तदा तेन दानवेन भीमबलसमन्वितेन द्रुमेण बलवदुत्क्षिप्तेन भगवतः बलरामस्योपरि घोरं प्रहारः कृतः। स तु बलरामः तं द्रुमं शतधा छित्त्वा पुनरपि क्रुद्धेन दानवेनापरः द्रुमः समुत्क्षिप्य प्रक्षिप्तः, तं च शतधा छित्त्वा बलरामः स्ववीर्यं प्रादर्शयत्। एवं तयोः युद्धं प्रवृत्तमासीत्—यदा यदा द्रुमः प्रक्षिप्यते, तदा तदा बलरामेण सः विनाश्यते स्म। स दानवः सर्वान् समीपस्थद्रुमानुत्पाट्य वनं शून्यं कृतवान्। ततः स दानवश्रेष्ठः द्विविदः क्रोधात् परिपूर्णः बलरामेण सह युद्धाय शिलावृष्टिं समुत्सृज्य तं प्रहारयामास। बलरामस्तु हलमुसलधरः ताः शिलाः स्वमुसलेन सुलभतया चूर्णयामास। ततः स कपिराजः द्विविदः स्वबाहून्पण्डुपत्रकल्पान्कृत्वा रोहिणीसुतमभिमुखं गतः, चेष्टया च हृदयदेशे पाणिभ्यां तं ताडयामास। यदुनां श्रेष्ठः बलरामः कोपसमन्वितः स्वहलमुसले परित्यज्य तमेकपिणं बाहुभ्यां गृहीत्वा ग्रीवां समाक्रम्य दारयामास; स दानवः रक्तमुद्वमन् भूमौ निपपात। तस्य पतमानस्य भूतलमपि भीतया कम्पितमभूत्, द्रुमाः च कम्पिताः, पर्वत इव वातेन कम्प्यमानः, नौः इव सलिलेन चञ्चलिता। तस्य निधनसमये दिवि देवाः सिद्धाः महर्षयश्च "जयः! नमः! साधु! साधु!" इत्यनुनदन्तः पुष्पवृष्टिं च कृतवन्तः। एवं स जगद्व्यथां जनयन् द्विविदो हतः, तदा भगवान् बलरामः जनैः स्तूयमानः स्वपुरीं प्रविवेश। इत्येवं दशमस्कन्धस्य द्वितीयभागे "द्विविदवधो नाम सप्तषष्टितमोऽध्यायः" समाप्तः। अनन्तरं साम्बस्य विवाहकथा च बलरामस्य हस्तिनापुरानयनं प्रवर्तते। तत्र कौरवाः कोपसमन्विताः समभाषन्त—"अयं बालः दुष्टाचारः, अस्मानवज्ञाय बलात् अस्मदनिच्छया कन्यां हृतवान्।" ततो वदन्ति—"एनं दुष्टं बध्नीमहि; किं वृ्ष्णयः करिष्यन्ति? ये अस्मदनुग्रहात् सम्पादितां भूमिं भोक्तुमर्हन्ति। यदि वृ्ष्णयः शृण्वन्ति यत्सुतो बद्धः, तदा ते स्वगर्वं त्यक्त्वा वश्या इव नियंत्रितप्राणाः स्युः।" एवं कर्णः, शलः, भूरिः, यज्ञकेतुः, सुयोधनश्च कौरववृद्धैः सह साम्बं बन्धितुमुद्युक्ताः। तदा साम्बः, महाबाहुः महारथः, कौरवैः अनुगम्यमानः, स्वं दिव्यं धनुः गृहीत्वा सिंह इव एकाकी स्थितः। ते कोपिताः कर्णादयः "तिष्ठ! तिष्ठ!" इति शब्दयन्तः साम्बमभिसृत्य बाणवृष्टिं चक्रुः। स तु यदुकुलस्य श्रेष्ठः साम्बः, कौरवैः क्षिप्तः अपि, सिंह इव लघुवृकान् न सहते स्म। ततः स वीरः धनुः सज्जीकृत्य कर्णादीन् षड् रथिनः एकैकेन पृथग्बाणैः विद्ध्वा, चत्वारः अश्वान् चतुर्भिः बाणैः, सारथीन् चैकैकेन, रथस्थांश्च धनुर्धरान् व्यशात्। तद्वीर्यं दृष्ट्वा ते