सः सततं भगवन्तं हृदि चिन्तयन्, सर्वबन्धनविमुक्तः, हरिरूपधारी राजन्, तस्मिन्नेव लीनः अभवत्। तस्य काश्याधिपतेः छिन्नमस्तकं, कुण्डलशोभितम्, राजद्वारे स्थितम् दृष्ट्वा, जनाः विस्मयं जग्मुः—"किमेतत्? कस्येदं मुखं स्यात्?" इति। ततः तद्वदनं काशिपतेः इति विज्ञाय, तस्य पत्न्यः, पुत्राः, बान्धवाः, नागरिकाश्च विलपन्तः ऊचुः—"हा नः नाथः निहतः! रक्षिता नास्ति!" इति। सुदक्षिणः तस्य पुत्रः, पितुः अन्त्यकर्माणि कृत्वा, निश्चयं चकार—"पितुः घातकं हनिष्यामि, तेन पितरं सत्करोमि" इति। एवं निश्चित्य, सः पुरोहितेन सह, महेश्वरं परमया भक्त्या पूजयामास। तत्र अविमुक्ते तुष्टः भगवान् तस्मै वरं दत्तवान्; स च यं वाञ्छितवान् तं वरं—पितुः घातकवधोपायं—अयाचत्। महेश्वरः उक्तवान्—"दक्षिणाग्निं, विप्रैः ऋत्विजा च सह, अभिचारकर्मणा यजस्व; तदग्निः, भूतगणैः परिवृतः, यदि अधर्मीणं प्रति प्रयुज्यते, तव मनःकामनां साधयिष्यति" इति। एवं निर्देशं श्रुत्वा, सुदक्षिणः यथाविधि अभिचारकर्म अकार्षीत्, कृष्णं प्रति व्रतम् आस्थाय। ततः होमकुण्डात् भीषणः अग्निरूपधारी प्रादुरभवत्—ताम्रवर्णकेशवदनः, ज्वलद्भृकुटिः, ज्वालानिर्गच्छद्भ्यां नेत्राभ्याम्, तीक्ष्णदंष्ट्रः, विकटभ्रूः, कठोरमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठौ लिलिहानः, नग्नः, ज्वलज्जटिलत्रिशूलधारी, घोरनिनादं कुर्वन्। तस्य पादौ तालवृक्षसमानौ, पृथिवीं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, सर्वदिशः दहन् द्वारकां प्रति जगाम। तं तामसाग्निं संप्राप्तं दृष्ट्वा द्वारकावासिनः भीताः अभवन्, यथा काननदावाग्नौ मृगाः। ते भयाकुलाः, सभायां द्यूतं क्रीडन्तं भगवन्तं उपसृत्य, "त्रैलोक्यनाथ! नगरं दह्यमानं तस्मादग्नेः नः रक्षस्व" इति विलपन्तः। तेषां दुःखं श्रुत्वा, स्वजनानां च भीतिं विलोक्य, शरण्यः भगवान् स्मितपूर्वकं उवाच—"मा भैष्ट, अहं नः रक्षिता" इति। सर्वात्मा सर्वान्तर्यामी भगवान्, महेश्वरस्य अभिचारकर्म वेदित्वा, तद्विघाताय स्वसमीपस्थं सुदर्शनचक्रं आज्ञापयत्। तत् सुदर्शनं दशसूर्यसमप्रभं, प्रलयानलतेजसा दीप्तं, स्वप्रभया गगनं दिशः पृथिवीं च प्रकाशयन्, मुकुन्दास्त्रत्वेन तं तामसाग्निं निगृह्य, तं निर्बलम् अकरोत्। हे राजन्, तदभिचारकृतं अग्निरूपं भूतं, चक्रायुधस्य तेजसा प्रहतं, भग्नं पराजितमुखं, वाराणसीं प्रविश्य, सुदक्षिणं पुरोहितांश्च दग्धवान्—यदभिचारकर्म कृतं तेनैव तेषां विनाशाय जातम्। ततः विष्णोः सुदर्शनचक्रं वाराणसीं प्रविश्य, तस्यां राजमहाप्रासादसभामण्डपशालागारनिवेशितां, कोष्ठागारहस्त्यश्वरथधान्यसमृद्धां, सर्वां