अहो, किमिदमद्भुतम्! कालस्य दुर्निवारगतिना, यः शिरसि किरीटं धारयन्, आरोहणमिच्छन्, पादत्राणं च समारोपयति। एते वृष्णयः, यौवनसमेताः, शय्यासनभोजनैः सह वयं समाना इव जाताः, राजासनानि च तैः स्वीकृतानि। ते चामरा व्यजनं शङ्खं, श्वेतच्छत्रं, किरीटं, सिंहासनं, शय्यां चास्माकं प्रमादात् भुञ्जते। पर्याप्तं यदवानाṃ राजलक्ष्म्या यदुप्रदानं, यदिवामृतं सर्पेभ्यः; ये यदवाः अस्मदनुग्रहेण समृद्धाः, ते अद्य निर्लज्जाः अस्मान् आज्ञापयन्ति। कथं हि इन्द्रः अपि, भीष्मद्रोणार्जुनादिभिः सह, अनुप्रदत्तं वस्तुं हरेत्, वन्ये मृगस्य मांसमिव सिंहः? श्रीबादरायण उवाच— जन्मबन्धुवित्तैः मदेन चोद्भूताः, कुरवः गर्विताः, हे भारतश्रेष्ठ, रामाय कटुवचनानि उक्त्वा ते दुर्जनाः नगरं प्रविशन्। कुरूणां तददुष्टं दृष्ट्वा, तेषां च निन्दावचनानि श्रुत्वा, अच्युतः कोपितः, दुष्प्रेक्ष्यः सन्, पुनः पुनः हसितुं आरब्धवान्। नूनं एते दुरात्मानः, नानाविधान् गर्वान् आस्थाय, शमं न इच्छन्ति; तेषां निग्रहः दण्डवत्, पशूनां यथा। अहं खलु शमकामः, कोपितौ यदून् कृष्णं च शमयित्वा, अत्र आगतः। एते मूढचेतसः, कलहप्रियाः, पुनः पुनः माम् अवमान्य, गर्विताः, अविनीतवचनानि उक्तवन्तः। किं नु उग्रसेनः, बलवान् स्वामी, भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः, यस्य आज्ञां इन्द्राद्याः लोकपालाः अपि वहन्ति? यः सुदर्मां प्रविश्य, अमरलोकात् पारिजातं आनयित्वा उपभुङ्क्ते, सः राजासनाय अयोग्यः कुतः? यस्य पादपद्मयोः श्रीः स्वयं सेवते, सर्वाधिपत्यं यस्य, सः किं न राजलक्ष्म्या योग्यः? यस्मिन्लोकपालानां किरीटैः पादरेणुः वह्यते, सर्वतीर्थेषु पूजिततमः, ब्रह्मा रुद्रः अहं च तस्यांशांशाः, श्रीः च दीर्घकालं तं सेवते— कस्य तस्य राजासनम्? वृष्णयः तु कुरुभिः प्रदत्तां भूमिं भुञ्जते, वयं तु पादत्राणवत्, कुरवः शिरसि किरीटवत्। अहो, को वा सहिष्येत, को वा शिक्षा दास्येत, ये सम्पत्त्या मदमत्ताः, मदान्धवत् कटुवचनानि भाषन्ते? तदा सः क्रुद्धः, "अद्य अहं पृथिवीं कौरवैः शून्यां करिष्यामि" इति उद्घोष्य, हलं गृहीत्वा, त्रीन् लोकान् दग्धुमिव, उत्तिष्ठत्। स हलाग्रेण हस्तिनापुरं विदार्य, कोपेन तां गङ्गायां सन्दधे, ताडयितुम् उद्दिश्य। सा पुरी गङ्गायां नीत्वा, चक्रवातगतनाविव भ्रममाणा, दृष्ट्वा कौरवाः भयाकुलाः अभवन्। जीवितुकामाः कौरवाः, स्वजनैः सह, लक्ष्मणसाम्बौ पुरतः स्थाप्य, भगवत्पादौ प्रणम्य, शरण्यं प्रपेदिरे। ते ऊचुः— "हे राम, सर्वाधार, तव शक्तिं न जानिमः। अपराधं