कदा चित् सः स्वगृहे प्रियया सह हास्यकथाभिः हासमानः दृश्यते स्म, अन्यत्र धर्मकृत्येषु संलग्नः, अन्यत्र च अर्थकामोपार्जने व्यग्रः। क्वचित् एकाकी स्थित्वा प्रकृतिपरं पुरुषं ध्यानयन् दृश्यते, अन्यत्र तु स्वगुरून् सुखोपहारैः सेवमानः। केशवः क्वचित् केषाञ्चन सह संधिं कुर्वन्, अन्यत्र युद्धं कुर्वन्, अन्यत्र रामेण सह साधूनां कल्याणमनुसन्धाय विचारयन् दृश्यते स्म। सः स्वपुत्रपुत्रीणां विवाहान् स्वसमांशैः पतिभिः सम्यक् कालक्रमेण सम्पन्नान् विधाय, तेषां यथोचितं वित्तं दत्तवान्। तेषां प्रस्थानोपनयनाद्युत्सवान् महान्तः समाचरन्, योगेश्वराधिपतेरयं लीला दृष्ट्वा लोकाः विस्मयं गताः। क्वचित् सः सर्वेभ्यो देवताभ्यः महायज्ञैः पूजनं कुर्वन् दृश्यते, अन्यत्र तु धर्मस्य पूर्त्यर्थं कूपवाटिकामठादीन् निर्मायन्। क्वचित् सिन्धुहयानम् आरुह्य, श्रेष्ठयादुभिः परिवृतः, मृगयायां यज्ञार्थं पशून् हन्ता दृश्यते। योगेश्वरः सः अव्यक्तरूपेण अन्तर्यामगृहेषु च अन्यत्र च विचरन्, नानावस्थाभोगकामनया स्थितः। एवं योगमायायाः प्राकट्यं मानुषवदाचारं च दृष्ट्वा, नारदः स्मितपूर्वकं हृषीकेशं प्राह। "तेषां अपि मायाविनां दुर्विज्ञेया या तव योगमाया, सा भगवन् त्वत्पादसेवया योगिनां नाथात् प्रकाशते। गच्छामि भगवन्, तव यशसा प्लावितान् लोकान् प्रति; तव लीलाविलासान् गानश्रीनिर्मलान् चरन् भ्रमिष्यामि।" भगवान् उवाच—"गृहस्थधर्मस्य वक्ता च कर्ता च अहम्, तेषां अनुमतेन प्रवृत्तः; एतदुपदेशार्थं लोके प्रवृत्तोऽस्मि—मा शुचः पुत्र।" शुक उवाच—एवं गृहस्थानां शुद्धधर्मान् आचरन्, सः सर्वगृहेषु स्थितं सर्वव्यापिनं भगवन्तं पश्यति स्म। पुनः पुनः कृष्णस्य अनन्तवीर्ययोगमायाम् आलोक्य, स मुनिः विस्मितः कौतूहलसमन्वितः अभवत्। एवं श्रीकृष्णेन सम्यगर्चितः, सः धर्मार्थकामचेतसा तेन, तं केवलं स्मरन् तुष्टः प्रस्थितः। एवं नरलीलां अनुवर्त्य, सर्वभूतहिताय समाश्रितशक्तिः नारायणः, षोडशसहस्रयोषितां मध्ये लज्जास्निग्धस्मितावलोकैः परिवृतः, रममाणः तिष्ठति स्म। यः हरिणा कृतं कर्म, यत् सृष्टिसंहारकारणं निरुपाधि च, यः शृणोति पठति अनुमोदते वा, तस्मिन् भगवति मोक्षमार्गे भक्तिरेव जायते। एवं नवषष्टितमेऽध्याये 'कृष्णगृहस्थलीलादर्शन' नामके, दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे, श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंससंहितायाम् समाप्तिः। शुक उवाच—ततः प्रातःकाले कुक्कुटशब्दसमये, पत्न्यः विरहपीडिताः पतिभिः आलिङ्गिताः। पक्षिणः अपि जागृत्य, मंदारवनसंपुष्पितवातैः प्रेरिताः, निशि न निद्रिताः