तत्र एव नारदो भगवान् गोविन्दं ददर्श, यः तदा स्वपुत्रान् आनन्दयन् तिष्ठति स्म। अन्यत्र गृहे स्नानाय सज्जीकृत्य आत्मानं तं अपि दृष्टवान्। अन्यस्मिन् स्थले सः यज्ञाग्नौ हविः समर्पयन्, पञ्चविधैः कर्मभिः यज्ञं कुर्वन्, किञ्च ब्राह्मणान् अन्नेन तर्पयन्, शेषं स्वयं भुञ्जानं च ददर्श। सन्ध्याकाले तु सः वेदं जपन्, वाक् संयम्य उपविष्टं, अन्यत्र धनुष्मत् पथेषु खड्ग-चर्मधारिणं विचरन्तं अपि दृष्टवान्। अश्वैः, गजैः, रथैः सह बलरामेण यात्रा कुर्वन्तं, अन्यत्र शय्यायां काव्यैः स्तूयमानं च ददर्श। मन्त्रिभिः, उद्धवप्रमुखैः, सह मन्त्रयन्तं, अन्यत्र स्त्रीश्रेष्ठाभिः जलक्रीडायाम् संलग्नं अपि दृष्टवान्। सुशोभिताः गौः ब्राह्मणश्रेष्ठेभ्यः ददातं, अन्यत्र शुभानि इतिहासानि पुराणानि शृण्वन्तं ददर्श। प्रियया सह हास्यकथाभिः गृह्ये हासन्तं, धर्मे, अर्थे, कामे च अन्यत्र प्रवृत्तं अपि दृष्टवान्। एकत्र एकाकिनं प्रकृत्याः परं पुरुषं ध्यानयन्तं, अन्यत्र गुरुषु सेवायाम् प्रियैः उपहारैः तर्पयन्तं च ददर्श। केशवः किञ्च सन्धिं कुर्वन्, किञ्च युद्धं कुर्वन्, अन्यत्र रामेण सह सतां हितं चिन्तयन्तं अपि दृष्टवान्। यथायोग्यं पुत्र-पुत्रीणां विवाहं समकक्षेषु पतिषु पत्निषु च विधाय, तेषां धनं यथायोग्यं दत्तवान्। तेषां प्रस्थानं, उपनयनं चादि महोत्सवान् आचरन्, योगेश्वरस्य एतानि विलोक्य लोकाः विस्मिताः। सर्वदेवताभिः महायज्ञैः पूजां कुर्वन्, अन्यत्र कूप-वाटिका-मठादिभिः धर्मं साधयन्तं अपि दृष्टवान्। सिन्धु-अश्वेन आरूढः, यदुवरैः परिवृतः, मृगयायां यज्ञीयान् पशून् हन्तं अपि नारदः ददर्श। अव्यक्तरूपेण अन्तःपुरेषु, अन्यत्र च, योगेश्वरः विविधावस्थाभिः अनुभवितुम् इच्छन् विचरति स्म। तदा नारदः स्मितवत् हरिकेशं उवाच, योगमायायाः प्रकटिं, मानुषवत् आचारं च दृष्ट्वा। "ते तव योगमायां विद्मः, या मायाविनाम् अपि दुर्ग्राहा; योगिनां योगेश्वरात् तव चरणसेवया प्रकाशितम्।" इति नारदः, "अनुज्ञातुं त्वं प्रभो, गच्छेयम् लोकान् तव कीर्त्या प्लावितान्; तव लीलाकथाः गानन् विचरिष्यामि, याः विश्वं पावयन्ति।" इत्युक्त्वा। भगवान् उवाच— "अहम् गृहस्थानां धर्मस्य वक्ता, कर्ता च, तेषां अनुमतिः कृत्यं आचरन्; एतत् शिक्षयन् इमं लोकं उपगृह्य स्थितः। मा शुचः पुत्र।" शुकः उवाच— एवं सः शुद्धं गृहस्थधर्मं आचरन्, सर्वगृहे भगवन्तं स्थितं, सर्वत्र व्याप्यं, ददर्श। पुनः पुनः कृष्णस्य योगमायायाः महद् प्रकटिं दृष्ट्वा, अनन्तशक्तेः, सः मुनिः विस्मितः, जिज्ञासायुक्तः अभवत्। एवं कृष्णेन पूर्णमान्यः, धर्म-अर्थ-काम-कर्मसु मनसा समर्पितः, सः नारदः केवलं तं स्मरन्, तुष्टः, प्रस्थितः। एवं नरलीलां अनुगम्य, नारायणः, सर्वभूतार्थशक्तिम् उपगृह्य, षोडशसहस्र-वरस्त्रीषु रममाणः, तासां लज्जित-स्नेहित-स्मितैः परिवृतः, आनन्दं अनुभूतवान्। यानि यानि हरिः अत्र कर्माणि अकरोत्, यानि जगत् सृष्टि-प्रलयहेतवः, अन्यार्थं नास्ति; यः कश्चन तानि गायति, शृणोति, अनुमोदति वा, तस्य भगवति भक्तिः मुक्तिपथे जायते। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे परमहंससंहितायां दशमस्कन्धे द्वितीयभागे कृष्णगृहस्थलीलादर्शनं नाम षष्ट्युत्तरषष्टितमः अध्यायः समाप्तः। शुकः पुनः उवाच— ततः प्रातःकाले, कुक्कुटानां शब्दे, पत्न्यः विरहवेदनया पतिभिः आलिङ्गिताः। पक्षिणः अपि जागृत्य, मंदारवनसंबद्धान् सौम्यवातान् प्रेरित्य, निद्रारहितगीतैः कृष्णं स्तुवन्तः इव दृष्टाः। क्षणं वैदर्भी प्रियस्य आलिङ्गनं त्यक्त्वा विरहसौन्दर्यं न शक्नोत् सहनं। ब्राह्ममुहूर्ते माधवः उत्थाय जलं स्पृशन्, स्वच्छेन मनसा, तम् अन्धकारातीतं स्वं आत्मानं ध्यायन् स्थितः। सः एकः, स्वप्रकाशः, अद्वितीयः, अक्षरः, नित्यशुद्धः, ब्रह्मनाम्ना, स्वशक्तिभिः सृष्टि-प्रलयहेतुः, तासु एव आनन्दः प्रकाशितः। तदनन्तरं शुद्धजले सम्यक् स्नात्वा, शुद्धवस्त्रं धारयन्, सः धर्मिष्ठः, क्रमशः विधिं आचरन्; अग्नौ हवनं कृत्वा, ब्रह्म जपन् वाक् संयम्य। उदिते सूर्ये आत्मभागान् तर्पयन्, देवतान्, ऋषीन्, पितृन्, वृद्धान्, ब्राह्मणान् च पूजयन्, आत्मसंयम्य स्थितः। ब्राह्मणेषु सुवर्णशृङ्गाः, शुद्धाः, मुक्ताहारविभूषिताः, दुग्धदायिन्यः, स्वस्थाः, वत्सयुक्ताः, वस्त्रयुक्ताः गौः प्रतिदत्तवान्। अलङ्कृतब्राह्मणेषु प्रतिदिनं रजतखुरयुक्ताः गौः, वस्त्रैः, मृगचर्मणा, तिलैः च सह दत्तवान्। गौः, ब्राह्मणान्, देवतान्, वृद्धान्, गुरून्, सर्वभूतानि च प्रणम्य, स्वोत्पन्नं शुभं वस्तु स्पृशन्, आशीर्वादं प्रार्थितवान्। स्ववस्त्रैः, रत्नैः, दिव्यहारैः, सुरभिगन्धैः आत्मानं अलङ्कृत्य, लोकमालङ्कारः अभवत्। अग्निं दर्पणं च निरीक्ष्य, गौः, वृषभान्, ब्राह्मणान्, देवतान् च दत्त्वा, सर्वजनान्—नगरवासिनः, अन्तःपुरस्त्रियः—तर्पयन्, तेषां कामान् पूरयन्, आशीर्वादं प्राप्नोत्। हारं, ताम्बूलं, गन्धं ब्राह्मणेषु प्रथमं वितर्य, मित्रेषु, सेवकेषु, पत्नीसु च, पश्चात् स्वयम् उपभुञ्जन्। तत्र सुतः अद्भुतं रथं, सुग्रीवप्रमुखैः अश्वैः युक्तं, समर्प्य, प्रणामं कृत्वा, तस्य पुरतः स्थितः। रथकारस्य हस्तं स्वहस्तेन गृहीत्वा, सः रथे आरोहन्, सात्यक्युद्धवाभ्याम् सह, पूर्वगिरौ उदितसूर्यवत् प्रकाशमानः। अन्तःपुरस्त्रियः लज्जास्नेहस्मितैः तं पश्यन्त्यः, कष्टेन विमुक्तं, सः स्मितं कुर्वन्, तासां हृदयानि मोहयन्, प्रस्थितः। एवं श्रीकृष्णगृहस्थलीलादर्शनं नाम अध्यायस्य कथा संप्राप्ता।