यदा नगरं हस्तिनापुरं बलरामेण गङ्गायां आकृष्टं, जलवर्त्मनि नौका इव भ्रममाणं दृष्ट्वा, कौरवाः भयाकुलाः अभवन्। जीवितुम इच्छन्तः कौरवाः स्वपरिवारैः सह, लक्ष्मणं सम्भं च अग्रे स्थापयित्वा, भगवतः शरणं यायुः। तेन सह प्राञ्जलयो नमस्कृत्य, इदं वचः ऊचुः— "हे राम, सर्वाधार! तव शक्तिं न वयं जानिमः। कृपया अस्माकं अपराधं क्षमस्व, यतो वयं मूढाः, भ्रमिताः च। त्वमेव निर्भरः, सृष्टि-स्थिति-प्रलयानां कारणम्। लोकाः तव क्रीडनकानि इव, तैः त्वं क्रीडसि इति विद्वांसः वदन्ति। त्वमेव अनन्तः, सहस्रशीर्षा भूमिं क्रीडया शिरसि धारयसि; प्रलये सर्वं त्वयि लीयते, त्वमेव अद्वितीयः शेषः। भगवन्, तव कोपः शिक्षार्थं, न द्वेषात्; त्वं सत्त्वगुणं धारयन्, सदा भूतप्राणिनां रक्षायै प्रवृत्तः। नमः सर्वात्मने, सर्वशक्तिधराय, अक्षराय; विश्वसृजे, तव शरणं गतम्।" शुकः उवाच— एवं शरणागतैः, भयाकुलैः कम्पमानैः, बलरामः प्रसन्नः अभवत्। तान् सन्तुष्टः अभयं दत्त्वा, "मा बिभीत" इति अवोचत्। तदनन्तरं दुर्योधनः अर्घ्यरूपेण षष्टिवर्षीयान् गजान् द्वादशसहस्राणि अश्वान् च दत्तवान्। सुवर्णरथान् षट्सहस्राणि, सूर्यसदृशान्, कन्याप्रियः सन्, हाररहितान् दासीः च सहस्रं दत्तवान्। सर्वं तद् बलरामः, सात्वतश्रेष्ठः, स्वपुत्रं स्नुषां च सहितः, मित्रैः पूजितः, स्वीकार्य नगरात् निर्गतः। हालयुधः तदनन्तरं स्वपुरं प्रविष्टः, स्वबान्धवान् प्रति स्निग्धचित्तः, यादवसभायां कुरुषु कृतानि कर्माणि सर्वाणि कथयामास। अद्यापि तद् नगरं, रामस्य वीर्यचिह्नं धारयन्, गङ्गायाः दक्षिणे, सर्वैः दृश्यते, उत्तुङ्गं स्थितम्। एवं भगवतमहापुराणस्य दशमस्कन्धस्य उत्तरभागे 'हस्तिनापुरग्रहणरूपसङ्कर्षणविजयः' इति षष्ट्यष्टमोऽध्यायः समाप्तः। शुकः पुनः उवाच— श्रीनारदः, नारकासुरस्य वधं कृष्णस्य बहुवध्वीनां विवाहं च शृत्वा, अद्भुतं मन्यते स्म। एकेन शरीरेण, अष्टसप्तसहस्रद्विशत्या स्त्रीणां गृहेषु, कृष्णः युगपत् विवाहं कृतवान् इति विस्मयमूढः नारदः, द्वारकां द्रष्टुम् उत्सुकः, तत्र आगतः। तत्र उद्यानानि, क्रीडाङ्गणानि, पक्षिस्वरैः, ब्राह्मणस्वरैः च गुञ्जमानानि, पुष्पितानि सन्ति। सरांसि, नीलोत्पलैः, कुमुदैः, शतपत्रैः, कुमुदैः च शोभितानि, तल्लीनैः, हंसक्रौञ्चनिनादैः च सम्पूर्णानि। नगरं नवशतसहस्रकानि, स्फटिकरजतनिर्मितानि, महापन्नगसदृशानि, सुवर्णरत्नसज्जितानि, प्रासादानि धारयति। मार्गाः, वीथ्यः, चत्वराः, विपणयः, पृथक् दृश्यन्ते; रम्यसभागृहाणि, दिव्यदेवालयानि, जलसिक्ताः द्वारपथाः, पताकाध्वजैः सूर्यच्छायिताः च शोभन्ते। अन्तरगृहाणि, गृहस्थैः पूजितानि, तत्र हरिस्य कौशलं