शत्रवः राजानः शूलगदादिकुलिशशक्तिशरासिभिर् हरिम् आक्रम्य समरभूमौ समारोपयन्। तदा श्रीकृष्णः पौण्ड्रककाशिराजयोः सैन्यं—गजरथाश्वपदातिसंयुतम्—स्वदण्डखड्गचक्रशरैः प्रहारयन्, कल्पान्ताग्निरिव सर्वान् भूतान् दग्धुम् आरब्धवान्। तस्य रणाङ्गणस्य गजाश्वोष्ट्रगर्दभमानुषशरीरैः क्षिप्तैः, वीरैः विदारितैः, श्मशानमिव भीषणं वीराणां रमणीयं, प्रजापतेः क्रीडाभूमिव बभौ। अनन्तरं शौरिः पौण्ड्रकं प्रति वाक्यम् उवाच—"हे पौण्ड्रक! त्वं यत् मम दूतेन मयि उक्तवान्, तानि शस्त्राणि त्वयि सन्दास्यामि।" पुनः, "मया त्वत्तो मिथ्याभिहितं नाम परित्यज्यते, हे मूढ! युद्धमिच्छन् यदि न, अद्य त्वत्तः शरणं यास्यामि।" इति। एवं तीक्ष्णैः शरैः प्रहारित्वा पौण्ड्रकस्य रथं हृत्वा, श्रीकृष्णः रथचक्रेण तस्य शिरः छित्त्वा, इन्द्रः इव वज्रेण गिरिं छिन्दन्, निपातितवान्। तद्वत् काशिपतेः अपि शिरः शरीरात् शरैः छित्वा, काश्यां पुर्यां पतितवान्, वातः इव कमलकलिकां पतयन्। एवं द्वेषिणं पौण्ड्रकं सह सखिना हत्वा, हरिः द्वारवतीं प्रविवेश, सिद्धगणाः अमृतकथाः गायन्तः। सः पौण्ड्रकः, भगवन्तं निरन्तरं चिन्तयन्, सर्वबन्धनैः विमुक्तः, हरिरूपधारी, तस्मिन् एव लीनः अभवत्। काश्यां राजद्वारे शिरः कुण्डलधरं दृष्ट्वा, जनाः विस्मिताः—"कस्य इदम्? कस्य वदनम्?" इति। ज्ञात्वा तत् काशिपतेः शिरः इति, तस्य पत्न्यः पुत्राः बान्धवाः च नगरजनाः च विलपन्तः—"हा राजा हतः! नाथो नास्ति!" इति। सुदक्षिणः तस्य पुत्रः पितुः अन्त्यकर्म अकरोत्, मनसि निश्चित्य—"पितुः हन्तारं नाशयित्वा, पितरं पूजयिष्यामि।" इति। सः निश्चयेन, पुरोहितेन सह, महामहेश्वरं परमध्यानपूर्वकं पूजयामास। तस्मिन् अविमुक्ते तुष्टः भगवान् वरं ददौ; सः यद् इच्छति, तद् वरं—पितुः हन्तुः वधोपायम्—वरयामास। भगवान् उवाच—"दक्षिणाग्निं ब्राह्मणैः ऋत्विजा च सह, अभिचारकर्मणि यजस्व; सः अग्निः भूतगणैः परिवृतः—अधर्मिणि प्रयुक्तः—ते तवाभिष्टं साधयिष्यति।" इति। एवं उपदिष्टः, सः कृष्णे अभिचारकर्म अकरोत्, व्रतम् आस्थाय। ततः होमकुण्डात् उत्पन्नः भीषणः अग्निरूपधारी, ताम्रकेशशिराः, ज्वलद्भृकुटिः, अग्निवर्षणनेत्रः। तीक्ष्णदंष्ट्रः, घोरभ्रूः, कठोरमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठान् चाटयन्, नग्नः, ज्वलद्धनुस्त्रिशूलधारी, घण्टानिनादं कुर्वन्, तालेव पादौ महान्तौ, पृथिवीं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, दिशः सर्वाः दग्ध्वा द्वारवतीं प्रति जगाम। तं अभिचाराग्निं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, द्वारवत्याः जनाः