द्विविदस्य वधः तथा साम्भस्य विवाहः हस्तिनापुरस्य आकर्षणं च द्विविदो नाम दुष्टवानरः कदाचित् वृक्षं आरोह्य शाखाः कम्पयन् उच्चैः शब्दान् कृत्वा स्वयम् आकर्षयन् सर्वेषां ध्यानं प्राप्तवान्। तस्य दुर्व्यवहारं दृष्ट्वा, बलरामस्य सख्यः युवतयः स्वभावतः क्रीडायुक्ताः हास्यप्रियाः सन्तः, तं दृष्ट्वा प्रहसितवन्त्यः। तदा द्विविदः ताः उपहसन्, मूलेन तथा अन्यैः वस्तुभिः अग्रतः क्षिपन्, तासां पुरतः पृष्ठभागं दर्शयन्, सर्वं रामस्य साक्षात् निरीक्ष्य आचरितवान्। तस्य दुष्टस्य आचरणं दृष्ट्वा, बलरामः, श्रेष्ठः प्रहारकर्तृणाम्, क्रुद्धः शिलां तस्मै क्षिप्तवान्। किन्तु द्विविदः, शिलां मोहयित्वा, सुरामण्डं गृहीत्वा पलायितवान्। ततः कपिः, कुटिलः, सुरामण्डं गृहीत्वा बलरामं उपहसन्, हास्येन तं उद्वीक्ष्य, तं मण्डं दुष्टेन विधिना भङ्क्त्वा, बलरामस्य वस्त्राणि विक्षिप्तवान्। अहंकारमदेन समाक्रान्तः सः बलरामं अभिभूय, पुनः पुनः दुष्टं आचरणं कृतवान्; तस्य अनादरं दृष्ट्वा तथा प्रादेशान् तेन विक्षिप्तान् दृष्ट्वा— क्रुद्धः बलरामः, शलाकां हलं च गृहीत्वा, रिपुं मारितुम् इच्छन् आसीत्। द्विविदः, महाबलः, महावृक्षं हस्तेन उद्धृत्य, वेगेन धावन्, तेन वृक्षेन बलरामस्य शिरसि प्रहारं कृतवान्। किन्तु सः संकर्षणः, पर्वतवत्, उपरि प्रहरितः अपि, अचलितः स्थितवान्। ततः बलरामः वृक्षं गृहीत्वा, द्विविदं गदया प्रहारं कृतवान्; तस्य शिरः गदाप्रहारात् भग्नम्, रक्तं स्रवितम्। द्विविदः, पर्वतवत् रक्तमण्डितः, तं प्रहारं न अपेक्षितवान्; पुनः अन्यं वृक्षं गृहीत्वा, शाखाः बलात् छित्वा, तेन बलरामं तीव्रं प्रहारं कृतवान्। बलरामः तं वृक्षं शतशः खण्डितवान्; पुनः अन्येन वृक्षेण द्विविदः क्रोधात् आक्रम्य, तं अपि शतशः खण्डितवान्। एवं भगवता सह युद्धं कृत्वा, द्विविदः वृक्षान् पुनः पुनः उपक्षिप्तवान्, तेन सर्वे वृक्षाः उपरि क्षेत्रे निष्क्रान्ताः, वनं वृक्षहीनं कृतम्। ततः क्रुद्धः द्विविदः बलरामेण सह, शिलानां वर्षं तस्मिन् क्षिप्तवान्; बलरामः गदया सर्वाः शिलाः सहजेन विदार्य कृतवान्। कपिश्रेष्ठः, बाहूं तालदण्डवत् कृत्वा, मुष्टिं निर्माय, रोहिणीसुतं समीपमागतः, उभाभ्यां मुष्टिभ्यां तस्य वक्षसि प्रहारं कृतवान्। किन्तु यदुकुलश्रेष्ठः, गदां हलं च त्यक्त्वा, द्विविदं उभाभ्यां बाहुभ्यां क्रुद्धः गृहीत्वा, ग्रीवायाम् अभ्यधत्त; सः रुधिरं वमन् पतितः। तस्य पतनसमये, भूमिः भयात् कम्पिता, वृक्षैः सह; कुरुसिंह, यथा पर्वतः वातेन कम्पितः, वा नौ जलस्थले कम्पिता। आकाशे 'जय!' 'नमः!' 