कस्यचित् काले काशिराजस्य शिरः परिचितम् अभवत्। तदा तस्य पत्न्यः पुत्राः बान्धवाः च नगरवासिनः च महता शोकवेगेन विलपन्तः ऊचुः—"हा नाथ! हतः राजा! नष्टः अस्माकं रक्षिता!" इति। ततः सुदक्षिणः नाम राजा पुत्रः, पित्रे अन्त्यकर्म विधाय, मनसि निश्चयम् अकरोत्—"पितुः हन्तारं नाशयिष्यामि, एवं पितरं सत्कारीष्यामि।" इति। एवं निश्चयपूर्वकः सः स्वगुरुणा सहितः परमया एकाग्रतया महेश्वरं पूजयामास। तस्य तद्भक्त्या प्रसन्नः भगवान् अविमुक्ते वरं दातुम् उद्यतः अभवत्। सुदक्षिणः तं वव्रे यं कामं—"पितुः हन्तारं निहन्तुम् उपायः अस्तु।" तदा भगवान् उक्तवान्—"दक्षिणाग्निं ब्राह्मणैः ऋत्विजा च सह सम्पूज्य, अभिचारकर्म सम्यगाचर। सः अग्निः, भूतगणैः परिवृतः, अधार्मिके नियोजितः तव मनःकामनां साधयिष्यति।" इति। एवं उपदिष्टः सुदक्षिणः व्रतम् आस्थाय, कृष्णाय अभिचारकर्म अकरोत्। ततः हविर्गर्तात् उत्पन्नः भीषणः अग्निरूपः पुरुषः ददृशे—ताम्रकेशदाढः, ज्वलद्भृकुटिः, नेत्राभ्यां ज्वलनधाराः स्रवत्, विकटदंष्ट्रः, घोरललाटः, कठोरमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठौ लिलिहानः, नग्नः, ज्वलदिष्टिकं कम्पयन्, घण्टारवमुत्पादयन्। तस्य पादौ तालवृक्षसमानौ, पृथिवीं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, सर्वदिशः दहन्, द्वारवत्याः अभिमुखं प्रस्थितः। तं अभिचाराग्निं समन्तात् आगच्छन्तं दृष्ट्वा द्वारकावासिनः भीताः अभवन्, यथा वनदावाग्नौ मृगाः स्युः। ते भयभीता भगवान्तं सभायां द्यूतम् क्रीडन्तं उपसृत्य, "त्रैलोक्यनाथ! अस्य नगरस्य दावाग्नेः रक्षा कुरु!" इत्युचुः। तेषां त्रासम् आलक्ष्य, तेषां च भीतिम् अनुभूय, सर्वशरण्यः भगवान् स्मितपूर्वकं अवदत्—"मा भैष्ट, अहम् एव रक्षिता भवामि।" सर्वव्यापी भगवान्, सर्वस्य अन्तर्यामी च साक्षी, महेश्वरस्य अभिचारकर्म वेदितुम् आरब्धवान्। तद्विघ्नाय स्वसमीपस्थितं सुदर्शनचक्रं आज्ञापयत्। तत् सुदर्शनचक्रं दशसूर्यसमप्रभम्, प्रलयाग्निसदृशदीप्त्या भासमानम्, स्वतेजसा गगनं दिशः पृथिवीं च प्रकाशयन्, मुकुन्दस्य आयुधत्वेन तं अभिचाराग्निं निगृह्य, जयम् अवाप। हे राजन्! तदभिचाराग्निः, चक्रायुधेन प्रहृतः, भग्नः, पराजितमुखः, वाराणसीं प्रविश्य, सुदक्षिणं तस्य ऋत्विजः च दग्धवान्—यद् अभिचारकर्म तैः कृतम्, तदेव तेषां विनाशाय अभवत्। ततः विष्णोः सुदर्शनचक्रं वाराणसीं प्रविश्य, तस्यां राजप्रासादान्, सभागृहाणि, विपणीन्, द्वारशालाः, गोपुराणि, निलयगृहाणि, कोशगृहाणि, हस्त्यश्वरथधान्यानि च दग्ध्वा, पुनः कृष्णस्य पार्श्वे स्थितम्। एवं भगवान् विष्णोः कर्मणः श्रवणपठनयोः यः कश्चन श्रद्धया कुर्वन्, सर्वपापेभ्यः विमुच्यते। एवम् उक्ते, राजा पृच्छति स्म—"भगवन्! पुनः रामस्य अपरिमेयस्य अद्भुतानि कर्माणि श्रोतुम् इच्छामि। सः