्मि—दुस्तराम्। त्वं स्वशक्त्या चरन्, तव महिमा दारुस्थिताग्निवत् गुह्यः; अतः मम किमपि न विस्मयम्।" "यः तव कर्माणि अत्र सम्यक् वेद, सः कः? त्वदीयं विश्वं स्वमायया सृजसि लयसे च; यत् सत् इव दृश्यते, तद् केवलं बुद्धिप्रतिबिम्बम्। त्वां निर्गुणं नमामि।" "यः संसारगतात्मनां मोक्षदः, देहदुःखं न जानाति, यः लीला-अवतारैः स्वकीर्तिं संदीपयति—तम् अन्धकारनाशनं शरणं प्रपद्ये।" "तथापि, ब्रह्मन्, पाण्डुपुत्रस्य—तव भक्तस्य, मातुलस्य पुत्रस्य—मन्ये, यद् विश्वं विस्मापयति, तत् वक्ष्यामि।" "पाण्डुपुत्रः ब्रह्मपदकामः, राजसूयेन त्वां यक्ष्यति, भगवन्। तत्र, परमयज्ञे, त्वां देवाः अन्ये च महात्मानः राजानः, उत्सुकाः, द्रक्ष्यन्ति।" "श्रवणेन, कीर्तनं वा, ध्यानं वा, त्वयि ब्रह्मणां पतौ, समीपवर्तिनः अपि शुद्ध्यन्ति—किं पुनः ये त्वां पश्यन्ति वा स्पृशन्ति?" "यस्य पादयोः यशः स्वर्गे, पृथिव्यां, पाताले च कीर्त्यते, यत्रोदकं मन्दाकिनी-भोगवती-गङ्गा इत्यन्यैः नामभिः त्रिषु लोकेषु विख्यातम्, तत् सर्वलोकशुद्धिकरं तव पादोदकं, श्रेयः अस्तु।" शुक उवाच—एवं स्वपक्षजनानां विजयाकाङ्क्षया उत्सुकानां, केशवः स्मयमानः, मधुरवाक्यैः, स्वदासं उद्धवम् इदं प्राह—"त्वं हि नः परमचक्षुः, सखाच्च सन्देशार्थदर्शी; तस्मात्, अत्र यत्कर्तव्यं, तद् वद। अस्माकं श्रद्धा अस्ति, यथोक्तं करिष्यामः।