स महर्षिः नारदः श्रीकृष्णस्य द्वारकायां विविधेषु स्थलेषु विचरन् तं भगवन्तं यथा यथा दृष्टवान्, तदिदं कथयामि। क्वचित् तं रथैः, अश्वैः, गजैः सह बलरामेण सहचरितं ददर्श; क्वचित् शय्यायां विश्रान्तं सूतमागधैः स्तूयमानं च। अन्यत्र मन्त्रिभिः, यथा उद्धवेन सह मन्त्रयन्तं, अपरेषु जलक्रीडासु राजमहिषीभिः परिवृतं दृष्टवान्। क्वचित् सः सुवर्णाभरणवतीः गावः श्रेष्ठेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः दत्तवान्, अन्यत्र पुण्यश्लोकान् पुराणकथाश्च शृण्वन्तं अपश्यत्। कदाचित् सः स्वगृहे प्रियया सह हास्यकथाभिः हसितं, अन्यत्र धर्मे, अपरेषु अर्थकामयोः प्रवृत्तिं च दृष्टवान्। एकस्मिन्स्थले एकाकिनं प्रकृत्यतीतम् परमात्मानं ध्यानं कुर्वन्तं, अन्यत्र आचार्येभ्यः उपसेवनं चकार। केशवः क्वचित् केषाञ्चित् सह संधिं कुर्वन्, अन्यत्र युद्धं कुर्वन्, अपरेषु रामेण सह साधूनां हितमालोचयन् दृष्टः। यथायोग्यं सः पुत्रपुत्रीणां विवाहान् समकक्षेषु पतिषु पत्निषु च कृतवान्, तेषां यथार्हं वित्तं च दत्तवान्। स्वसुतानां प्रव्रजनोपनयनाद्युत्सवान् सम्यक् अचरत्; तान् दृष्ट्वा योगेश्वरस्य लोकाः विस्मयं जग्मुः। क्वचित् सः सर्वदेवान् महायज्ञैः समर्चयन्, अन्यत्र कूपवाटिकामठादिभिः धर्मं पूरयन् दृष्टः। केषुचित् स्थलेषु सिंधुजात्यश्वारूढः श्रेष्ठयादुभिः परिवृतः मृगयां कृत्वा यज्ञपशून् जघान। स्वगृहान्तःपुरादिषु च अन्यत्र च अप्रकटरूपेण योगेश्वरः विविधावस्थाभोगाय विचचार। ततः नारदः सस्मितमिव हृषीकेशं प्रपश्यन्, तस्य योगमायाम् मानुषवेषधारणं च दृष्ट्वा इदं वचनम् अब्रवीत्— "ते तव योगमाया, या मायाविदामपि दुर्ग्राहा, वयं जानिमः; सा योगिनां पतिं सेवया स्फुरति। भगवन्, तव कीर्त्या व्याप्तेषु लोकेषु गन्तुम् अनुमन्यस्व; अहं तव लीलाकथाः गायतः, संसारपावनीः, विचरामि।" भगवानुवाच— "अहं गृहस्थधर्माणां वक्ता च कर्ता च, तेषां सम्मतयेव आचरन्, एतदुपदिशन् इमं लोकं उपनतवान्; मा शुचः पुत्र।" शुक उवाच— एवं स गृहस्थानां शुद्धधर्मान् आचरन्, सर्वगृहेषु तं सर्वव्यापिनं भगवन्तं पश्यति स्म। पुनः पुनः श्रीकृष्णस्य अनन्तशक्तेः योगमायाम् अद्भुतप्रभावं दृष्ट्वा, स मुनिः विस्मितः, जिज्ञासया च पूर्णः अभवत्। एवं श्रीकृष्णेन सम्यक् सत्कृतः, स धर्मार्थकामेषु मनसा स्थितेन, केवलं तं चिन्तयन्, तुष्टः प्रतस्थे। एवं नृणां धर्ममार्गम् अनुवर्त्य, सर्वभूतहिताय शक्तिम् उपादाय, नारायणः षोडशसहस्रयोषितां मध्ये, लज्जाविलासहासावलोकनैः परिवृतः, रमते स्म। यानि हरिणा अत्र कृतानि कर्माणि, यानि सृष्टिसंहारहेतवः, अनन्याश्रयाणि, तानि यः शृणोति, गायति, अनुजानाति वा, तस्मिन्नेव भगवति मुक्तिपथे भक्तिः जायते। