भगवान् श्रीकृष्णः पौण्ड्रकस्य मिथ्याभिमतं नाम त्यक्तुम् उद्युक्तः तम् मूढं प्रति उवाच—"त्वं मम नाम मिथ्या गृहीत्वा यः, तस्य त्यागं करिष्यामि। यदि युद्धं न इच्छामि तर्हि त्वत्तः शरणं प्राप्स्यामि।" एवमुक्त्वा, तीक्ष्णैः बाणैः पौण्ड्रकस्य रथं निहत्य, इन्द्रः इव वज्रेण पर्वतम् अपातयत्, तथा रथचक्रेण तस्य शिरः छित्त्वा पतितं चकार। तद्वद् काशिराजस्यापि शिरः शरीरात् बाणैः छित्त्वा, काश्यां नगरे कमलकोषम् इव वातेन पतितं चकार। एवं द्विषन्तं पौण्ड्रकं सह मित्रेण हत्वा, हरिः सिद्धगणैः अमृतकथाः गायमानैः द्वारकां प्रविष्टः। सः निरन्तरं भगवन्तं चिन्तयन्, सर्वबन्धनैः विमुक्तः, हरिरूपधारी, हे राजन्, तस्मिन् एव लीनः अभवत्। तस्य शिरः, कुण्डलैः भूषितम्, राजद्वारे स्थितम् दृष्ट्वा, जनाः विस्मिताः अभवन्—"किं एतत्? कस्य इदं मुखम्?" इति। काशिराजस्य शिरः इति ज्ञात्वा, तस्य पत्न्यः, पुत्राः, बान्धवाः, नगरवासिनश्च विलपन्तः ऊचुः—"हाहा, राजा हतः! अस्माकं रक्षकः नष्टः!" सुदक्षिणः तस्य पुत्रः, पितुः अन्त्यकर्म कृत्वा, निश्चितवान्—"पितरं यः हन्ता, तं नाशयिष्यामि; एवं पितुः यशः स्थापयिष्यामि।" एवं निश्चित्य, सः पुरोहितेन सह, महेश्वरं परमया भक्त्या पूजयामास। तत्र अविमुक्ते प्रसन्नः भगवान् वरदः तं वरं दत्तवान्; सः यं कामयामास तं वरं—पितुः शत्रुं हन्तुं साधनम्—वरयामास। महेश्वरः उक्तवान्—"दक्षिणां दिशं प्रती अग्निं ब्राह्मणैः ऋत्विग्भिः सह, अभिचारकर्म विधाय, पूजय; सः अग्निः, भूतगणैः परिवृतः, यदि अधार्मिके प्रयुज्येत, तव अभिप्रेतं साधयिष्यति।" एवं उपदिष्टः, सुदक्षिणः कृष्णं प्रति अभिचारकर्म अकरोत्, व्रतम् आस्थाय। ततः, होमकुण्डात् भीषणः अग्निरूपः पुरुषः उत्पन्नः, ताम्रवर्णकेशश्मश्रुः, नेत्राभ्यां ज्वलदग्निस्रवन्, दंष्ट्रायुक्तः, भयंकरभ्रूः, कटुकमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठौ लिहन्, नग्नः, ज्वलज्जटां कम्पयन्, घण्टारवमुत्पादयन्। तस्य पादौ तालवृक्षसमौ, भूमिं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, दिशः दहन्, द्वारकां प्रति अगच्छत्। तं अभिचाराग्निं द्वारकावासिनः दृष्ट्वा, वनदाहे मृगाः इव, भयाकुलाः अभवन्। ते भगवन्तं सभायां अक्षविनोदम् कुर्वन्तं उपसृत्य, "त्रैलोक्यनाथ! नगरं दग्धुम् आगतम् अग्निं नः रक्ष," इति विलपन्तः ऊचुः। तेषां दुःखम् श्रुत्वा, स्वजनान् च भयभीतान् दृष्ट्वा, सर्वाश्रयः भगवान् स्मितपूर्वकं उवाच—"मा भयध्वम्; अहं रक्षिता भवामि।" सर्वव्यापी भगवान्, सर्वान्तर्यामी, महेश्वरस्य अभिचारकर्म ज्ञात्वा, तद्विनाशाय स्वसमीपे स्थितं सुदर्शनचक्रम् आज्ञापयत्। तत् सुदर्शनचक्रम्, दशम्युत्सं