उद्धवः सम्यगम्बिकायाः पुत्रं भीष्मं च द्रोणं बाह्लीकं दुर्योधनं च यथाविधि विनयपूर्वकं प्रणम्य, रामस्य आगमनं निवेदयामास। तदनन्तरं, तेषां प्रियतमः सखा रामः आगतः इति श्रुत्वा, सर्वे परमसन्तुष्टाः अभवन्। तं सम्यक् सत्कृत्य, मंगलद्रव्यैः समुपगम्य, रामं समर्चयन्। तेन सम्यक् संमिलित्वा, ते गाम् अर्घ्यं च समर्पयामासुः। ये तस्य महिमानं जानन्ति, ते बलरामाय शिरसि नमस्कुर्वन्तः प्रणम्य स्थिताः। स्वजनानां कुशलं श्रुत्वा, तेषां कुशलप्रश्नं कृत्वा, ततः रामः निर्भयम् अवदत्— "उग्रसेनः पृथिवीपतिः यः यदादेशं ददाति, सः शान्तचित्तेन श्रोतव्यः, विलम्बं विना तदादेशः कर्तव्यः। भवन्तः बहवः सन्तः अपि, धर्मिष्ठं पुरुषं अधर्मेण जित्वा बध्नीत; स्वजनैक्यस्य कृते अहं एतत् सहिष्णुः।" बलरामस्य वीर्यपराक्रमयुक्तं वचनं श्रुत्वा, कुरवः कोपिताः अभवन्। ते ऊचुः— "हा आश्चर्यम्! कालस्य अनिवार्यगतिना, यः उपरि आरोढुम् इच्छति, सः पादत्राणं धारयति, शिरसि मुकुटं च अस्ति। एते वृष्णयः, यौवनसंयुक्ताः, शय्यासनभोजनैः सह भागिनः, अस्माभिः समाना कृताः, राजासनं च दत्तम्।" "ते पङ्कजचामरशङ्खछत्रमुकुटासनशय्यादीनि अस्माकं प्रमादेन भुञ्जते। पर्याप्तं यदवेषु राजलक्षणानां दानम्, दातारं प्रति अमृतं इव सर्पेभ्यः; ये यदवाः अस्मदनुग्रहात् समृद्धाः, ते अद्य अस्मान् आज्ञापयन्ति निर्लज्जाः।" "इन्द्रः अपि, भीष्मद्रोणार्जुनादिभिः सह, अप्रदानं किमपि कथं ग्रहीतुम् शक्नोति, वनस्य सिंहः इव प्रेयः हृत्वा?" श्रीबादरायणः उवाच— "जात्यैश्वर्यबन्धुसंपद्भिः अहंकारवर्धिताः ते, भारतश्रेष्ठ, रामं कठोरवचनैः ताडयित्वा, अमानुषाः नगरं प्रविविशुः।" कुरूणां दुष्टतां च तेषां अविनयवचनानि च श्रुत्वा, अच्युतः क्रुद्धः, दुष्प्रेक्ष्यः, पुनःपुनः हसन् वचनं प्रोवाच— "नूनं एते दुष्टाः, नानाविधगर्वोद्धता, शमं न इच्छन्ति; तेषां निग्रहः दण्डवत्, पशूनां इव। अहं शमकामः अत्र अगच्छम्, क्रुद्धान् यदून् कृष्णं च शमयित्वा।" "एते मूढाः कलहप्रियाः दुष्टाः, पुनःपुनः माम् अवज्ञाय, गर्विताः, अविनयवचनानि वदन्ति।" "किं, उग्रसेनः न बलवान् स्वामी, भोजवृष्ण्यन्धकाधिपः, यं इन्द्राद्याः लोकपालाः अपि आज्ञां गृह्णन्ति? सः येन सुधर्मा प्रविष्टा, पारिजातः स्वर्गात् आनयितः उपभुज्यते, सः राजासने अयुक्तः किम्?" "यस्यान्ते श्रीः स्वयं सेवते, सर्वेश्वरी, सः राजलक्षणानां पात्रं न भवति किम्? यस्य पादधूलिं लोकपालमुकुटानि