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे परमंहंस्यां संहितायां दशमे स्कन्धे द्वितीये भागे 'कृष्णगृहस्थलीलादर्शन' नाम षट्षष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच— अथ प्रातराशासन्ने कुक्कुटानां कूजनसमये, वियोगतापिता पतिभिः स्त्रियः आलिङ्गिताः। पक्षिणः प्रबुद्धाः मन्दरवनसमीरप्रेरिताः, निशि अपि गीतानि गायन्तः कृष्णं स्तोतुमिव समुत्थिताः। तत्र क्षणमेकं, वैदर्भी प्रियस्य आलिङ्गनात् सुन्दरवियोगं सोढुं न अशकत्। ब्राह्मे मुहूर्ते माधवः उत्तस्थौ, आपः स्पृष्ट्वा, शुद्धचित्तः, तमात्मानं तमःपरं ध्यायन्। स एव स्वप्रकाशः, अद्वितीयः, अक्षरः, नित्यशुद्धस्वरूपः, ब्रह्माख्यः, यस्य शक्तिभिः सृष्टिसंहारौ, यत्रानन्दः प्रकाशते। ततः शुद्धाम्भसि सम्यक् स्नात्वा, शुचिवासाः, धर्मिष्ठतमः सः, विधिवत् क्रियाक्रमं चकार; अग्निं जुहाव, ब्रह्म जपन् वशितवाक्। उदितेऽर्के सः आत्मनः अंशान् तर्पयन्, देवर्षिपितृवर्यब्राह्मणान् पूजयन्, स्वधृतिमान्। सुवर्णशृङ्गीः, मुक्ताहारभूषिताः, पयःप्रदा, स्वस्थाः, वत्ससमेता, शुभवस्त्रयुताः गावः ब्राह्मणेभ्यः अददात्। दिव्यवस्राजिनतिलसंयुक्ताः, रजतशृङ्गगवः, भूषितेभ्यः ब्राह्मणेभ्यः प्रतिदिनं दत्ताः। सः गावः, ब्राह्मणान्, देवतान्, वृद्धान्, आचार्यांश्च, सर्वभूतानि च प्रणम्य, स्वोत्पन्नमङ्गलानि स्पृष्ट्वा, आशीर्वादान् प्रार्थयत्। सः स्ववस्त्राभरणैः, दिव्यमाल्यगन्धानुलेपनैः, पुरुषरत्नः, स्वयम् अलङ्कृतः। अग्निं दर्पणं च पश्यन्, गावः, वृषभान्, ब्राह्मणान्, देवतान् च दत्वा, सर्वजनान्, स्त्रियश्च तुष्ट्वा, तेषां कामान् पूरयन्, आशीर्वादान् प्राप। पुष्पाणि, ताम्बूलानि, चूर्णानि प्रथमं ब्राह्मणेभ्यः, ततो मित्रसेवकपत्नीभ्यश्च वितरन्, पश्चात् स्वयम् उपभुञ्जानः। एतेन काले सूतः सुग्रीवप्रमुखैः अश्वैः युक्तं दिव्यं रथं समानीय, प्रणम्य, पुरतः स्थितवान्। सः सारथेः हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सत्यक्युद्धवाभ्यां सहितः, पूर्वाचलारुणसूर्य इव, रथमारूढः। तं राजमहिष्यः लज्जावलोकनैः स्नेहपूर्णैः निरीक्ष्य, कठिनेन मोचिताः, सस्मितं तं प्रेषयन्त्यः, हृतचित्ताः। सर्वैः वृष्णिभिः परिवृतः, सः सुदर्माख्यां सभां प्रविष्टवान्, या दुःखशोकाद्युपद्रवरहिताः। तत्र परमपीठे स्थितः, स्वतेजसा दिशः प्रकाशयन्, वीरयादुभिः परिवृतः, नभसि नक्षत्रेषु चन्द्रमिव विराजमानः। तत्र, हे राजन्, सूतमागधनर्तकाचार्याः हर्षहास्यविलासैः भगवन्तं उपगम्य, नर्तक्यः पृथग्विधान् ताण्डवान् नृत्यन्त्यः तं प्रहृष्टाः प्रपूजयन्।