द्वारकायाम् श्रीकृष्णस्य गृहस्थजीवनस्य महिमानं नारदः निरीक्ष्य, तत्र तत्र तं ददर्श—क्वचित् स उद्ववप्रमुखैः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयमानं, क्वचित् जलक्रीडायां प्रवृत्तं, राजमहिषीभिः परिवृतं। अन्यत्र सः सुवर्णाभरणभूषिताः गावः श्रेष्ठब्राह्मणेभ्यो ददाति स्म; अन्यत्र पुण्यैः आख्यानैः पुराणैश्च श्रवणं कृतवान्। क्वचित् सः स्वगृहे प्रियतमानया सह हास्यकथाभिः हासमानः, अन्यत्र धर्मकर्मसु, अपि च क्वचित् अर्थकामयोः प्रवृत्तः। एकस्मिन्स्थले एकाकी स्थित्वा प्रकृतिपरं परमात्मानं ध्यायमानः, अन्यत्र गुरून् सुखोपहारैः सेवमानः। केशवः क्वचित् केषांचित् सह संधिं कुर्वन्, अन्यत्र युद्धं कुर्वन्, पुनः रामेण सह साधूनां कल्याणं चिन्तयन् दृष्टः। यथाकालं सः स्वपुत्रपुत्रीणां विवाहान् समुचितैः वरैः वराभिः च सम्पन्नान् विधाय, तेषां योग्यं वित्तं दत्तवान्। स्वसुतानां प्रस्थानोपनयनाद्युत्सवान् महान्तः आयोजयत्; तान् दृष्ट्वा योगेश्वरस्य प्रभोः महिम्ना लोकाः विस्मिताः अभवन्। क्वचित् सः सर्वदेवान् महायज्ञैः सम्पूज्य, अन्यत्र धर्मस्य पूर्त्यर्थं कूपवाटिकामठादीन् निर्माय, धर्मानुष्ठानं कृतवान्। क्वचित् सिन्धुहयारूढः श्रेष्ठयादुभिः परिवृतः, मृगयायां प्रवृत्तः, तत्र यज्ञपशून् हन्ता दृष्टः। स योगेश्वरः अनिर्वचनीयेन रूपेण अन्तःपुरादिषु विचरन्, नानावस्थाभोगकाम्यया, योगमायां प्रकटयन्। ततः नारदः स्मितपूर्वकं हृषीकेशं उवाच—यां योगमायां त्वं प्रकटयसि, सा मायाविदामपि दुर्बोध्या; योगीनां प्रभोः पादसेवया सा प्रकाशते। भगवन्, त्वदीयकीर्तिसिन्धुपूरितेषु लोकेषु गन्तुमनुज्ञां ददातु, तव लीलाकथाः गायन् चरिष्यामि, या विश्वं पुण्ययन्ति। भगवानुवाच—अहं गार्हस्थ्यधर्माणाम् वक्ता कर्ता च, तेषां अनुमत्यैव क्रियाः करोमि; एतदुपदिश्य लोके अवतीर्णः अस्मि, मा शुचः पुत्र। शुक उवाच—एवं स धर्मान् शुद्धान् गार्हस्थ्यजनशुद्धिकरान् आचरन्, सर्वगृहेषु तं सर्वव्यापिनं भगवन्तं पश्यन्। पुनः पुनः श्रीकृष्णस्य अनन्तमायामाहात्म्यं दृष्ट्वा स मुनिः विस्मितः, जिज्ञासया पूरितः। एवं श्रीकृष्णेन सम्यगादृतः, धर्मार्थकामेषु मनः समर्प्य, केवलं तम् एव स्मरन्, प्रसन्नः स प्रस्थितवान्। एवं मानुषं धर्ममार्गं अनुवर्त्य, नारायणः सर्वभूतहिताय शक्तिं धारयन्, षोडशसहस्रयोषितां मध्ये, लज्जावलोकस्मितैः परिवृतः, रममाणः स्थितवान्। यानि यानि हरिणा अत्र कृतानि कर्माणि, यानि सृष्टिसंहारहेतवः, अन्यार्थाभावात् केवलं तेनैव कृतानि, तानि यो गायति, शृणोति, अनुजानाति वा, तस्मिन् भगवति मुक्तिपथे भक्तिः जायते। एवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे ‘कृष्णगृहस्थदर्शनं’ नाम षट्-नवतितमः अध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—ततः प्रातःकाले कुक्कुटानां शब्देन, स्वपतिसङ्गवियोगक्लिश्ताः पत्न्यः पतिभिः आलिङ्गिताः। पक्षिणः अपि प्रमुदिताः, मन्दारवनसमीरप्रेरिताः, निशि जागरितगीतैः कृष्णं स्तोतुं प्रवृत्ताः। तत्र क्षणमेकं वैदर्भी प्रियाङ्कसङ्गविरहं न शशाक सोढुम्। ब्राह्ममुहूर्ते माधवः उदितः, शुद्धचित्तः, आत्मन्येव, तमसः परे, ध्यानं कृतवान्। स एवैकः, स्वयंज्योतिः, अनन्यः, अक्षयः, नित्यशुद्धः, स्वभावतो ब्रह्माख्यः, यस्य शक्तिभिः सृष्टिसंहारौ, ताभिरेव आनन्दः प्रकाशते। ततः शुद्धाम्बुना सम्यग् स्नात्वा, विशुद्धवस्त्रधारी, स धर्मात्मा कर्मक्रमान् अकरोत्—अग्निं जुह्वन्, निगदितेन वाचा ब्रह्म जपन्। उदितसूर्याय समर्प्य, आत्मभागान् तर्पयन्, देवर्षिपितृवर्यब्राह्मणांश्च पूजयन्, आत्मसंयमी बभूव। स ब्राह्मणेभ्यः सुवर्णश्रृङ्गीः, मौक्तिकमालाभूषिताः, पयस्विन्यः, स्वस्थाः, वत्सयुक्ताः, सुशुद्धवस्त्रधारिण्यः गावः अदात्। तैः भूषितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं रजतशृङ्गीः गावः, क्षौमाजिनतिलादीन् च अदात्। सः गावः, ब्राह्मणान्, देवतान्, वृद्धान्, आचार्यांश्च, सर्वभूतानि च प्रणम्य, स्वयम्भवसौभाग्यवस्तून् स्पृशन्, मंगलान् प्रार्थितवान्। स्ववस्त्राभरणमाल्यगन्धानुलेपनैः आत्मानं, नराणां भूषणं, भूषयामास। अग्निं दर्पणं च निरीक्ष्य, गावः, वृषाणः, ब्राह्मणान्, देवताः च दत्त्वा, सर्वजनानां, नगरजनस्त्रीणां च, कामान् पूरयन्, तेषां प्रीतिं प्राप्य, आशीर्वादान् प्राप। माल्यताम्बूलगन्धान् प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः, ततः मित्रसेवकपत्नीभ्यः, अनन्तरं स्वयम् उपभुञ्जानः। तत्र सूतः अद्भुतं रथम्, सुग्रीवप्रमुखैः अश्वैः युक्तम्, उपनिनाय; प्रणिपत्य तिष्ठन्। सारथेः हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सः सत्यक्युद्धवाभ्यां सह, रथमारूढः, पूर्वाचलारुणोदयवत् प्रभया विराजमानः। तं राजमहिष्यः लज्जास्नेहावलोकैः दृष्ट्वा, कठिनेन मोक्ष्य, सस्मितं गच्छन्तं, चित्तं हरन्तं, निरीक्ष्य। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सुदर्माख्यां सभां प्रविष्टः, यत्र स्थिताः षडूर्मिवर्जिताः भवन्ति। तत्र परमपीठे उपविष्टः, स्वप्रभया दिशः प्रकाशयन्, वीर्यशाली यदुभिः परिवृतः, नभसि तारामध्ये शशिवत् विराजमानः। तत्र सभायाम् उपाध्यायनर्तकप्रमुखाः, नानाविधहास्यहर्षैः भगवन्तं उपसृत्य, पृथग्भूतानि ताण्डवानि नर्तितवन्तः। मृदङ्गवीणामुरजवेणुवाद्यनिस्वनैः, गीतनृत्यस्तुतिभिः, सूतमागधवन्दिनः स्तुतिं प्राकुरुवन्।