वहन्ति, सर्वतीर्थेषु पूज्यते; ब्रह्मा शिवः अहं च तस्य अंशांशाः, श्रीः च दीर्घकालं सेवते—कुतः तस्मै राजासनम्?" "वृष्णयः कुरुभ्यः प्रदत्तां भूमिं भुञ्जते, वयं पादत्राणवत्, कुरवः शिरोमणिः इव।" "हन्त! को वा सहिष्येत, वा शिक्षयेत, धनमदेन उन्मत्तानां, यद् वाक्यं मदोन्मत्तवत् असम्बद्धं कटुकं च भवति?" एवं क्रुद्धः बलरामः उवाच— "अद्य अहं पृथिवीं कौरेयवर्जितां करिष्यामि!" इति, हलं गृहित्वा, त्रिभुवनदाहाय उदतिष्ठत्। हलाग्र्येण हस्तिनापुरं विदार्य, कोपेन तां गङ्गायां आकर्षयन्, ताडयितुम् उद्यतः। नगरी गङ्गायां निमग्ना, वर्त्मनि नौः इव भ्रममाणा, दृष्ट्वा कौरेयाः भयाकुलाः अभवन्। जीवितकामाः कौरेयाः, स्वजनैः सह, लक्ष्मणसाम्बौ पुरतः स्थापयित्वा, भगवन्तं शरणं गत्वा, अञ्जलिपुटैः प्रणम्य ऊचुः— "हे राम, सर्वाधार, वयं तव शक्तिं न जानिमः। क्षमस्व अपराधं, वयं मूढाः प्रमत्ताश्च।" "त्वमेव कारणं, अनपेक्षः, सृष्टिस्थितिसंहारस्य। भगवन्, विद्वांसः जगन्ति तव क्रीडनकानि इति वदन्ति, त्वं तैः सह क्रीडसि।" "त्वमेव, अनन्त, सहस्रशिरसा पृथिवीं धारयसि, शिरसि क्रीडया वहसि; संहारे सर्वं स्वात्मनि लयं नयन्, त्वमेव शेषः, अनुपमः।" "भगवन्, तव कोपः लोकशिक्षार्थं, न द्वेषात्; त्वं सत्त्वगुणाश्रितः, सदा भूतसंरक्षणे रतः।" "नमस्ते सर्वात्मन्, सर्वशक्तिधर, अक्षर, विश्वसृजन्; त्वां शरणं प्रपन्नाः स्मः।" शुकः उवाच— "एवं शरणागतैः भयकम्पितैः बलरामः तुष्टः, प्रसन्नः सन्, 'मा भैष्ट' इति अभयम् अदात्।" दुर्योधनः दत्तवान् षष्टिवर्षीयान् गजान्, द्वादशसहस्रं हयान् च। षट्सहस्रं सुवर्णरथान् सूर्यसमप्रभान्, सहस्रं कनीयसीनां यौवनप्रियः काञ्चनाभरणवर्जितान् दास्यः च दत्तवान्। सर्वं तद् गृह्य, भगवान् सात्वतानां श्रेष्ठः, पुत्रपत्नीभ्यां सहितः, स्वमित्रैः सत्कृतः निर्गतः। ततः हलायुधः स्वनगरीं प्रविश्य, स्वजनसुहृदां प्रति स्नेहयुक्तः, यदूनां सभायां कुरुषु कृतानि कर्माणि सर्वाणि निवेदयामास। अद्यापि सा नगरी, रामबलचिह्नवती, गङ्गायाः दक्षिणे, सर्वेभ्यः दृश्यते, उन्नता स्थिताः। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे दशमस्कन्धोत्तरभागे 'हलायुधेन हस्तिनापुराकर्षणरूपसङ्कर्षणविजयो नाम अष्टषष्टितमोऽध्यायः' समाप्तः। शुकः उवाच— भगवतः गृहस्थधर्मः यथा नारदेन कृतः। श्रीनारकस्य वधं, कृष्णेन बहूनां स्त्रीणां विवाहं च श्रुत्वा, नारदः केवलं तद् द्रष्टुम् इच्छन् अभवत्।