स तु धर्मात्मा, शुद्धजलस्नानं सम्यक् कृत्वा, शुचिवसनं परिधान्य, विधिवत् कर्माणि न्यवर्तयत्। अग्निं जुह्वन्, निगृहीतवाक् ब्रह्म जजाप। उदितेऽर्के आत्मभागान् तर्पयामास, देवर्षिपितृवृद्धब्राह्मणांश्च स्वचित्तसंयमेन पूजयामास। तेन ब्राह्मणेभ्यो सुवर्णशृङ्गीः पुण्याः मुक्ताहारभूषिताः, दुग्धदा, स्वस्थाः, वत्सयुक्ताः, सुशोभनवसनसमन्विताः गावः प्रदत्ताः। अलङ्कृतब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं रजतशृङ्गपादाः, क्षौमाजिनतिलसहिताः गावः दत्ताः। स गोब्राह्मणदेवतावृद्धाचार्यसर्वभूतान् प्रणम्य, स्वोत्पन्नमङ्गलद्रव्याणि स्पृशन्, शुभाशिषः प्रार्थयामास। स मानववृन्दरत्नं स्ववसनाभरणैः दिव्यहारगन्धानुलेपनैश्च स्वं सुसज्जयामास। स यज्ञाग्निं दर्पणं च दृष्ट्वा, गोवृषब्राह्मणदेवताभ्यश्च दानानि दत्त्वा, नगरजनस्त्रीणां च कामान् पूरयित्वा, तेषां प्रसादं प्राप्य, सर्वान् तुष्टवान्। हारताम्बूलगन्धान् पूर्वं ब्राह्मणेभ्यः, ततो बन्धुसख्यात्मजानुगृहीतान् च वितरन्, पश्चात् स्वयमेव तानि भुक्त्वा सुखमवाप। एवमेतस्मिन्नन्तरे सूतः, सुग्रीवाद्यश्वयुक्तं दिव्यरथं समानीय, प्रणिपत्य तस्याग्रतोऽतिष्ठत्। स तु सारथेः करं स्वहस्तेन गृहित्वा, सत्यक्युद्धवसमेतः, पूर्वाचलारुणोदय इव भासमानः, रथमारुरोह। तं राजमहिलाः संकुचितस्नेहावलोकनैः निरीक्ष्य, कष्टेन विमुक्तं, स्मितपूर्वं हृदयानि हरन्तं विसृज्य, स प्रययौ। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सुदर्माख्यां सभां प्रविवेश, या षडूर्मिवर्जितैः आसना: सेविता। स तत्र परमासने उपविष्टः, स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन्, वीर्यशाली यदुवीरैः परिवृतः, नभसि तारागणैरिव चन्द्रमाः बभौ। तत्र, हे राजन्, सभायाः सूतमहाराजगायननृत्याचार्याः हास्यविलासैः भगवन्तं समुपेत्य, पृथग्भूतानि ताण्डवनृत्यानि ननृतुः। मृदङ्गवीणामुरजवेणुवाद्यतालनिनादैः, गाननृत्यस्तुतिभिः, सूतमागधबन्दिनः स्तुतिमकुर्वन्। तत्र ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः, उपविष्टाः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तीनां कथाः शुश्रावयन्। ततो, हे राजन्, कश्चन अद्भुतरूपधारी नरः आगतः, द्वारपालैः भगवतः समीपं निवेदितः, प्रविष्टः। स कृष्णं, परमेश्वरं, अञ्जलिपुटेन प्रणम्य, जरासन्धस्य बद्धक्लेशं राज्ञः समाख्यात्। ये राजानः तस्य विजयाय न नमन्, तैः बलात् गृहीताः, द्वौ दशसहस्रसंख्या गिरेः पुर्यां बद्धाः। ते राजानः ऊचुः—"कृष्ण, कृष्ण, अनन्तात्मन्, शरणागतभीतभयापह, वयं संसारभीताः, चित्तभिन्नाः, त्वां शरणं प्रपन्नाः। लोकोऽयं अधर्मनिष्ठः, धर्मानभिज्ञः; यद्यपि एष कर्म त्वत्तः जातं, तव पूजनायैव। यः कश्चन, प्रबलः सन्, अस्य जाग्रतोऽपि प्राणाशां