यः एकाग्रचित्तः श्रीभगवतो गुणानुवृत्तिं श्रावयति वा पठति वा, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति। राजा पुनः शुकमुनिम् उवाच—“अहं पुनः रामस्य अनन्तस्य अपरिमितस्य भगवतः अद्भुतानि कर्माणि श्रोतुम् इच्छामि; किं तेन अन्यद् कृतम्?” शुकः प्रत्यवदत्—“अस्ति कश्चित् वानरः द्विविदः नाम, यो नरकस्य मित्रः, सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, मैन्दस्य वीरभ्राता च। स वानरः मित्रवैरस्य उद्देशेन भूमौ विघातं कृतवान्; नगराणि, ग्रामाणि, पुर्याः, गोपालकस्थानि च दग्धवान्। कदाचित् पर्वतान् उप uprooting, स तैः प्रदेशान् अपि पीडितवान्, विशेषतः अनर्ते, यत्र हरिः, मित्रघ्नः, वसति। कदाचित् समुद्रमध्ये स्थित्वा, स बलिना बाहुभ्याम् जलम् उत्तोल्य, तीरप्रदेशान् निमज्जितवान्, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः। स महर्षिणां आश्रमाणि च वृक्षभङ्गेन विनष्टवान्, दुष्टः स यज्ञाग्नीन् मूत्रपुरीषाभ्याम् अपवित्रयत्। गर्वितः स पुरुषान् स्त्रियः च गृह्य, पर्वतगुहायां निपात्य, तान् शिलाभिः पीडितवान् इव शिल्पी कीटान्। एवं भूमिम् उपद्रवन्, कुलीनस्त्रियः च बलात् उपहृत्य, मधुरं गीतम् श्रुत्वा, स रैवतके पर्वते अगच्छत्। तत्र स रामम् यदुपतिम् पश्यति, पद्ममालया शोभितम्, सर्वाङ्गसुन्दरतया विभूषितम्, स्त्रीसमूहैः परिवृतम्। स रामम् गायन्तम् अपश्यत्, वरुणीपानात् नेत्रयोः चञ्चलतया, रूपेण मदोन्मत्तमहागजस्य इव। स दुष्टवानरः वृक्षम् आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, घोषं कृत्वा, आत्मानम् प्रदर्शयत्। तस्य दुष्टताम् दृष्ट्वा, बालारामस्य सहचर्यः युवतयः, हास्यप्रियाः, हास्यं कृतवन्त्यः। वानरः तान् उपहसन्, पुरतः मृत्तिकादीन् क्षिपन्, पृष्ठभागम् दर्शयन्, रामस्य साक्षात्। ततः क्रुद्धः बलरामः, प्रहारणां श्रेष्ठः, शिलाम् क्षिप्तवान्; वानरः ताम् छलयित्वा, मद्यपात्रम् अपहरेत्। पात्रम् गृहीत्वा, स वानरः उपहसन्, उत्तेजयन्, दुष्टः तद् भग्नम् कृत्वा, बलरामस्य वस्त्राणि विक्षिप्य। बलरामम् अधिगम्य, मदोन्मत्तः, अभिमानात् दुष्टतया व्यवहृतवान्; तस्य अवमानम्, प्रदेशान् च उपद्रवितम् दृष्ट्वा— क्रुद्धः बलरामः हलम् मुसलम् च गृहीत्वा, शत्रुघ्नः सन्तः, द्विविदम् हन्तुम् इच्छन्; द्विविदः महाबलः, वृक्षम् महान्तम् हस्तेन उत्तोल्य। स शीघ्रं धावित्वा, बलरामस्य शिरसि तेन आघातम् कृतवान्; सङ्कर्षणः तु स्थिरः, पर्वतस्य उपरि आघातस्य