यदा कुरवः धर्मात्मानं अधर्मेण जित्वा बन्धनं चक्रुः, तदा बलरामः स्वजनैक्यस्य कारणात् तद्व्यवहारं सहनं कृतवान्। बलवन्तं वीर्ययुक्तं बलरामस्य वचनं श्रुत्वा कुरवः संकुपिताः अभवन्, तानि वचनानि तस्य शक्तिसमाना आसन्। अहो, कालगत्याऽनिवर्तनीया, यः शिरसि किरीटं धारयति, पादत्राणं च पिनष्टि, स एवोन्नतिं प्रार्थयति—इति विस्मयमावहन्। युवाभिः सह वृष्णयः शय्यासनभोजनादिषु समानाः कृताः, तेषां राजासनं च अदत्तम्। वयं तान् उपेक्ष्य, ते चामरसचामरशङ्खछत्रमुकुटासनशय्यानि भुञ्जते स्म। यदवः स्वयमेव दत्तैः राजलक्ष्म्यङ्कैः भूषिताः, दातारमिव सर्पाणां विषमृतं, तैः यदुभिः वयं संवर्धिताः, ते अद्य निर्लज्जाः अस्मान् आज्ञापयन्ति। कथं इन्द्रः अपि भीष्मद्रोणार्जुनादिकुरुभिः सह, वनगतो मृगः इव, अदत्तं वस्तु हर्तुं शक्नोति? श्रीबादरायण उवाच—तेषां जन्मबन्धुवित्तैः अहङ्कारः सञ्जातः, हे भारतश्रेष्ठ, ते रुद्रवचनानि बलरामाय उक्त्वा, दुष्टचित्ताः नगरं विविशुः। कुरूणां दुष्टभावं दृष्ट्वा, तेषां निन्दावचनानि श्रुत्वा, अच्युतः कोपसमन्वितः, दुर्दर्शः, पुनःपुनः हसित्वा वचनं प्राह। नूनं, एते दुरात्मानः, नानाविधमदगर्वसमन्विताः, शमं न इच्छन्ति; तेषां निग्रहः दण्डवत्, पशूनां यथा। मम शमकामनया, यदून् कृष्णं च शमयित्वा, अहं अत्र आगतः। परन्तु, मूढचित्ताः, कलहप्रियाः, दुष्टाः, पुनःपुनः माम् अवमानयन्ति, गर्विताः अपि च। किं न उग्रसेनः बलशाली, भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः, यस्याज्ञां इन्द्राद्याः लोकपालाः अपि पालयन्ति? सः, येन सुधर्मा प्रविष्टा, पारिजातः स्वर्गात् आनितः, सः राजासनस्य अयोग्यः किम्? यस्यान्तिके श्रीः स्वयं सेवते, सर्वेश्वरी, सः राजलक्षणस्य योग्यः न किम्? यस्य पादरजः सर्वलोकपालमुकुटैः धृतम्, तं सर्वतीर्थोपास्यम्; ब्रह्मरुद्राहं तस्यांशांशाः, श्रीः च दीर्घकालं तं सेवते—कस्य तस्य राजासनम्? वृष्णयः कुरुभिः दत्तां भूमिं भुञ्जते, वयं पादत्राणवत्, कुरवः शिरसि किरीटवत्। को वा सहिष्येत, वा शिक्षयेत, तान् मदोन्मत्तान्, येषां वचनानि मदमत्तवत्, कठोराणि च? कोपसमन्वितः बलरामः उवाच—"अद्याहं पृथवीं कौरवैः शून्यां करिष्यामि!" इति, हलं गृहित्वा त्रैलोक्यदाहाय समुत्थितः। सः हलाग्रेण हस्तिनापुरं विदार्य, क्रुद्धः, तद् गङ्गायां चिक्षेप, प्रहाराय उद्यतः। नगरं गङ्गायां नीयमानं घूर्णमानं