क्षमस्व, वयं मूढा अपि प्रमत्ताः। त्वमेव कारणं, स्वातन्त्र्येण, सृष्टिस्थितिलयानां; जगद्भिः तव क्रीडनकमित्युक्तं, त्वं तैः क्रीडसि। त्वमेव, अनन्त, सहस्रशीर्ष्णा पृथिवीं धारयन्, मस्तके विलसन्, क्रीडया धत्ते; लये तु सर्वं त्वयि प्रविलीयते, त्वमेव शेषः। भगवन्, तव कोपः लोकशिक्षणाय, न द्वेषरागाद्; त्वं सत्त्वधर्मं धारयन्, सदा सृष्टिपालनपरः। नमोऽस्तु ते, सर्वात्मन्, सर्वशक्तिधर, अक्षय; त्वां जगत्कर्तारं शरणं प्रपन्नाः।" शुक उवाच— एवं शरणागतैः, भयत्रस्तैः, बलरामः प्रसन्नः सन्, अभयं दत्तवान्— "मा भैष्ट" इति। दुर्योधनः षष्टिवर्षीयान् गजान्, द्वादशसाहस्राणि हयान्, दत्तवान्। षट्सहस्राणि सुवर्णरथान्, सहस्रं कन्यानां, हाररहितानां, तस्य प्रियं कन्याप्रियत्वात्, दत्तवान्। सर्वं तत् स्वीकृत्य, स भगवान् सात्वतानां श्रेष्ठः, पुत्रस्नुषया सह, मित्रैः पूजितः, निर्गतः। ततः हलायुधः स्वपुरीं प्रविश्य, स्वबन्धुषु स्निग्धहृदयः, यदूनां सभायां, कुरुषु कृतं कर्म सर्वं निवेदितवान्। अद्यापि सा पुरी, रामबलचिह्नवती, गङ्गायाः दक्षिणे, उन्नता, सर्वैः दृश्यते। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे, दशमस्कन्धोत्तरभागे, हस्तिनापुरधारणरूपसंकरषणविजयवर्णनं नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच— श्रीनारदः, भगवतः गृहमाचारं द्रष्टुकामः, श्रुत्वा नरकवधं, कृष्णेनैकाकिना बहूनां स्त्रीणां विवाहं, तदद्भुतं ज्ञात्वा, द्रष्टुमिच्छन्, द्वारकां प्राप। अचिन्त्यं तदिदं यत्, एकेन शरीरेण, अष्टसाहस्र्यधिकद्विशतस्त्रीणां, गृहेषु गृहे गृहे, एकैकां विवाहितवान्। स द्वारकां द्रष्टुकामः, दिव्यः मुनिः, तत्र अगमत्, यत्र उद्यानानि, विहारवनानि, पुष्पितानि, पक्षिसंघैः, ब्राह्मणैः च शब्दितानि। तत्र सरांसि, पूर्णनीलोत्पलशतपत्रकुमुदोत्पलैः विभूषितानि, शरत्कण्टकैः, हंसबकशब्दितानि, शोभन्ते। नगरी च, नवशतानि सहस्राणि मणिस्फटिकरजतप्रासादैः, सूनिर्मितमणिमयूखविभासितैः, सुवर्णरत्नभूषितैः, विराजमानाः। तस्यां च मार्गाः, राजपथाः, चत्वराः, आपणाः पृथक् पृथक् व्यवस्थिताः; रम्याः सभाः, समवायशालाः, दिव्यदेवायतनैः सह, रथ्याः, प्रकोष्ठाः, गल्यानि, द्वाराणि च उदकसिक्तानि, ध्वजपताकाभिः सूर्यरश्मिभिः छन्नानि। अन्तःपुराणि तु, सर्वगृहस्थैः पूजितानि, तत्र हरिणा स्वकौशलं सम्यक् प्रदर्शितम्, तवष्टृणा निबद्धमिव। तत्र स नारदः, षोडशसहस्रेषु रम्येषु रमणीयेभ्यः एकं महान्तं प्रासादं प्रविश्य, शौर्यपत्नीषु एका यस्य स्वामिनी, प्रविवेश।