क्षणमेकं तु वैदर्भी प्रियस्य सुमधुरसङ्गात् विरहं न शशाक सहितुं, तस्य बाह्वन्तरं प्रविश्य तस्यालिङ्गनस्य विरहसौन्दर्यं सहसा न सहन्ती स्थितवती। ततः ब्रह्ममुहूर्ते माधवः स्वच्छचित्तः प्रबुद्धो जलस्पर्शनं कृत्वा, तमःपरं स्वमात्मानं ध्यानयामास। स एक एव स्वप्रकाशः, अद्वितीयः, अक्षरः, नित्यशुद्धस्वभावः, यस्य ब्रह्मेत्याख्यं, यस्य शक्तिभिः सृष्टिसंहारौ, यस्याश्रयेणानन्दः प्रकाशते। ततः स धर्मात्मा शुद्धाम्बुना सम्यक् स्नात्वा, शुचिवासांसि धारयित्वा, विधिवद् कर्माणि अकार्षीत्; अग्नौ होमं चकार, निगृह्य वाचं ब्रह्म जपन्। उदितेऽर्के सः स्वात्मभागान् तर्पयन् देवर्षिपितृवर्यब्राह्मणांश्च पूजयामास, स्वसंयमेन स्थितः। ब्राह्मणेभ्यः स सुवर्णशृङ्गीः, धर्मचारिण्यः, मुक्ताहारभूषिताः, दुग्धदा, स्वस्थाः, वत्सयुक्ताः, सुच्छन्नवाससः गावः अददात्। भूषितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं रजतशृङ्गपादाः गावः, क्षौमचर्मतिलैः सह, दत्ताः। सः गावः, ब्राह्मणान्, देवान्, वृद्धान्, आचार्यान्, सर्वभूतानि च प्रणम्य, स्वोत्पन्नमङ्गलद्रव्याणि स्पृशन्, आशीर्वादान् प्रार्थयामास। सः मानवरत्नः स्ववस्त्राभरणैः, दिव्यमाल्यगन्धानुलेपनैः स्वं भूषयामास। अग्निं दर्पणं च निरीक्ष्य, गावः, ऋषभान्, ब्राह्मणान्, देवांश्च दत्त्वा, सर्वेषां वर्णानां, नगरजनस्य, अन्तःपुरस्त्रीणां च कामान् पूरयन्, तान् तुष्ट्वा, तेषां आशीर्वादान् प्राप। पुष्पाणि, ताम्बूलानि, गन्धान् च प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः, ततः सखिभ्यः, सेवकेभ्यः, पत्निभ्यश्च वितरन्, पश्चात् स्वयम् उपभुञ्जानः आस। एवमेतस्मिन्नन्तरे सूतः अद्भुतं रथं, सुग्रीवप्रमुखैः अश्वैः युक्तं, समानीय, प्रणम्य, समक्षं स्थितवान्। स तु सारथ्याः हस्तं स्वहस्तेन गृहित्वा, सत्यक्युद्धवाभ्यां सहितः, पूर्वपर्वतादुदितार्कवत् प्रभामानः रथमारोहत्। तं राजमहिष्यः लज्जास्निग्धावलोकनैः निरन्तरं निरीक्ष्य, कष्टेन विमुक्तं, सस्मितं हृदयानि हरन्तं विसृज्य, प्रस्थिताः। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सः सुधर्माख्यां सभां प्रविवेश, या निष्क्लेशैः उपविष्टैः शोभते। तत्र परमपीठे समासीनः, स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन्, वीरयदुभिः परिवृतः, नभसि तारामण्डले चन्द्रमिव बभासे। तत्र, राजन्, सभापालकनृत्याचार्याः भगवन्तं विविधहासहर्षैः उपगम्य, नर्तक्यः पृथग्भूतं ताण्डवं नृत्यम् अकार्षुः। मृदङ्गवीणामुरजवेणुवादित्रशब्दैः, गीतनृत्यस्तोत्रैः, सूतमागधबन्दिनः स्वस्तुतिभिः, तं स्तुत्वा तुष्टुवुः। तत्र ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः, उपविष्टाः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तीनां