हन्यात्, तस्मै नमः। त्वं हि भगवन्, साधूनां परित्राणाय, दुष्टनिग्रहाय च, जगत्यवतारः। तवाज्ञां कः अतिवर्तेत? कः वा स्वकर्मफलमाप्नुयात्? न वयं विद्मः। राज्ञां सुखं स्वप्नवत्, पराधीनं, सदा भीभारितं, मृतवत् जीवितभारं वःमः। स्वात्मसुखं, त्वया निर्व्यग्रं सुलभं, त्यक्त्वा, महतीं पीडां प्राप्नुमः—कथं खलु वयं तव मायया मोहिताः, हान्याः। तस्मात्, त्वं, येषां पादौ शरणागतदुःखहरौ, तान् मगधकर्मबन्धनबद्धान् अस्मान् विमोचय। त्वमेव, दशसहस्त्रगजबलसम्पन्नः, सिंहवत् तस्मिन्राजनि, यः अस्मान् स्वगृहगतेन बद्धवान्, निगृहीतः। स च, जगज्जयेषु रममाणः, दृढमदः, त्वया पुनः पुनः, द्वाविंशतिवारं, युद्धे तस्य चक्रं भञ्जता, पराजितः। स त्वदीयान् बाधते; अजेय, त्वं यथोचितं कुरु।" इत्येवं मगधबन्धनबद्धाः, त्वद्दर्शनकाङ्क्षिणः, तव पादमूलं शरणमुपगता इति दूतः जगाद। तेषां कल्याणमस्तु, इति प्रार्थयामास। एवं राजदूतस्य भाषमाणस्य, दिव्यः नारदऋषिः, पिङ्गजटिलो, सूर्य इव सहसा, समुपस्थितः। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, जगदधिपतिनाथः, सभासद्भिः सहितः, हर्षपूर्णः, शीर्ष्णा प्रणम्य, सम्यक् सत्कारं कृत्वा, आसनं दत्वा, प्रियं वचनं व्याजहार, श्रद्धया भक्त्या च तं तुष्टाव। "कच्चित् त्रिषु लोकेषु अद्य सर्वं कुशलं? नूनं, भगवतः पुण्यं तव चरता लोकेषु वर्धते। त्वया, लोकेषु, किमपि न विद्यते अविज्ञातम्; तस्मात्, पाण्डवानां किमभिप्रेतं, तद् पृच्छामः।" नारदः उवाच—"भगवन्, तव मायां बहुशः दृष्टवानस्मि, दुःसाध्यां; त्वं जगदुत्पत्तिसंहारकर्ता, मायापतिः। त्वं स्वशक्तिभिः चरन्, तव महिमा दारुस्थिताग्निवद् गुह्यः; अतः मम किमपि न विस्मयः। त्वदीयं कर्म यः पौरुषेषु जानाति, स कोऽस्ति? त्वया स्वमायया सृष्टं जगत् पुनः संह्रियते; यद् दृश्यते, तद् केवलं बुद्धेः प्रतिबिम्बमात्रम्। त्वं निरुपाधिकस्वरूपाय नमः। यो जीवस्य संसारपरिभ्रमणं मोचयति, देहजन्यदुःखं न जानाति, स लीलावतारेण स्वकीर्तिं प्रज्वालयन्, तमहं शरणं प्रपद्ये, योऽन्धकारं नाशयति। तथापि, ब्रह्मन्, पाण्डुपुत्रो यदभिप्रेतं, तव भक्तः, पित्र्व्यपुत्रः, लोकोत्तमं कर्म कुर्वन्, तद् वक्ष्यामि। पाण्डुपुत्रः, ब्रह्मपदकामः, राजसूयेन त्वां यजिष्यति, भगवन्। तत्र, भगवन्, देवासुरराजादयः, त्वां द्रष्टुकामाः, समागमिष्यन्ति। यः शृणोति, गायति, ध्यानं वा कुरुते, स शुद्ध्यति—किं पुनः, ये त्वां पश्यन्ति, स्पृशन्ति वा? यस्य पादपद्मयशः स्वर्गे, पृथिव्यां, पाताले च प्रसिद्धम्, यस्य पादोदकं मन्दाकिनीति स्वर्गे, भोगवतीति अधः, गङ्गेति चात्र, यत् सर्वं जगत् पुनाति, तत् सर्वलोकान् पावयतु।" एवं नारदवाक्यं श्रुत्वा, स्वजनानां जयकाङ्क्षायामुत्कण्ठितेषु, केशवः स्मितपूर्वं मधुरवचः उद्धवमुपादिशत्।