सूर्यसमप्रभम्, प्रलयानलतेजसा दीप्तम्, स्वतेजसा गगनं, दिशः, पृथ्वीं च प्रकाशयन्, मुकुन्दस्य आयुधम्, तं अग्निरूपं पुरुषं निगृह्य, तं निर्बलम् अकरोत्। हे राजन्, तं अभिचारकर्मणा उत्पन्नं अग्निपुरुषं, चक्रायुधस्य शक्त्या भग्नम्, पराजितमुखम्, पुनः वाराणसीम् प्रविश्य, तत्र सुदक्षिणं पुरोहितांश्च दग्ध्वा, स्वयमेव तदभिचारकर्म तेषु प्रत्यवर्तत। ततः विष्णोः सुदर्शनचक्रम् वाराणसीं प्रविश्य, तत्र राजमहलानि, सभागृहाणि, विपणीनि, द्वारशृङ्गकोष्ठागाराणि, कोशगजाश्वरथधान्यसमृद्धानि सर्वाणि दग्ध्वा, पुनः कृष्णस्य समीपे स्थितम्। एवं विष्णोः चरितं यः श्रद्धया पठति शृणोति वा, सः सर्वपापैः विमुच्यते। एवं शौनकः पप्रच्छ—"रामस्य, अनन्तस्य, अपरिमेयस्य, पुनः अद्भुतानि कर्माणि श्रोतुम् इच्छामि; किं तेन अन्यत् कृतम्?" शुकः उवाच—"द्विविदः नाम वानरः आसीत्, सः नरकस्य मित्रम्, सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, मइन्दस्य वीर्यवान् भ्राता च।" सः वानरः, स्वमित्रस्य वैरशमनाय, भूमिम् उपद्रावयन्, नगरग्रामपत्तनगोष्ठ्यादीन् दग्ध्वा, पर्वतान् समूलम् उद्धृत्य, देशान् विशेषतः अनर्तं, यत्र हरिः तस्य मित्रहन्ता निवसति, तत्र क्षिपन्। कदाचित् समुद्रमध्ये स्थित्वा, बाहुभ्यां जलमुत्तोल्य, तटप्रदेशान् निमज्जयन्, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः अभवत्। महर्षिणां आश्रमान्, वृक्षच्छेदनेन, तेषां अग्नीन् मूत्रपुरीषाभ्यां मलिनीकृत्य, नष्टवान्। अहंकारयुक्तः, नरनारीन् गृहीत्वा, पर्वतगह्वरकन्दरासु क्षिप्य, तान् शिलाभिः पीडयामास, यथा तक्रकारः कीटान्। एवं भूमिं पीडयन्, कुलस्त्रीः च बलात् गृहीत्वा, कदाचित् मधुरगानं श्रुत्वा, रैवतके गिरौ अगच्छत्। तत्र रामं यादवपतिं, पद्ममाल्यभूषितम्, सर्वाङ्गसुन्दरम्, स्त्रीगणैः परिवृतम्, अपश्यत्। सः रामं वारुणीमधुपानजनितचञ्चललोचनम्, मदगजप्रतिमप्रभाभासम्, गायन्तम् अपश्यत्। सः दुष्टवानरः वृक्षं आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, उच्चैः शब्दं कृत्वा, स्वयम् आकर्षयन्। तस्य दुष्टाचारं दृष्ट्वा, रमणीया युवतयः, बाल्याद् हास्यप्रियाः, रामस्य सखीः, हसितुम् आरब्धाः। सः वानरः ताः कर्दममृत्तिकादिभिः क्षिपन्, अग्रे पृष्ठं दर्शयन्, रमां पश्यन्, उपहासं चकार। तदा कोपितः बलरामः, प्रहरणशिरोमणिः, शिलां तस्योपरि क्षिप्तवान्; वानरः तां छलयित्वा, मद्यकुम्भं जग्राह। तं गृह्य, कपिः हास्येन तम् उपहसन्, दुष्टतया कुम्भं भित्त्वा, बलरामस्य वस्त्राणि च विक्षिप्य, तं लज्जयामास। गर्वमत्तः सः बलरामम् अपमानयन्, दुष्टाचारः अभवत्। तस्य दुराचारं, तेन च देशे उत्पन्नं विक्षोभं दृष्ट्वा— [इति कथा प्रवहति...