सः सहस्रशः सुवर्णरथान् सूर्यसङ्काशान् षट्सहस्राणि, सहस्रं च काञ्चनरहितानां सेविकानां, कन्यासु स्नेहेन दत्तवान्। एतान् सर्वान् स्वीकृत्य, भगवान् सात्वतानां प्रमुखः, स्वपुत्रदारया सहितः, सखिभिः सम्मानितः, तत्रतस्तः प्रस्थितवान्। ततः हलायुधः स्वपुरं प्रविश्य, स्वजनसु स्नेहम् आवहन्, यदूनां सभायां कुरुषु कृतानि कर्माणि सर्वाणि न्यवेदयत्। अद्यापि सा पुरी रामपराक्रमचिह्निता गङ्गायाः दक्षिणे उत्तुङ्गरूपेण सर्वदृश्यमाना तिष्ठति। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य उत्तरभागे संकर्षणस्य हस्तिनापुराकर्षणरूपविजयवर्णनं नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच— नारकासुरवधं श्रीकृष्णस्यैकाकिना बहुवधूनां परिणयं च श्रुत्वा, नारदः तदद्भुतं द्रष्टुम् इच्छन् द्वारकां प्रति जगाम। एकेन शरीरेणैकस्मिन् काले अष्टसहस्रद्विसप्तत्या स्त्रीणां गृहेषु विवाहो यत्, तदाश्चर्यं नारदस्याभूत्। सः दिव्यसौन्दर्ययुक्तवनोद्यानोपवनैः, पक्षिसमूहनिनादितैश्च, विप्रैः च प्रतिश्रुतैः द्वारकां प्रविवेश। तत्र सरांसि पूर्णपुष्पितनीलोत्पलशतपत्रकुमुदैः, उन्नतैः काशैः, हंसबकनिनादितानि च, शोभन्ते स्म। नवशतसहस्राणि मणिस्फटिकरजतप्रासादाः, महाराजतुल्यहरितमणिमयानि, सुवर्णरत्नोपस्कृतानि तत्र विराजन्ते। राजमार्गाः, वीथ्यः, चत्वराः, आपणाः पृथग्विधानि; रम्यसभाभवनानि, दिव्यदेवायतनानि च तत्र सन्ति। मार्गाङ्गणगृहमुखानि जलसिक्तानि, ध्वजपताकाभिः सूर्यतापरहितानि च। अन्तःपुरेषु, गृहस्थैः पूजितानि, स्वयं हरिणा तुष्टिपूर्वकं निर्मितानि भवनानि तत्र दृश्यन्ते, यथा त्वष्ट्रा निर्मितानि इव। सः षोडशसहस्रेषु तासां पत्नीनां मध्ये एका रम्यशोभितगृहं प्रविवेश। तदभवद् माणिक्यस्तम्भैः, उत्तमनीलमणितलैः, वैडूर्यभित्तिभिः, विमलप्रकाशयुक्तभूमिना च सुशोभितम्। तत्र त्वष्टृणा निर्मिताः मुक्तासूत्रविलम्बितछत्राः, रत्नहस्तासनानि, दन्तोपधानानि च। तत्र सेविकाः सुशोभनवस्त्रधारिण्यः किंतु काञ्चनरहिताः, पुरुषाश्च सुकृतवस्त्रपट्टशिरस्त्ररत्नकुण्डलधारिणः। रत्नदीपप्रभया तमो निहतम्, नानाविद्धमण्डपेषु नृत्यमानमयूराः, धूपनैवेद्यसमर्पणानि च, गम्भीरबुद्धिभिः निर्गमस्थानदर्शनं कृतम्। तत्र सहस्रशः गुणवयः सौन्दर्ययौवनवस्त्रसमुच्चयेषु सेविकासु मध्ये, स मुनिः राज्ञीं साक्षात् भगवान् सात्वतानां पतिं सुवर्णचामरहस्तया सेव्यमानं ददर्श। तं दृष्ट्वा, धर्मसंस्थापकानां श्रेष्ठः भगवान्, शय्यायाः समुत्थाय, किरीटशिरसा मुनिपादयोः प्रणम्य, अञ्जलिं कृत्वा, स्वपीठे समागतं सुस्वागतं चकार। सः मुनिपादप्रक्षालनं कृत्वा, तद्वारिणा स्वमस्तकं सिञ्चितवान्, साक्षाद् लोकगुरुः सन्, धर्मपतिं च। यस्य पादतीर्थं ब्रह्मण्यदेव इति प्रसिद्धं, तद् परं पुण्यतीर्थमिति। तं दिव्यर्षिसत्तमं, प्राचीनं नारायणं, नरस्य सखायं, यथाविधि मधुरस्निग्धवचोभिः सन्मान्य, 'भगवन्, किं करवाणि ते?' इति पप्रच्छ। श्रीनारद उवाच— 'न तेऽद्भुतं, भगवन्, सर्वलोकनाथ, सर्वेषु मैत्रीं, दुष्टेषु संयमं च दर्शयसि; लोकहितार्थं तव स्वेच्छया अवताराः, लोकपालनरक्षणं च, यथावयं विद्मः।' 