शौनकाद्याः महर्षयः सूतम् उपसङ्गम्य पप्रच्छुः। सुतः तान् उवाच—"कस्मिंश्चित स्थले अद्भुतं दृश्यं मया दृष्टम्। तत्र एका युवती, क्लान्ता दुःखिता च, उपविष्टा आसीत्। तस्याः समीपे द्वौ वृद्धौ नरौ, शय्यायां निष्क्रान्तौ, मन्दं श्वसन्तौ, चेतनाहीनौ च, तया सेव्यमानौ, उत्तिष्ठन्तौ प्रयत्नेन, तस्याः पुरतः रुदन्तौ च। सा युवती सर्वदिशः स्वस्य रक्षकम् अन्वेषयन्ती दृष्टवती। तस्या रूपं शतशः महिलाभिः पवनं कृतम्, ताः पुनः पुनः ताम् उत्तिष्ठन्तीं यत्नं कृतवन्त्यः। अहं दूरतः एतत् दृश्यं दृष्ट्वा कुतूहलात् समीपं गतवान्। मां दृष्ट्वा सा युवती उत्कण्ठिता उत्तस्थत्, एवं वदति स्म—'महर्षे, क्षणं स्थातुम् इच्छसि, मे चिन्तां निवारय; तव दर्शनं संसारस्य पापं विनाशयति। तव बहुवचनैः दुःखमुक्तिः भविष्यति; महाभाग्ये तव सन्निधिः लभ्यते।' नारदः ताम् अपृच्छत्—'काऽसि त्वम्? के एते द्वौ वृद्धौ? काः एता: कमललोचनाः महिलाः? हे देवी, तव दुःखस्य कारणं विस्तारतः कथय।' सा युवती उवाच—'अहं भक्तिरूपा विख्याता; एते मम पुत्रौ ज्ञानं वैराग्यं च, कालप्रभावात् वृद्धौ जर्जरितौ च। एताः गङ्गाद्याः मम स्मरणं कृत्वा अत्र आगता: सेवायै; देवैः अपि सेविता अहं, किन्तु मम कल्याणं न प्राप्तम्।' सा पुनः उवाच—'शृणु तपोभ्यः पूर्णः महर्षे, मम कथा। प्रसिद्धा अपि, शृण्वन्तः सुखं प्राप्नुवन्ति। द्राविडे अहं जाताऽसम्, कर्णाटे वृद्धिं प्राप्तवती, महाराष्ट्रे गुर्जरे च केषुचित् स्थाने वृद्धा अभवम्। तत्र कलिदुष्टप्रभावेन तीरथिकैः आक्रान्ता, दुर्बला अभवम्, पुत्राभ्यां सह दीर्घकालं क्लान्ता आसीत्। वृन्दावनं पुनः प्राप्तवती, तत्र युवती, सुन्दरी, उत्तमं रूपं प्राप्तवती।' 'इह मम पुत्रौ श्रान्तौ शय्यायां शयितौ; अहं अन्यदेशं गन्तुम् इच्छामि। पुत्रौ वृद्धौ अभवन्, अहं दुःखेन पीडिता; युवती अस्मि, पुत्रौ वृद्धौ किमर्थं? त्रयः सर्वदा सह वर्तन्ते, तथापि एषा विपर्ययः कथं जातः? मातुः वृद्धिः साधारणं, पुत्राणां युवत्वं साधारणं। अतः अहं आत्मनः विषये विषण्णा, चमत्कारेण मनः पूर्णा; हे योगनिधे, हे विद्वन्, कारणं किं स्यात् इह?' नारदः उवाच—'ज्ञानात् अहं सर्वं आत्मनि पश्यामि, हे निष्कलुषे; विषादं मा कुरु, हरिः तव शुभं करिष्यति।' सूतः उवाच—'तस्य वचनं श्रुत्वा, नारदः महर्षिः त्वरया प्रत्युवाच।' नारदः उवाच—'शृणु, कन्ये; योगः च कलिः च, दुर्जनप्रभावः, सदाचारः, योगमार्गः, तपः च लुप्तः। जनाः अघासुरवत् मायायाम्, पापकर्मणि प्रवृत्ताः; साधवः दुःखिताः, दुष्टाः सुखिताः; धैर्यं यः धारयति, स एव पण्डितः।' 