दग्ध्वा, पुनः कृष्णस्य पार्श्वे स्थितम्। एवं भगवत्कृतं चरितं यः एकचित्तः पठति वा शृणोति, स सर्वपापैः विमुच्यते। ततः राजा उवाच—"पुनः अहं रामस्य, अनन्तस्य, अपरिमेयस्य, अद्भुतानि कर्माणि श्रोतुम् इच्छामि; भगवतः किं अन्यत् आचरितम्?" इति। शुकः उवाच—आसीत् कपिः कश्चित् द्विविदः नाम, नरकस्य सखा, सुग्रीवस्य मन्त्रधारः, मैन्दस्य च वीर्यवान् भ्राता। सः मित्रवधदुःखात् प्रेरितः, देशं विनाशयामास—नगराणि, ग्रामान्, पुराणि, गोपवाटिकाश्च ददाह। कदाचित् पर्वतान् उन्मूल्य, तैः प्रदेशान्, विशेषतः अनर्तं यत्र हरिः तस्य मित्रघ्नः, क्षिपन् विनाशयामास। कदाचित् सागरमध्यस्थः, बाहुभ्यां जलान्युत्क्षिप्य, तटप्रदेशान् निमज्जयामास; स दशसहस्रगजबलसम्पन्नः। महर्षीणां आश्रमान् वृक्षच्छेदेन विनाश्य, दुष्टात्मा सः तेषां वह्नीन् मूत्रपुरीषाभ्यां मलिनीकृतवान्। अहङ्कारात् नरान् नार्यश्च गृहीत्वा, गुहानि गिरिदर्यः च क्षिपन्, पश्चात् शिलाभिः तान् यथा कीटकान् शिल्पी, चूर्णयामास। एवं सः प्रदेशान् पीडयन्, कुलवधूनां च अपमानं कृत्वा, मधुरगानं श्रुत्वा, रैवतकम् अधिरोहत्। तत्र सः रामं यदुपतिं, पद्ममाल्यभूषितम्, सर्वाङ्गसुन्दरम्, स्त्रीगणैः परिवृतम्, अपश्यत्। सः रामं गायन्तम्, वारुणीपानमदमत्तनेत्रम्, गजपतिसदृशवपुषम्, ददर्श। तदा सः दुष्टकपिः वृक्षं आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, घोषं कुर्वन्, स्वानां आकर्षणं चकार। तस्य दुष्टचेष्टां दृष्ट्वा, यदुपतिसखीजनाः, हास्यप्रियाः, नवयुवतयः, विहस्यन्त्यः, तं उपहसन्त्यः अभवन्। सः कपिः ताः पुरतः पाषाणमृदादीन् क्षिपन्, पृष्ठं दर्शयन्, रामेण निरीयमानः उपहसितवान्। तदा क्रुद्धः रामः, बलवतः अग्रणी, शिलां तस्योपरि चिक्षेप; सः कपिः शिलां विमुञ्चन्, मद्यपात्रं जग्राह। तत् गृहित्वा, सः कपिः रामं परिहास्य, हसित्वा, मद्यपात्रं भग्नं कृत्वा, रामस्य वसनानि अपासरत्। गर्वमत्तः सः कपिः, बलरामं निर्जित्य, दुरात्मा, अत्यन्तं अवमान्य आचारम् अकरोत्; तस्य अवज्ञां, प्रदेशदुःखं च दृष्ट्वा— क्रुद्धः बलरामः हलमुसलम् आदाय, रिपुं हन्तुम् उद्यतः; द्विविदः महाबलः, हस्तेन महावृक्षम् उद्धृत्य, तेन शीघ्रं धावन्, बलरामस्य मूर्ध्नि ताडयामास। सः सङ्कर्षणः, गिरिरिवोर्ध्वतः पतितेन, स्थिरः तस्थौ। ततः बलरामः तं वृक्षं गृहित्वा, मुसलेन द्विविदं ताडयामास; तस्य शिरः भग्नम्, रक्तधाराभिः सिक्तम् अभवत्। सः द्विविदः, लोहितगिरिसदृशः, तं प्रहारं न अचिन्तयत्; पुनः अन्यं वृक्षं गृहित्वा, शाखाः बलात् छित्वा, तत्र स्थितवान्।