'साधु! साधु!' इति शब्दाः देवैः, सिद्धैः, महर्षिभिः कृताः, पुष्पवृष्टिः च अभवत्। एवं द्विविदं, लोकदुःखदायकं, हत्वा, भगवान् जनैः स्तुतः, स्वनगरीं प्रविष्टवान्। एवं सप्तषष्टितमं अध्यायः, 'द्विविदवधः' नाम, दशमस्कन्धे, श्रीमद्भागवतमहापुराणे, परमहंसशास्त्रे, समाप्तः। अथ साम्भस्य विवाहः तथा हस्तिनापुरस्य आकर्षणं। साम्भस्य विवाहः, बलरामस्य हस्तिनापुरस्य आकर्षणं च अभवत्। कौरवाः क्रुद्धाः, 'अयं बालः दुर्व्यवहारी; अस्मान् अवज्ञाय, अनिच्छन्तीं कन्यां बलात् गृहीत्वा गतः' इति उक्तवन्तः। 'एतं दुर्मदं बन्धाम; वृष्णयः किं करिष्यन्ति? ते अस्माभ्यं दत्तभूमिं उपभुञ्जते, अस्मत्प्रसादेन संचितां। यदि वृष्णयः शृण्वन्ति यत् तस्य पुत्रस्य बन्धनं अभवत्, तेषां मदो भग्नः स्यात्, ते शान्ताः, यथा श्वासाः यथायथं नियन्त्रिताः।' एवं कर्णः, शलः, भूरिः, यज्ञकेतुः, सुयोधनः, कौरवश्रेष्ठैः सह, साम्भं बन्धितुम् उद्युक्ताः। धृतराष्ट्रपुत्रान् अनुगच्छन्तः दृष्ट्वा, साम्भः, महारथः, स्वं दिव्यं धनुः गृहीत्वा, एकाकी सिंहवत् स्थितवान्। ते क्रुद्धाः, तं गृहीतुं इच्छन्तः, 'स्थ, स्थ' इति घोषयन्, कर्णादिभिः धनुष्मद्भिः तं बाणवृष्ट्या अभिवर्षितवन्तः। कौरवश्रेष्ठः यदुपुत्रः, कौरवैः आहतः अपि, तं न सहिष्णुः आसीत्, यथा सिंहः लघुजनैः। स्वं दिव्यं धनुः सुसज्ज्य, वीरः, कर्णादीन् षट् महारथान्, एकस्माद् एकस्मात् बाणैः, तथा समस्तैः, विदारितवान्। चत्वारि बाणानि चत्वारः अश्वान्, एकैकं सारथिं, तथा महाबलिनः धनुष्मत् रथस्थः, तेषां सम्मानं प्राप्तवान्। किन्तु तं रथहीनं कृतवन्तः; चत्वारः अश्वान् हतान्, एकः सारथिं हत्वा, अन्यः धनुः छित्वा। युद्धे तं रथहीनं कृत्वा, बन्धनं च कष्टेन कृत्वा, विजयी कौरवाः, राजकुमारं कन्यया सह, नगरीं प्रविष्टवन्तः। एतत् नारदात् श्रुत्वा, हे राजन्, वृष्णयः क्रुद्धाः, उग्रसेनस्य प्रेरणया, कौरवैर् युध्यितुम् उद्युक्ताः। किन्तु बलरामः, शस्त्रधारिणः वृष्णिप्रवृद्धान् शमयित्वा, कौरववृष्ण्योः संघर्षं न इच्छन्, कलहहरः आसीत्। सः हस्तिनापुरं दिव्यरथेन गतः, ब्राह्मणैः कुलश्रेष्ठैः च परिवृतः, यथा चन्द्रः तारागणेन। गजाह्वयं प्राप्त्वा, बलरामः बाह्योपवने स्थित्वा, उद्धवम् धृतराष्ट्रं पृच्छितुं प्रेषितवान्। उद्धवः, आचार्येण, अम्बिकापुत्रं, भीष्मं, द्रोणं, बाह्लिकं, दुर्योधनं च नमित्वा, बलरामस्य आगमनं निवेदितवान्। रामः, प्रियतमः मित्रः आगतः इति श्रुत्वा, ते अतिशयेन हृष्टाः, पूजां कृत्वा, शुभद्रव्यैः समागतवन्तः। सम्यक् मिलित्वा, गोदक्षिणां च जलं च पूजायै समर्प्य, ये तस्य महत्त्वं जानन्ति, बलरामं शिरसा नमितवन्तः। स्वबन्धूनां कुशलं श्रुत्वा, तेषां कुशलं पृच्छित्वा, ततः रामः निर्भयम् उक्तवान्— 'उग्रसेनः भूमिपतिः, यद् आदेशं ददाति, तं शान्तचित्तैः शृणीयात्, शीघ्रं निर्वापयेत्।' एवं श्रीमद्भागवते दशमस्कन्धे द्विविदवधः, साम्भस्य विवाहः, हस्तिनापुरस्य आकर्षणं च, भगवतः लीला वर्ण्यते।