नावमिव चक्रे, कौरवाः तद् दृष्ट्वा भयाकुलाः अभवन्। जीवितकामाः कौरवाः स्वजनैः सह, लक्ष्मणसाम्बौ पुरतः स्थाप्य, भगवन्तं शरणं जग्मुः, अञ्जलिपुटाः प्रणेमुः। "हे राम, सर्वाधार, न वयं तव शक्तिं जानिमः, अज्ञानात् अपराधं क्षमस्व। त्वमेव कारणं, निःस्वाधीनं, सृष्टिस्थितिलयानां; जगदिदं तव क्रीडनकम् इति मनीषिणः वदन्ति। त्वमेव, अनन्त, सहस्रशीर्ष्णा पृथ्वीं धारयसि, मुकुटे क्रीडया धारयन्; अन्ते, जगत्समाहिते त्वयि, त्वमेवैकः अवशिष्यसे। प्रभो, तव कोपः लोकशिक्षणाय, न द्वेषात्; सत्त्वसंश्रयः सदा स्थापनरतोऽसि। नमस्ते सर्वात्मन्, सर्वशक्तिधर, अक्षय; जगतः कर्तः, त्वां शरणं गता वयम्।" शुक उवाच—एवं शरणागतैः कम्पमानैः कौरवैः तुष्टः बलरामः, तान् अभयं दत्त्वा, "माभैष्ट" इति उवाच। दुर्योधनः षष्टिवर्षीयान् गजान् द्वादशसहस्रं च अश्वान् ददौ। षट्सहस्रं सुवर्णरथान् सहस्रं च काञ्चनाभरणरहितानां कन्यानां ददौ। तानि सर्वाणि स्वीकृत्य, सात्म्यसात्वतश्रेष्ठः भगवान् पुत्रकलत्रसमेतः, मित्रैः पूजितः, तत्र निर्गतः। ततः हलायुधः स्वनगरे प्रविष्टः, स्वबान्धवान् प्रति स्नेहयुक्तहृदयः, तत्र यदुसभायां कुरुषु कृतानि कर्माणि निवेदयामास। अद्यापि सा नगरी रामबलचिह्निताऽस्ति, गङ्गायाः दक्षिणे, सर्वैः दृश्यते। एवं श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धस्य उत्तरभागे "हस्तिनापुरानयनरूपसङ्कर्षणविजयः" इत्येतत् षष्ट्यष्टितमोऽध्यायः समाप्तः। शुक उवाच—भगवतो गृहस्थधर्मं नारदेन कृतं श्रोतुम्। सः नारकासुरवधं कृष्णेनैकैकया स्त्रीभिः सह विवाहं श्रुत्वा, तद् द्रष्टुम् इच्छन्, नारदः द्वारकां प्रति जगाम। आश्चर्यं हि, एकेन शरीरेण, सः अष्टसहस्रद्विशतिस्त्रीभ्यः पृथग्गृहेषु समं विवाहमकरोत्। स दिव्यः नारदः द्वारकां द्रष्टुम् उत्सुकः, तत्र प्रविशत्, यत्र उद्यानानि काननानि पुष्पितानि, पक्षिसमूहानां कलरवः, ब्राह्मणानां स्वनः च शुश्रुवे। तत्र सरांसि, पूर्णपुष्पिण्यः शतपत्रोत्पलिनीः कुमुदवतीः, बृहद्वेतससंयुक्तानि, हंसबकस्वनैः प्रतिश्रुतानि, रमणीयानि आसन्। सा पुरी नवशतानि रत्नमणिमयस्फटिकरजतगृहाणि, महापन्नगसदृशानि, सुवर्णरत्नमण्डितानि च बिभ्रती। तस्याः पथा मार्गाः चत्वराः विपणयः च पृथक् पृथक् आसन्; रम्याः सभाभवनानि देवायतनानि चासन्; मार्गाङ्गणपथद्वाराणि उदकसिक्तानि, पताकाध्वजैः सूर्यसन्तप्तरक्षा च कृताः।