'तव पादयुगलं, येन जनाः मोक्षं प्राप्नुवन्ति, या ब्रह्मादिभिः गभीरबुद्धिभिः हृदि चिन्त्यते, या संसारकूपपतितानां आधारभूता, तां दृष्ट्वा, अहं स्मरन् विचरामि— तव कृपया मम स्मृतिरुत्पद्यताम्।' अन्यस्मिन् दिने, योगेश्वरस्य योगमायां ज्ञातुम् इच्छन्, नारदः श्रीकृष्णस्यान्यतरस्य पत्न्याः गृहम् प्रविवेश। तत्र सः प्रियतमा सह उद्दवेन द्यूतक्रीडायां संलग्नं ददर्श, स च भक्त्या समुत्थानासनाद्युपचारैः पूजितः। सः, अज्ञतया इव, 'कदा आगतः, भगवन्? अस्मदादयः अपूर्णाः, पूर्णानां किं कर्तुं शक्नुमः?' इति पृष्टः। ततः, 'शोभनं जन्म कथय,' इति ब्रह्मणः पृष्टः, स विस्मितः, तस्मात् गृहीत्, अन्यं गृहं मौनं प्रस्थितवान्। तत्रापि गोविन्दं तं पुत्रकैः सह हासयन्तं ददर्श; अन्यत्र स्नानाय सम्प्रस्थितं अपश्यत्। अन्यत्र होमकर्मणि सम्यक् परिचरतः, पञ्चमहायज्ञैः यजनं कुर्वतः, विप्रभोजनं कुर्वतः, अन्नशेषभोजनं च ददर्श। केषुचित् स्थलेषु, सः सायं वेदपाठं मौनवदनं कुर्वन्तं, अन्यत्र शस्त्रशरपथेषु विचरन्तं दृष्टवान्। अन्यत्र, सः अश्वगजसारथिभिः सह बलरामेण सह यात्रां कुर्वन्तं, अन्यत्र शय्यायां विश्रान्तं, सूतैः गीयमानं च ददर्श। केषुचित् स्थलेषु, उद्दवादिभिः मन्त्रयन्तं, अन्यत्र स्त्रीश्रेष्ठाभिः परिवृतं जलक्रीडायाम् अभवत्। केषुचित् स्थलेषु, गवां सुवर्णाभरणयुक्तानां दानं विप्रश्रेष्ठेभ्यः ददातं, अन्यत्र पुण्यपुराणश्रवणं कुर्वन्तं च। क्वचित् स्वगृहे प्रियतमा सह हास्यकथाभिः हास्यम्, अन्यत्र धर्मे, अर्थे, कामे च संलग्नं दृष्टवान्। एकस्मिन् स्थले, प्रकृतिपरं पुरुषं ध्यानं कुर्वन्तं, अन्यत्र आचार्यसेवां सेवाप्रीतिपूर्वकं कुर्वन्तं अपश्यत्। केषुचित् स्थलेषु, केशवः केषुचित् सन्धिं कुर्वन्तं, अन्यत्र युद्धं कुर्वन्तं, अन्यत्र रामेण सह साधूनां कल्याणं चिन्तयन्तं दृष्टवान्। उचिते काले, पुत्रपुत्रीणां योग्यैः पतिसंभोगं, तेषां योग्यं धनं च दत्तवान्। तेषां प्रस्थानोपनयनाद्युत्सवान् महान्तः कृताः, तानि दृष्ट्वा, योगेश्वरस्य प्रभवम् अद्भुतं लोकाः विस्मयं जग्मुः। क्वचित्, सः सर्वदेवताभिः महासत्रैरर्चनं कुर्वन्तं, अन्यत्र तीरधर्मोपवनमठादिभिः धर्मस्य पूर्तिं कुर्वन्तं ददर्श। केषुचित् स्थलेषु, सिंधुरथेन मृगयां कृत्वा, यदुवरगणैः परिवृतः, पशून् हिंसन् दृष्टवान्। एवं श्रीनारदः, श्रीकृष्णस्य अद्भुतयोगमायां, एकस्मिन्नेव काले नानाविधं गृहस्थधर्मादिकं चरन्तं, सर्वत्र ददर्श, विस्मितः च तत्र स्थितः।