इव। बलरामः तं वृक्षम् गृहीत्वा, द्विविदम् मुसलम् आघात्य, तस्य शिरः भग्नम्, रक्तम् प्रवहन्। स पर्वतस्य इव लोहितरञ्जितः, आघातम् न अप्यनुदधात्; पुनः अन्यं वृक्षम् गृहीत्वा, शाखाः बलात् निष्कृत्य। तेन आक्रान्तः, बलरामः तं वृक्षम् शतधा छित्त्वा; पुनः अन्येन, क्रुद्धः आघात्य, तदपि शतधा छित्तम्। एवं भगवता सह युद्धन्, यदा वृक्षाः पुनः पुनः विनष्टाः, स सर्वान् वृक्षान् उप uprooting, वनम् निर्वृक्षम् कृतवान्। ततः बलरामम् प्रति क्रुद्धः, शिलावृष्टिम् मुक्तवान्; बलरामः मुसलम् गृहीत्वा, ताः शिलाः सहजम् चूर्णयत्। वानराधिपः बाहू तालदण्डवत् कृत्वा, मुष्टीन् रचयन्, रोहिणीसुतम् समीपं गत्वा, उभाभ्याम् वक्षसि आघातम् कृतवान्। यदुप्रवरः मुसलम् हलम् च त्यक्त्वा, उभाभ्याम् बाहुभ्याम् क्रुद्धः तं गृहीत्वा, कण्ठदेशे दाबयन्; स रुधिरम् वमन् पतितः। तस्य पतनात्, भूमिः, वृक्षाः च भयात् कम्पिताः; कुरुवृषभ, वायुवेगात् पर्वतस्य इव, वा जलस्थ नौकायाः। आकाशे जयध्वनिः, नमः, साधु साधु इति शब्दः, देवैः सिद्धैः महर्षिभिः च, पुष्पवृष्टिः च। एवं द्विविदम्, लोकव्यसनकारम्, हत्वा, भगवान् जनैः स्तुतः, स्वपुरम् प्रविष्टः। एवं सप्तषष्टितमोऽध्यायः समाप्तः—‘द्विविदवधः’ नाम, दशमे स्कन्धे, द्वितीयभागे, श्रीमद्भागवतमहापुराणे, परमहंससंहितायाम्। ततः सम्भस्य विवाहः, बलरामस्य हस्तिनापुरस्य आकरणम् च। तत्र कौरवाः क्रुद्धाः ऊचुः—“एष बालः दुर्विनीतः; अस्मान् अवज्ञाय, अनिच्छन्त्याः कन्यायाः बलात् ग्रहणम् कृतवान्।” “एषम् दुष्टम् बध्नाम; किं वृष्णयः करिष्यन्ति? ते अस्माभिः दत्तम् भूमिम् उपभुञ्जते, अस्मत्कृपया सञ्चितम्।” “यदि वृष्णयः श्रुत्वा, यद् पुत्रः बद्धः, इह आगच्छन्ति, तेषां गर्वः भग्नः भविष्यति, शमितवायु इव शान्ताः।” एवं कर्णः, शलः, भूरिः, यज्ञकेतुः, सुयोधनः, कौरवश्रेष्ठैः समर्थिताः, सम्भम् बध्नातुम् उद्युक्ताः। धार्तराष्ट्रान् अन्वधावत् दृष्ट्वा, सम्भः महारथः, दिव्यम् धनुः गृहीत्वा, एकाकी सिंहवत् स्थितः। ते क्रुद्धाः, तं गृहीत्वा इच्छन्तः, ‘तिष्ठ तिष्ठ’ इति उच्चैः, धनुष्मन्तः, कर्णादयः, तं बाणवृष्ट्या आक्रान्तवन्तः। स कुरुषु श्रेष्ठः, यदुवंशसम्भवः, कुरुभिः आहतः अपि, तं न सहस्रन्, सिंहः लघुजीवेषु इव। धनुः संनद्ध्य, वीरः तान् षट् महारथान्, कर्णादीन्, एकस्मिन्नेव, पृथगपि, बाणैः विद्धवान्। चतुर्भिः बाणैः चतुर्वः अश्वान्, एकैकस्य बाणेन सारथीन्, महाबलान् च रथस्थः, तस्य सम्मानम् कृतवन्तः।