चरितानि आख्यायन्ति स्म। एवं, राजन्, अद्भुतरूपधारी कश्चन पुरुषः आगतः, द्वारपालैः भगवतः समीपं निवेदितः, अन्तः प्रविष्टः। सः कृताञ्जलिः कृष्णं परमेश्वरं प्रणम्य, जरासन्धस्य बन्धनजनितं राज्ञां दुःखं निवेदयामास। ये राजानः तस्य विजयं न शेरते, ते बलात् बद्धाः, द्वौ दशसहस्रसंघाः गिरिव्रजे रुध्यन्ते। ते राजानः ऊचुः—"कृष्ण, कृष्ण, अनन्तात्मन्, शरणागतभीतिहर, वयं संसारभीता विचेतसः शरणं ते प्राप्ताः। लोकोऽयं धर्मालसः, अधर्मे प्रवृत्तः, तथापि एष ते कृतः पूजार्थः; यः कश्चन सर्वबलवान्, निद्रारहितस्य जीविताशां छिनत्ति, तस्मै नमः। त्वं हि धर्मरक्षार्थं, दुष्टनिग्रहाय चावतारितः; तवाज्ञां कः उल्लङ्घयेत, कः कर्मणां फलमाप्नुयात्, न विद्मः। राजसुखं स्वप्नवत्, पराधीनं, भयग्रस्तं, मृतवत् जीवनं वः वहेम; आत्मसुखं, यत् त्वयि निःश्रेयसं, त्यक्त्वा, तव मायया मोहिताः, दुःखिताः स्मः। तस्मात्, भगवन्, तव पादयोः शरणागतदुःखहरयोः, वयं मगधकर्मबंधनैः बद्धाः विमोच्यस्व; त्वं दशसहस्रगजबलः तं सिंहवद् राजानं निगृह्य अस्मान् रक्ष। सः, दृढाभिमानः, विजिगीषया प्रमत्तः, त्वया द्वाविंशति: युद्धेषु सुदर्शनं भग्नः; पुनः पुनः जितः; स त्वदीयान् पीडयति; अजेय, यथोचितं कुरु।" दूतः उवाच—"एवं मगधेन बद्धाः, त्वां द्रष्टुमिच्छन्तः, ते तव पादाश्रयः प्राप्तवन्तः; एतेषां कल्याणं कुरु।" शुक उवाच—एवं दूतवाक्ये, तदा नारदः दिव्यः, कपिलजटिलः, सहसा सूर्यवत् प्रादुरासीत्। तं दृष्ट्वा, भगवान् कृष्णः, लोकनाथानां नाथः, सभासद्भिः सहितः, उत्थाय सस्मितं शिरसा प्रणनाम। समान्यपूजनं कृत्वा, आसनं दत्त्वा, कृष्णः सुमधुरैः वाक्यैः, श्रद्धया सन्तुष्ट्य, नारदं पप्रच्छ। "कच्चित् त्रिषु लोकेषु अद्य निरभयम्? नूनं भगवत्कर्म बृहत्तमं भवति यदा सः लोकेषु सञ्चरति। त्वं सर्वेषां लोकानां विदितः; तस्मात् पाण्डवानां यदिच्छा सा ब्रूहि।" नारद उवाच—"भगवन्, तव मायां बहुधा दृष्टवान्, दुरत्ययां, जगदुत्पत्तिस्थितिसंहर्तारं त्वां नमामि। त्वं स्वशक्तिभिः प्रजासु सञ्चरन्, तव यशः काष्ठे अग्निवद् गुह्यं; अतः मम विस्मयः नास्ति। कः तव कर्माणि सम्यक् वेद, यः स्वमायया जगत् सृजति संहरति च? यत् दृश्यते, तद्बुद्धेः प्रतिबिम्बमात्रम्; त्वां निर्विशेषस्वरूपं नमामि। यो जीवस्य संसारगतस्य मोक्षदः, शरीरदुःखं न जानाति, सः लीलावतारेण स्वयशः प्रकाशयन्, तमसः हरं शरणं प्रपद्ये। तथापि, ब्रह्मन्, पाण्डुपुत्रस्य, तव भक्तस्य, मातुलस्य, लोके विस्मयजनकं कर्म यत्, तत् वक्ष्यामि। पाण्डुपुत्रः ब्रह्मपदकाम्यया, राजसूयेन त्वां यजिष्यति; तत्र त्वं तुष्टः भूयाः। तस्मिन् महायज्ञे, भगवन्, त्वां देवाः, अन्ये च राजर्षयः, समायान्तः, द्रक्ष्यन्ति।