द्विविदः नाम वानरः, दुष्टस्वभावः, महर्षीणां आश्रमाणि विध्वंसयन् तेषां वृक्षान् च भङ्क्त्वा, तेषां पवित्रान् अग्नीन् मूत्रपुरीषाभ्याम् मलिनीकृत्य, महापापं अकरोत्। अहंकारपूर्णः सः नरान् स्त्रियः च गृहीत्वा पर्वतानां गुहासु कन्दरेषु च निक्षिप्य, शिलाभिः तान् पीडयामास, यथा शिल्पी कीटान् पीडयेत्। एवं भूमिं विध्वंसयन्, कुलीनाः स्त्रियः च उपतापयन्, मधुरं गीतं श्रुत्वा, सः रैवतकपर्वतम् अगच्छत्। तत्र सः रामं यादवश्रेष्ठं पश्यति, पद्ममालया शोभितं, सर्वाङ्गसुन्दरं, स्त्रीसमूहेन परिवृतं। सः रामं गायन्तं पश्यति, वारुणीपानात् चञ्चलदृशं, मदोन्मत्तगजसमानं, दीप्तरूपं। तदा दुष्टवानरः वृक्षं आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, उच्चैः शब्दं कृत्वा, सर्वेषां ध्यानं आकर्षयामास। तस्य दुष्टतां दृष्ट्वा, बालाः रमणीयाः स्त्रियः, याः बलरामस्य सख्यः, हास्यप्रियाः, हसन्त्यः अभवन्। वानरः तान् स्त्रियः समक्षं भूमिपिण्डान् अन्यानि च समक्षं क्षिपन्, पृष्ठं दर्शयन्, रामस्य साक्षात् उपहासं अकरोत्। तदा क्रुद्धः बलरामः, प्रहरणश्रेठ्ठः, शिलां क्षिप्तवान्; वानरः ताम् शिलां मोहयित्वा, सुराम्भार्यं गृहीत्वा। तद्गृहीत्वा, वानरः उपहासं कृत्वा, हसितं अकरोत्; दुष्टः सुराम्भार्यं भङ्क्त्वा, बलरामस्य वस्त्राणि विक्षिप्तवान्। अहंकारमदेन बलरामं निर्जित्य, दुष्टतां अकरोत्; तस्य अवज्ञां दृष्ट्वा, प्रदेशाः च तेन विक्षिप्ताः। तदा क्रुद्धः बलरामः, हलमुसलम् आदाय, शत्रुं हन्तुं इच्छन्; द्विविदः महाबलः, उन्नतवृक्षं हस्तेन उत्थाप्य। शीघ्रं धावित्वा, तेन बलरामं शिरसि ताडितवान्; सङ्कर्षणः तु स्थिरः, यथा पर्वतः उपरि ताडितः। बलरामः बलवान्, वृक्षं गृहीत्वा, द्विविदं मुसलेन ताडितवान्; तस्य शिरः भग्नं, रक्तं प्रवहन्। द्विविदः पर्वतस्य रक्तचित्रं इव, ताडनं न चिन्तयन्, पुनः वृक्षं गृहीत्वा, शाखाः बलात् छित्वा। तेन, बलात् ताडितः, बलरामः तं वृक्षं शतधा छित्त्वा; पुनः अन्यं वृक्षं क्रोधात् ताडितवान्, तं अपि शतधा छित्त्वा। एवं भगवता युद्धं कृत्वा, यदा वृक्षाः पुनः पुनः विनष्टाः, सर्वान् वृक्षान् उपादाय, वनं वृक्षरहितं अकरोत्। ततः, बलरामे क्रुद्धः, शिलावृष्टिं चिक्षेप; बलरामः मुसलम् आदाय, तान् शिलाः सहजं चूर्णितवान्। वानरश्रेष्ठः, हस्तौ तालदण्डवत् कृत्वा, मुष्टिं निर्माय, रोहिणीसुतं समीपं गत्वा, उभाभ्यां वक्षसि