सर्वेषां भूतानां आत्मने, सर्वशक्तिधराय, अक्षयाय, जगत्कर्त्रे, नमः। त्वां वयं प्रणम्य शरणं गताः स्मः। इति तैः शरणागतैः संतप्तैः कम्पमानैः च सम्यक् स्तुतः श्रीबलरामः तैः प्रसन्नः अभवत्। सः पूर्णतः तुष्टः तान् निर्भयं कृतवान्—"मा भैष्ट" इति सान्त्वयन्। ततः दुर्योधनः उपहाररूपेण षष्टिवर्षीयान् गजान् द्वादशसहस्राणि अश्वांश्च दत्तवान्। सः षट्सहस्राणि सुवर्णरथान् आदित्यसङ्काशान् सहस्रं च कन्याभिरलङ्कृतानां दासीनां च ददौ, या हाररहिताः सन्त्यः कन्यासु रताः आसन्। एवं सर्वं स्वीकृत्य, भगवान् सात्वतश्रेष्ठः स्वपुत्रया स्नुषया च सह सखिभिः सत्कृतः तत्रतः निर्गतः। ततः हलायुधः स्वपुरीं प्रविश्य, स्वजनान् प्रति स्नेहस्निग्धहृदयः, यदूनां सभायाम् आत्मनः कुरुषु कृतानि सर्वाणि कर्माणि न्यवेदयत्। अद्यापि सा पुरी रामबलस्य चिह्नं वहन्ती, गङ्गायाः दक्षिणे भागे, सर्वेभ्यः दृष्टिगोचरमस्ति। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्योत्तरसर्गे "हस्तिनापुराकर्षणरूपश्रीशङ्कर्षणविजयो नाम अष्टषष्टितमोऽध्यायः" समाप्तः। अथ शुक उवाच—भगवतः गृहेषु आचारः नारदेन यथाकृतः। नरकासुरवधं श्रुत्वा, बहूनां स्त्रीणां केशवेनैकाकिना परिणयं च, नारदः तदद्भुतं द्रष्टुम् इच्छन् द्वारकां प्रति जगाम। किमिदं विस्मयकरं यत् एकेनैव शरीरेण भगवान् एकैकस्यां स्वगृहे अष्टसहस्रद्विशतयोः स्त्रीणां कृतदारः अभवत्। तद्वेक्षितुम् उत्सुकः दिव्यः नारदः द्वारकां प्राप, या उपवनोपवनेषु पुष्पवती, पक्षिसंघैः ब्राह्मणैः च घोष्यमाणा आसीत्। तत्र सरांसि पूर्णबद्धनलिनी-कुमुदोत्पलशोभितानि, शारदकण्ठकुलानि, हंसबकघोषविलासितानि दृष्टानि। नवशतानि च नौकुटिलानि मणिमयस्फटिकरजतप्रासादानि, सुवर्णरत्नोपस्कृतानि, द्वारकायाम् आसन्। तस्यां राजमार्गाः, पथः, चत्वराणि, विपणयः स्पष्टविभागाः आसन्; शोभनमण्डपसभाभवनानि, देवालयाश्च दिव्यानि; पन्थानः, प्राङ्गणानि, कुल्यानि, उपान्तानि च जलप्रक्षालितानि, पताकाध्वजैः छायितानि। अन्तःपुरेषु सर्वगृहिण्यः तं सन्मानयन्त्यः आसन्; तत्र हरिणा स्वकौशलं सम्पूर्णतया दर्शितम्, तवष्टृणा इव निर्मितम्। सः एकस्मिन् षोडशसहस्रेषु रम्येषु प्रासादेषु प्रविवेश—सा श्रीशौर्याः भार्यायाः महती कुटी। तत्र प्रवालस्तम्भैः, नीलमणितलैः, वैडूर्यभित्तिभिः, दीप्तमणिमयी भूमिः आसीत्। तत्र तवष्टृणा रचिताः मुक्तादामविततानि, रत्नमयमृदङ्गासनानि, हस्तिदन्तमणिमयानि च उपवेशनानि आसन्। तत्र दास्यः शोभनवस्त्रधारिण्यः हाररहिताः, नराश्च उत्तमवस्त्रवसानाः, काञ्चीकृताः, पगुटिकाधारिणः, रत्नकुण्डलिनः च आसन्। तत्र मणिदीपप्रभया तमः निवारितम्। विविधबाल्कनिषु मयूरा नृत्यन्तः आसन्; धूपनैवेद्यसमृद्धौ च, तत्त्वदर्शिनः निर्गमणं दृष्ट्वा उच्चैः गीतानि गायन्तः आसन्। तत्र