'एतान् चाण्डालान् दृष्ट्वा, पृथिवी भारवाहिनी अभवत्; वर्षे वर्षे, शनैः शनैः, शुभं न दृश्यते।' 'अधुना, जनाः तव पुत्राभ्यां सह तव दर्शनं न कुर्वन्ति; मोहविमूढैः त्यक्ता, जर्जरितं रूपं प्राप्तम्।' 'वृन्दावनसंयोगेन पुनः त्वं युवती अभवः; धन्यं वृन्दावनं, यत्र भक्तिः नृत्यति।' 'इह, प्राप्तिपात्राणां अभावेन, वृद्धिः न याति; अल्पसंतोषे, तौ विश्रान्तौ इव मन्ये।' भक्तिः उवाच—'कथं कलिः अशुद्धः पारिक्षितेन स्थापितः? कलिसंक्रान्तौ, सर्वशुभस्य सारः कुत्र गतः?' 'हरिणा अनुकम्पया अपि, अधर्मः कथं दृश्यते? तव वचनेन मे संशयं निवारय, सुखं भविष्यामि।' नारदः उवाच—'यत् त्वया पृष्टम्, कन्ये, स्नेहपूर्वकं शृणु; सर्वं कथयिष्यामि, हे शुभे, तव मोहः नश्यति।' 'यदा मुकुन्दः पृथिवीं त्यक्त्वा स्वधामं गतः, तदा कलिः आगतः, सर्वधर्ममार्गं निवार्य।' 'राज्ञा दिशाविजये काले, कलिः दुःखार्तः शरणं याचितवान्; मया न हतः, मधुकारी मधुमक्षिकां यथा रक्षति।' 'तपसा, योगेन, ध्यानेन च न प्राप्तं फलम्, कलौ केशवस्तुत्या पूर्णतया लभ्यते।' 'किंच कलिं समं, निरर्थकं, निरवधि दृष्ट्वा, विष्णुरातः तं कल्याणाय कलिजातानां स्थापयामास।' 'पापकर्मणां कारणात्, सारः सर्वत्र नष्टः; वस्तूनि पृथिव्यां तुषमात्राणि अपि बीजहीनानि।' 'ब्राह्मणैः भागवतशास्त्रं गृहे गृहे, जनस्य जनस्य च प्रचारितम्, किन्तु दक्षिणालोभेन कथासारः नष्टः।' 'अत्यन्तदुष्कृतिनः, नास्तिकाः, नरकवासी जनाः, तीर्थस्थले अपि वर्तन्ते, किन्तु तीर्थसारः नष्टः।' 'कामक्रोधलोभतृष्णया मनः विक्षिप्ताः, तपस्याम् प्रवृत्ताः, किंतु तपः सारः नष्टः।' 'मनः पराजयेन, लोभात्, कपटात्, तीरथिकसमाश्रयात्, शास्त्राध्ययनात् अपि, ध्यानयोगफलं नष्टम्।' 'पण्डिताः पत्न्या सह महिषवत् रमन्ते, पुत्रोत्पादने कुशलाः, मोक्षे अकुशलाः।' 'साम्प्रतं, वैष्णवधर्मः सर्वत्र, आचार्येषु अपि, न दृश्यते; तत्त्वसारः सर्वत्र नष्टः।' 'एषा कालस्य प्रवृत्तिः; कः दोषाय योग्यः? अतः कमललोचनः भगवान् सहनशीलः, समीपे स्थितः।" एवं सूतः महर्षिभ्यः ताम् अद्भुतां भक्तिकथां ससन्तापां नारदभक्तिसंवादेन सस्नेहं निवेदयामास।