भयेन ग्रस्ताः, वनाग्निवशगाः मृगाः इव। ते भगवन्तं सभायां द्यूतं क्रीडन्तं शरणं जग्मुः—"त्रैलोक्यनाथ! नगरदग्धाग्नेः नः त्रातुम्।" इति। भगवान् तेषां क्लेशं दृष्ट्वा, भयभीतान् जनान् विलोक्य, सर्वशरण्यः सस्मितम् उवाच—"मा भैष्ट; अहम् अस्मि रक्षकः।" इति। सर्वव्यापी, सर्वान्तर्यामी भगवान् महेश्वरस्य अभिचारकर्म विज्ञाय, तस्य विघटनाय, पाश्र्वस्थितं चक्रं आज्ञापयत्। सुदर्शनचक्रं, दशकोटिसूर्यसमानं, प्रलयानलतेजसा दीप्तं, स्वतेजसा गगनदिग्भूमीन् प्रकाशयन्, मुकुन्दायुधं सन्, तं अग्निं निगृह्य, विजयी अभवत्। अभिचारकर्मनिर्मितः स आग्नेयः पुरुषः, चक्रप्रभावेन भिन्नः, पराजितवदनः, वाराणसीं प्रविश्य, सुदक्षिणं तस्य ऋत्विजः च भस्मीचकार; यद् अभिचारकर्म, तद् तेष्वेव प्रत्यवर्तत। ततः विष्णोः चक्रं वाराणसीं प्रविश्य, तस्यां राजप्रासादसभामण्डपमार्गटगृहैः, द्वारशृङ्गकोश्ठागारैः, कोष्ठगजाश्वरथधान्यसमृद्धया, सर्वां वाराणसीं दग्ध्वा, पुनः कृष्णस्य पाश्र्वे तिष्ठन्, निष्पापकर्मकृत् प्रभोः तेजसा बभौ। यः केनचिद् एकचित्तेन एतत् भगवत्कृतं पुण्यचरितं शृणोति वा पठति वा, सः सर्वपापैः विमुच्यते। राजा पुनः पप्रच्छ—"रामस्य, अनन्तस्य, अपरिमेयस्य, अद्भुतानि कर्माणि पुनः श्रोतुम् इच्छामि। भगवतः अन्यानि किम् अकरोत्?" इति। शुकः उवाच—अस्ति कश्चन कपिः नाम द्विविदः, नरकस्य सखा, सुग्रीवस्य मन्त्रिणः, मैनदस्य भ्राता च वीर्यवान्। सः कपिः, सख्युः निधनस्य प्रत्युपकारार्थम्, देशं नाशयन्, नगरग्रामपत्तनगोष्ठीन् ददाह। कदाचित् गिरिं समुत्पाट्य, तेन प्रदेशान् विदारयन्, विशेषतः अनर्ते, यत्र सखिहन्ता हरिः वसति। कदाचित् सागरमध्ये स्थित्वा, बाहुभ्यां जलं उत्थाप्य, तटप्रदेशान् निमज्जयन्, दशसहस्रगजबलसम्पन्नः। सः महर्षीणां आश्रमान् वृक्षच्छेदेन विनाशयन्, दुर्मतिर्भूत्वा, अग्निं मूत्रपुरीषाभ्यां मलिनीकृत्य, तान् मुनीन् तर्पयन्। अहंकारेण, नरनारीणां गृहणं कृत्वा, तान् पर्वतगुहाविदारेषु निक्षिप्य, शिलाभिः पेषयन्, शिल्पिवत् कीटान् इव। एवम्, देशान् विदारयन्, कुलस्त्रीणां च अपमानं कृत्वा, सः मधुरगानं श्रुत्वा, रैवतकम् अगच्छत्। तत्र सः रामं, यादवपतिं, पद्ममाल्यभूषितं, सर्वाङ्गसुन्दरं, स्त्रीगणैः परिवृतं, ददर्श। सः रामः, वारुणीपानमत्तलोचनः, गीतं गायन्, गजेन्द्रमदप्रभवद्भास्करः इव बभौ। सः दुष्टकपिः वृक्षं आरोह्य, शाखाः कम्पयन्, उच्चैः शब्दं कुर्वन्, स्वयम् आकृष्टवान्। तस्य दुष्टस्य कपेः दर्पं दृष्ट्वा, बाल्याद् हास्यप्रियाः रम्याः, रमाभगिन्यः, हास्येन प्रमोदिता, तं दृष्ट्वा हसितुम् आरब्धाः।