सहस्रदास्यः सदृशगुणरूपयौवनवस्त्राभरणाः, तासु मध्ये राज्ञी स्वर्णचामरहस्तया सात्वतपतिं सेवमाना मुनिना दृष्टा। भगवान् धर्मगोप्तॄणां श्रेष्ठः सः, तं दृष्ट्वा, शय्यायाः त्वरया उत्थाय, मुकुटेन शिरसा चरणयोः प्रणिपत्य, अञ्जलिं कृत्वा आत्मनः आसने आह्वयत्। सः मुनिपाद्यं प्रक्षालयन्, तदपि स्वमूर्ध्नि न्यधात्, सति जगद्गुरौ पुण्यश्लोके च, यस्य पादोदकं ब्रह्मण्यदेव इति ख्यातं परमतीर्थम्। एवं दिव्यर्षिं नारायणं, नरस्य सखायं, सम्पूज्य, मधुरया वाचा, विधिवत्, "भगवन् किं ते करवाणि?" इति पप्रच्छ। नारद उवाच—"न तवैतद् अद्भुतं, यत् सर्वेषां लोकानां स्वामिन्, सर्वेषां प्राणिनां सौहार्दं, दुष्टेषु निग्रहं दर्शयसि। लोकहिताय यदवता-रैः रक्षसि, तदस्माभिः विदितम्। त्वदीयौ पादौ, ये मुक्तिदायिनौ, ब्रह्मादिभिः सुदीर्घधियः हृदि चिन्त्यमानौ, पतितानां संसारकूपे पतितानां पतिः, तौ दृष्ट्वा, स्मरणं मे सञ्जायेत इति अनुग्रहम् इच्छामि।" एवं सः, अन्यस्मिन् दिने, नारदः केशवस्य योगमायां बोधयितुम् अन्यस्याः भार्यायाः गृहम् प्रविवेश। तत्र सः, प्रियतमा तथा उद्धवेन सह, अक्षवाटिकायां क्रीडन् दृष्टः, सम्यक् भक्त्या सत्कृतः, आसनार्घ्यादिभिः पूजितः। सः, जिज्ञासया, "कदा आगतः भगवन्? यद् वयं अपूर्णाः, पूर्णानां किं कर्तुं शक्नुमः?" इति पृष्टः। "शोभनं जन्म वद ब्रह्मन्," इति पुनः पृष्टः, स तु विस्मितः, तस्मात् अन्यं गृहम् गच्छन् मौनम् अकरोत्। तत्र अपि गोविन्दं पुत्रैः सह क्रीडन्तं, अन्यत्र स्नानाय यजमानम्, अन्यत्र वह्नौ हविः समर्पयन्तं, पञ्चयज्ञविधिना यजमानं, क्वचित् ब्राह्मणान् भोजयन्तं, क्वचित् अवशिष्टं भुञ्जानं च दृष्टवान्। क्वचित् सायंकाले वेदपाठं वदन्तं, अन्यत्र खड्गचर्मपाणिना धनुर्विद्याम् अभ्यासन्तं, अन्यत्र अश्वगजैरथैः सह बलरामेण सह गच्छन्तं, क्वचित् शय्यायां विश्रान्तं, सूतादिभिः स्तूयमानं च दृष्टवान्। क्वचित् मन्त्रिभिः उद्धवादिभिः सह मन्त्रयमानं, अन्यत्र स्त्रीभिः स्नानक्रीडायाम्, क्वचित् भूषितगवां विप्रेभ्यः दानं कुर्वन्तं, अन्यत्र शुभपुराणश्रवणे स्थितं दृष्टवान्। क्वचित् प्रियतमा सह हास्यकथाभिः हासमानं, अन्यत्र धर्मे, अन्यत्र अर्थकामयोः प्रवृत्तिं, क्वचित् एकाकिनं प्रकृत्यतिक्रान्तं परमात्मानं ध्यानयन्तं, अन्यत्र आचार्यसेवायां रतं दृष्टवान्। क्वचित् केशवं केषांचिद् संधिं कुर्वन्तं, अन्यत्र युद्धं कुर्वन्तं, अन्यत्र रामेण सह साधूनां कल्याणं चिन्तयन्तं अपि दृष्टवान्। योग्यकाले सः स्वपुत्रपुत्रीणां विवाहं स्वजातिसमैर् दम्पतीभिः कारयित्वा, तेषां योग्यं धनं च अददात्। एवं श्रीकृष्णस्य योगमायाविलासं नारदः स्वयम् अनुभवन्, तं परमात्मानं सर्वगृहेषु विविधवृत्तिं, सर्वत्र भक्त्या पूज्यमानं च पश्यन्, आश्चर्येण पूरितः अभवत्।