तुष्टिः इव त्वष्टृणा निर्मितम्। नारदः तत्र षोडशसहस्रसु रम्येषु गृहेषु एकं प्रविष्टः, तद् श्रीशौर्याः पत्न्याः महागृहं आसीत्। तत्र प्रवालस्तम्भैः, नीलेन्द्रनीलविचित्रभूम्या, नीलमणिपट्टाभिः भित्तिभिः, दीप्यमानमणिप्रतिष्ठितभूम्या च शोभितम्। त्वष्टृनिर्मिताः मुक्तासूत्रयुताः छत्राणि, रत्नैः दन्तैः च सज्जिताः आसनानि, शय्याः च तत्र स्थिताः। दासीः, शोभनवस्त्रधारिण्यः, हाररहिताः; पुरुषाः, उत्तमवस्त्रपरिधानाः, उत्तरीयपगोटकैः, रत्नकुण्डलैः च शोभिताः। रत्नदीपप्रभया तमः नष्टम्; विविधबाल्कनीषु, मयूराः नृत्यन्ति; धूपैः, नैवेद्यैः च पूजितम्; धीरधियः, निर्गमनं दृष्ट्वा, गीतं गायन्ति। तत्र, सहस्रदासीषु गुणरूपयौवनवस्त्रैः तुल्याः, महाराज्ञी, सात्वतपतिं सुवर्णचामरहस्तेन सेवते स्म। भगवान् धर्मधुर्यः, नारदं दृष्ट्वा, शय्यायाः शीघ्रं उत्थाय, मस्तके मुकुटं नमयित्वा, प्राञ्जलिः, स्वासने स्वागतं कृत्वा, चरणयोः प्रणम्य, तस्य पादौ जलैः प्रक्षालितवान्। तद् जलं स्वमस्तके स्थापयामास, यद्यपि स जगद्गुरुः, धर्मपतिः च; तस्य पादपुण्यं 'ब्रह्मण्यदेव' इति प्रसिद्धं, परमतीर्थं इति। दिव्यऋषिं, नारायणं, नरस्य मित्रं, नारदं, आदरपूर्वकं पूज्य, मधुरं, शास्त्रानुसारं वचनं प्राह— "भगवन्, किं ते कर्तव्यम्?" नारदः उवाच— "हे लोकनाथ! सर्वेषु जनेषु तव मैत्री, दुष्टेषु संयमः, आश्चर्यं न; लोकहिताय, स्वेच्छया अवतारैः लोकं रक्षसि, तद् वयं जानिमः। तव चरणद्वयं, मोक्षप्रदं, ब्रह्मादिभिः ध्यानं, पतितानां संसारकूपे आधारम्, दृष्ट्वा, अहं ध्यायन् विचरामि; तव कृपया स्मरणं स्यात्।" अन्यस्मिन दिने, नारदः, योगिनां योगेश्वरस्य योगमायां ज्ञातुम् इच्छन्, कृष्णस्य अन्यस्मिन गृहे प्रविष्टः। तत्र, सः प्रियया, उद्धवेन च सह, अक्षवदनायां क्रीडति; श्रद्धया, उत्थानं, आसनदानं, इत्यादिना पूज्यते। सः अपि, अविज्ञाय इव पृष्टः— "कदा आगतः, भगवन्? अपूर्णाः वयं, पूर्णानां प्रति किं कर्तुं शक्नुमः?" इत्थं अपि, ब्राह्मण, तव सुन्दरं जन्म कथय; सः तु विस्मितः, अन्यं गृहम् अगच्छत्। तत्र अपि गोविन्दं, पुत्रान् हर्षयन्तं, दृष्टवान्; अन्यत्र, स्नानाय सज्जं पश्यति। अन्यत्र, अग्नौ होमं, पञ्चयज्ञान्, ब्राह्मणान् भोजयन्तं, शेषभोजनं कुर्वन्तं च दृष्टवान्। किञ्चित् स्थले, सन्ध्याकाले, वेदपाठं, संयतवाचं, अन्यत्र, धनुर्धरपथेषु, खड्गकवचधारिणं च पश्यति। किञ्चित् स्थले, अश्वगजरथैः, बलरामसहितं, मार्गे गच्छन्तं, अन्यत्र, शय्यायां विश्रान्तं, सूभिः स्तुतं च पश्यति। एवं श्रीकृष्णस्य गृहार्जवम्, नारदस्य दृष्ट्या, भगवतः योगमायाम्, सर्वत्र प्रकटितम्।