ताडितवान्। यादवश्रेष्ठः, मुसलहलम् परित्यज्य, क्रुद्धः उभाभ्यां बाहुभ्यां तं गृहीत्वा, कण्ठमणिं दब्ध्वा, सः रक्तं वमन् पतितः। तस्य पतनसमये, भूमिः भयात् कम्पितवती, वृक्षैः सह; कुरुवृषभ, यथा पर्वतः वातेन कम्पितः, वा नौका जलमध्ये। आकाशे 'जय', 'नमः', 'साधु', 'साधु' इत्यादि घोषः देवैः, सिद्धैः, महर्षिभिः कृतः, पुष्पवृष्टिः च अभवत्। एवं द्विविदं लोकविपत्तिं कृतं हत्वा, भगवान् जनैः स्तुतः, स्वनगरं प्रविष्टवान्। एवं सप्तषष्टितमः अध्यायः, 'द्विविदवधः' नाम, दशमे स्कन्धे, द्वितीयभागे, श्रीमद्भागवतमहापुराणे, परमहंसपरिषद्, समाप्तः। ततः सांभस्य विवाहः, बलरामस्य हस्तिनापुरस्य आकर्षणं च अभवत्। तदा कौरवाः क्रुद्धाः, 'अयं बालः दुर्व्यवहारी; अस्मान् उपेक्ष्य, अनिच्छन्तीं कन्यां बलात् गृहीत्वा' इति उक्तवन्तः। 'एवं दुष्टं बन्धाम; वृष्णयः किं करिष्यन्ति? ते हि अस्माभिः दत्तभूमिं उपभुञ्जते, अस्मदनुग्रहात् सञ्चितां। यदि वृष्णयः शृण्वन्ति स्वपुत्रं बन्धितम्, ते अहंकारभङ्गाः शान्ताः भविष्यन्ति, यथा शुद्धश्वासाः।' इति कर्णः, शलः, भूरिः, यज्ञकेतुः, सुयोधनः, कौरववृद्धैः सह, सांभं बन्धितुम् उद्युक्ताः। धार्तराष्ट्रान् अनुगच्छतः दृष्ट्वा, सांभः महारथः, दिव्यं धनुः गृहीत्वा, एकाकी सिंहवत् स्थितः। ते क्रुद्धाः, तं गृहीत्वा, 'तिष्ठ, तिष्ठ' इति घोषयन्तः, धनुष्मन्तः कर्णाद्याः, तं बाणवृष्ट्या अभ्यवर्षन्। कुरुषु प्रहारं कृत्वा, यादवकुमारः सिंहः, तं न सह, यथा सिंहः लघुजीविभिः। सः दिव्यं धनुः सन्धान्य, वीरः, कर्णादीन् षड्रथान् एकस्मिन् समये, पृथगपि, बाणैः विद्ध्वा। चतुर्भिः बाणैः चत्वारः अश्वान्, एकैकं सारथिं, महान् धनुर्धरः रथस्थं च ताडितवान्; तेन ते तं सम्मानितवन्तः। किन्तु तं रथरहितं कृतवन्तः: चत्वारः अश्वान् ताडितवन्तः, एकः सारथिं हत्वा, अन्यः धनुः छित्त्वा। सांभं बन्धित्वा, युद्धे कठिनेन रथरहितं कृत्वा, विजयी कौरवाः, राजकुमारं कन्यया सह नगरं प्रविष्टवन्तः। नारदात् एतत् श्रुत्वा, राजन्, वृष्णयः क्रुद्धाः, उग्रसेनस्य प्रेरणया, कौरवेषु प्रतियुद्धाय सज्जीभूताः। किन्तु रामः, वृष्णिप्रधानान् शस्त्रधारिणः शमयित्वा, कुरुवृष्णयोः कलहं न इच्छन्, कलहहरः अभवत्। सः हस्तिनापुरं दिव्यरथेन गत्वा, ब्राह्मणैः कुलवृद्धैः च परिवृतः, यथा चन्द्रः ताराभिः। गजाह्वयम् आगत्य, रामः बाह्यवाटिकायाम् स्थितः, उद्धवम् धृतराष्ट्रस्य समाचारं ज्ञातुम् प्रेषितवान्।