गीतैः कृष्णं स्तोतुं प्रचक्रमुः। क्षणमेकं वैदर्भी प्रियस्य बाहुसंयोगात् विरहसौन्दर्यं सोढुं न शशाक। ब्रह्ममुहूर्ते माधवः उत्तिष्ठ्य, आपः स्पृशन्, निर्मलचित्तः आत्मानं तमोऽतीतं समाहितचित्तः ध्यानं चकार। स एव स्वप्रकाशः एकः अव्ययः नित्यशुद्धः स्वभावतः ब्रह्माख्यः, यस्य शक्तिभिः सृष्टिसंहारौ जायते, यः स्वानन्दमात्रप्रकाशः। ततः शुद्धाम्भसि सम्यक् स्नात्वा, शुद्धवस्त्राणि धारयन्, सः पुण्यश्लोकः विधिपूर्वकं कृत्यक्रमं अकरोत्—अग्निं जुहाव, निगूढवाणीं ब्रह्म जपन्। उदितसूर्याय आत्मभागान् समर्प्य, देवर्षिपितृवर्यब्राह्मणांश्च पूजयामास, स्वाधीनः सन्। सः सुवर्णशृङ्गाभिः हारिकनकविलसिताभिः, क्षीरदुग्धदायिन्यः, स्वसन्तानसमेताः, वस्त्रशोभिताः, धर्मिष्ठाभिः गौभिः ब्राह्मणेभ्यो ददौ। रोजः रोजः रजतशृङ्गाभिः, कर्पासाजिनतिलैः सह, भूषितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यो गाः अर्पयामास। सः गौब्राह्मणदेवतागुरुवृद्धजीवेषु प्रणम्य, स्वयम्भूतमङ्गलद्रव्यस्पर्शेन, शुभमवाप। सः स्ववस्त्राभरणमाल्यगन्धानुलेपनैः मानवरत्नः स्वं अलङ्कृतवान्। अग्निं दर्पणं च दृष्ट्वा, गोवृषब्राह्मणदेवताभ्यः दानानि दत्वा, सर्वजनपदस्त्रीणां सर्वेषां च कामान् पूरयन्, तान् प्रसादयन्, आशीर्वादं च प्राप। सः पुष्पताम्बूलचन्दनानि प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः, ततः सुहृद्भ्यः, अनुचरपत्नीभ्यश्च वितरन्, पश्चात् स्वयमेव उपयुञ्जानः। एतस्मिन्नन्तरे सूतः अद्भुतं रथं, सुग्रीवप्रमुखैः हयैः युक्तं, समुपस्थाप्य, प्रणम्य, पुरतः स्थितवान्। रथकारस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सत्यक्युद्धवसमेतः, सः रथमारुह्य, पूर्वाचलारुणसूर्यवत् विराजमानः। तं सन्त्यज्य, गृहस्त्रियः लज्जास्निग्धावलोकैः सप्रेमं निरीक्ष्य, सुदुष्करं विसृष्टाः, सस्मितं हृदयानि हरन्तं पश्यन्त्यः। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सः सुधर्माख्यां सभां प्रविवेश, या षडूर्मिवर्जिता। तत्र परमासनमासीनः भगवान् स्वप्रभया दिशः प्रकाशयन्, वीरयादुभिः परिवृतः, नभसि तारागणमध्ये पूर्णचन्द्र इव बभौ। तत्र, राजन्, सभापालनृत्याचार्याः भगवन्तं नानाविधहास्यहर्षैः उपसृत्य, नृत्यकाराः पृथग्भूतानि ताण्डवानि ननृतुः। मृदङ्गवीणामुरजवेणुवाद्यैः, गायननर्तनस्तुतिभिः, सूतमागधवन्दिनः स्तुतिपाठं चक्रुः। तत्र केचन ब्राह्मणाः, ब्रह्मविदः, पूर्वराजानां पुण्यकीर्तीनां चरितानि उपविष्टाः शुश्रावुः। ततः, राजन्, कश्चन अद्भुतरूपधारी पुरुषः आगतः, द्वारपालैः भगवतः निवेदितः, अन्तः प्रविष्टः।