तमपूजयन्। किन्तु कौरवाः तं रथहीनं कृत्वा—चत्वारः चत्वारः अश्वान् विव्यधुः, एकः सारथिं हत्वा, अपरः धनुश्छित्त्वा—साम्बं बन्धित्वा विजिगीषवः स्वपुरीं कन्यया सह प्रविशन्ति स्म। एवं नारदेन वृ्ष्णयः श्रुत्वा, क्रोधसमन्विताः, उग्रसेनप्रेरिताः कौरवेषु युद्धाय सज्जीभूताः। परन्तु बलरामः शस्त्रपाणीन् वृ्ष्णिप्रधानान् शमयित्वा, कुलयोः कलहं न इच्छन्, शान्तिकरः सन् हस्तिनापुरं प्रतस्थे। स बलरामः ब्राह्मणैः कुलवृद्धैः च परिवृतः, शुभ्ररथेन ज्योत्स्नायुतः, तारागणैः परिवृतचन्द्र इव, गजाह्वयं प्राप्य बाह्योपवनं प्रविश्य, उध्दवं धृतराष्ट्रस्य समीपं प्रेषयामास। उध्दवः अम्बिकासुतं, भीष्मं, द्रोणं, बाह्लीकं, दुर्योधनं च विधिवत् प्रणम्य, बलरामागमनं निवेदयामास। बलरामस्यागमनं श्रुत्वा कौरवाः परमसन्तुष्टाः सञ्जाताः, तं सत्कार्य समर्चयित्वा शुभद्रव्यैः समागच्छन्। यथाविधि गोदक्षिणां च जलं च समर्प्य, ये तस्य महिमानं जानन्ति, ते बलरामाय शिरसि प्रणेमुः। बलरामः स्वजनकुशलं श्रुत्वा, तेषां च कुशलं पृष्ट्वा, ततः निर्भयम् अवदत्—"यद् उग्रसेनः पृथ्वीपतिः यदाज्ञापयति, तद् निष्कम्पचित्तेन शृणुत, विलम्बं विना कार्यं च कुरुत।" "युष्माकं बहुत्वेऽपि, धर्मिष्ठं एतं साम्बं अधर्मेण जित्वा बध्नीत; एतदहं स्वजनैक्याय सहिष्णुर्नयामि।" इति बलरामस्य वचः श्रुत्वा, कौरवाः तेजसा, वीर्येण, बलोपेतं बलरामवाक्यं शुश्रुवुः। ते कौरवाः गर्वसमन्विताः चिन्तयन्ति—"धिगस्तु! कालस्याचलप्रवृत्त्या, यः शिरसि किरीटं धारयति, स एव पादत्राणानि च स्थापयति। एते वृ्ष्णयः, युवाभिः सह, शय्यासनभोजनैः सहिता, अस्माभिः समाः कृताः; राजासनं च दत्तम्।" "ते चाम्बरचामरशङ्खातपत्रमुकुटासनशय्यान् अस्मदभावात् भुञ्जते। पर्याप्तमेतद्—यदवः अस्मदत्तैः राजलक्षैः चिह्निताः, दत्तामृतं सर्पेभ्य इव; येऽस्मदनुग्रहेण समृद्धाः, अद्य तु अस्मान् निर्लज्जतया शासनं कुर्वन्ति।" "कथं वा इन्द्रः अपि, कौरवैः भीष्मद्रोणार्जुनादिभिः सहितः, अदत्तं हरन् शक्नुयात्, यथा सिंहः अरण्ये मृगमिव?" श्रीबादरायण उवाच—एवं जातिसम्बन्धधनगर्वैः उन्नद्धचित्ताः कौरवाः, बलरामे परुषवचनानि उक्त्वा, नगरं प्रविविशुः। कौरवाणां दुर्जनता दृष्ट्वा, तेषां च दुष्टवचनानि श्रुत्वा, अच्युतः क्रुद्धः, कठिनदर्शनः, पुनः पुनः हसन्नुवाच— "नूनं एते दुष्टाः, नानाविधगर्वसमन्विताः, शमं न इच्छन्ति; तेषां निग्रहः दण्डवत्, पशूनां यथा दण्डः।" एवं श्रीमद्भागवते द्वितीयभागे दशमस्कन्धे द्विविदवधाद्याख्यानं, साम्बोपाख्यानं च, क्रमशः प्रवृत्तम्।