प्रभुः किम् अन्यत् अकरोत्?" इति। शुकः उवाच—अभवत् कश्चन कपिः द्विविदः नाम, यो नरकस्य सुहृद्, सुग्रीवस्य मन्त्रधारकः, मैन्दस्य वीर्यशाली भ्राता च। सः कपिः, स्वमित्रस्य वधं स्मृत्वा, प्रतिशोधेच्छया, देशं विनाशयन्, नगराणि, ग्रामान्, पुराणि, गोपालानां व्रजान् च ददाह। कदाचित् पर्वतान् उत्पाट्य, तैः प्रदेशान् विशेषतः अनर्तदेशं, यत्र हरिः मित्रहन्ता वसति स्म, विदारयत्। कदाचित् सागरमध्यस्थः, बाहुभ्यां जलं उत्थाप्य, तटप्रदेशान् निमज्जयन्, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः अभवत्। सः महर्षीणां आश्रमाणि, वृक्षच्छेदेन विनाश्य, पापात्मा, अग्निकुण्डानि मूत्रपुरीषाभ्यां मलिनीकृत्य, तान् अपमानितवान्। दर्पपूर्णः, नरान् स्त्रियश्च गृहित्वा, गिरिगुहासु कन्दरासु च निक्षिप्य, तान् शिलाभिः चूर्णयामास, यथा वणिक् कीटान् चूर्णयेत्। एवं स देशान् विदारयन्, कुलस्त्रियः च बलात्कृत्य, कदाचित् मधुरं गीतं श्रुत्वा, रैवतकम् पर्वतम् अगच्छत्। तत्र सः रामं यदुपतिं ददर्श—पद्ममालया विभूषितम्, सर्वाङ्गसुन्दरम्, स्त्रीगणैः परिवृतम्। सः रामं ददर्श, वारुणीपानीयपानात् चञ्चललोचनम्, मदोन्मत्तगजवद् दीप्तस्वरूपम्। स कपिः वृक्षम् आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, महान् शब्दः कृत्वा, स्वयम् आकृष्टवान्। तस्य दुष्टकपेर् उद्दाम्यं दृष्ट्वा, रमणीयवृत्तयः हास्यप्रियाः स्त्रियः रामस्य सख्यः, हसितुम् आरब्धाः। स कपिः अग्रतः मृत्कण्डकादीन् क्षिपन्, पृष्ठं दर्शयन्, स्त्रीः विडम्बयन्, रामेण निरीक्षितः। ततः क्रुद्धः बलरामः, प्रहरणश्रेष्ठः, शिलां प्राक्षिपत्; कपिः तां छलयित्वा, मद्यपात्रम् आदत्त। तत् गृहित्वा, स कपिः रामं विडम्बयन्, हसितुम् आरब्धवान्; तद् दुष्टः पात्रं भग्न्वा, बलरामस्य वस्त्राणि विक्षिप्य, तं अवमानितवान्। बलरामं मदमत्तः कपिः निर्भयः बलात् अवमन्य, तस्य तं अपमानं, प्रदेशस्य च विक्षोभं दृष्ट्वा, क्रुद्धः बलरामः हलमुसलं गृहीत्वा, शत्रुं हन्तुम् इच्छन्, द्विविदः महाबलः महावृक्षम् उत्पाट्य, तेन शिरसि बलरामं ताडितवान्। सः सङ्कर्षणः, गिरिरिव, ताडनेन न कम्पितः। बलरामः तं वृक्षं गृहित्वा, मुसलप्रहारं कृत्वा, द्विविदस्य शिरः भग्नम्, रक्तधारा प्रवहन्ती। सः पर्वत इव गेरुकाभिः रञ्जितः, ताडनं न मन्यते स्म। पुनः अन्यं वृक्षम् उत्पाट्य, तं शाखाभिः रहितम् कृत्वा, तेन तीव्रं प्रहारं कृत्वा, बलरामः तं शतधा छित्त्वा। पुनः अन्येन वृक्षेण प्रहृत्य, सः अपि शतधा छिन्नः। एवं प्रभुणा समरे, यदा यदा वृक्षः नश्यति, सः सर्वान् वृक्षान् उपाट्य, तं वनम् वृक्षरहितम् अकरोत्। इति श्रीमद्भागवते महापुराणे द्वितीयस्कन्धे षट्षष्टितमः-सप्तषष्टितमः अध्याययोः काशिराजवध-सुदर्शनचरित-द्विविदकपिवधकथनं सम्पूर्णम्।