एवं रात्रिः सा यमुनातटे रमया एकाकिना गोपीजनमाधुर्ये मनसा आकर्ष्यमाणेन विहृत्य व्यतीयाय। अथ षष्टितमं षष्ठ्युत्तरषष्टितमं च अध्यायम् आरभते। श्रीशुक उवाच— यदा रामः नन्दव्रजं गतः, तदा कारूषराजः स्वदूतं केशवस्य समीपं प्रेषयामास, न जानन् यः स भगवान् वासुदेवः, सन्देशं च प्राह— "अहं वासुदेवः।" स बालकैः संबोधितः— "त्वं वासुदेवः, भगवानवतारोऽसि, जगत्पतिः"— इति श्रुत्वा, स भगवान् अच्युतात्मा स्वं स्वरूपं विचिन्त्य तद्वदाचरत्। स मोहितः राजा, बालवत्, अबुद्धिः, स्वदूतं कृष्णाय प्राह, यस्य क्रियाः दुर्निरीक्ष्याः, यथा कश्चन बालः द्वारकायां अन्यस्मै दूतं प्रेषयेत्। स दूतः द्वारकां सम्प्राप्तः, सभां प्रविश्य, श्रीकृष्णं कमललोचनं समभाषत, राजाज्ञया सन्देशं निवेदयन्। "अहमेव वासुदेवावतारः, नान्यः कश्चन। प्राणिनां कृपया अहं अवतीर्णः। त्वं मिथ्याभिमानं त्यज।" "ये चिन्हानि त्वया धार्यन्ते, तानि मम एव, त्वया अज्ञानात् धार्यन्ते, हे सात्वत। तानि मम त्यज, मयि शरणं व्रज, अथवा युद्धं मे प्रयच्छ।" श्रीशुक उवाच— पौंण्ड्रकस्य गर्वितवाक्यानि श्रुत्वा, येन बुद्धिर् नास्ति, उग्रसेनः सभासदश्च प्रहस्य उच्चैः अपहासं चक्रुः। भगवानपि हास्यवचनानन्तरं दूतं प्रति उवाच— "मूढ, येन त्वं गर्वं करोति, तानि चिन्हानि अहं त्यक्ष्यामि।" "त्वं निहतः अधःमुखः श्वापदैः, वयांसि, काकैः, शृगालैश्च परिवृतः शयिष्यसे; तदा तव शरणं श्वेषु भविष्यति।" एवं स दूतः सर्वं निन्दावचनं स्वपतेः निवेद्य, कृष्णः स्वरत्नरथं समारुह्य काश्यां प्रति प्रस्थितः। पौंण्ड्रकः महाबाहुः, कृष्णस्य आगमनं ज्ञात्वा, शीघ्रं द्वौ अक्षौहिण्यौ सैन्यं गृहीत्वा नगरात् निर्जगाम। काशिराजः पौंण्ड्रकस्य सखा, त्रिभिः अक्षौहिणीभिः सैन्येन अनुगम्य, तत्र पौंण्ड्रकं ददर्श। स शङ्खचक्रगदाधनुः, श्रीवत्सलाञ्छनः, कौस्तुभमणिना, वनमालया च भूषितः। पीताम्बरधरः, गरुडध्वजः, अमूल्यकिरिटकुण्डलाभरणविभूषितः, मकरकुण्डलदीप्तिमान्। तमात्मनः रूपमिव परिहृत्य, नटनाट्यवद् दृष्ट्वा, हरिः सस्मितम् अवदत्। शत्रु-राजानः हरिं शूलैः, गदाभिः, मुसलैः, तोमरैः, शक्तिभिः, असिभिः, खड्गैः, निस्त्रिंशैः, बाणैश्च समभिद्रवन्। कृष्णः अपि गदया, खड्गेन, चक्रेण, बाणैश्च, पौंण्ड्रकस्य च काशिपतेः च सैन्यानि— हस्त्यश्वरथपत्तियुक्तानि— सम्यक् प्राहरत्, यथेव प्रलयाग्निः सर्वाणि भूतानि दहति। स युद्धभूमिः, गजाश्वोष्ट्रखरनरशरीरैः, वीरैः भग्नैः, श्मशानमिव, भीरूणां भयस्थानमिव, धीराणां रमणीयमिव, प्रजापतेः क्रीडाभूमिव च बभौ। ततः शौरिः पौंण्ड्रकं प्रति उवाच— "हे पौंण्ड्रक! येन दूतं प्रेषयित्वा माम् अवदः, तानि अस्त्राणि अद्य त्यक्ष्यामि।" "ये मम नाम त्वया मिथ्याभिमानात् गृह्यते, तानि अद्य त्यजामि, मूढ। यदि युद्धं न वाञ्छामि, तव शरणं प्राप्स्यामि।" एवं तीक्ष्णैः शरैः पौंण्ड्रकस्य रथं भग्न्वा, चक्रेण तस्य शिरः छित्त्वा, यथा इन्द्रः वज्रेण पर्वतम्, क्षिप्रं निहतम्। तद्वत् काशिपतेः अपि शिरः शरैः छित्वा, काश्यां पुरीं न्यपातयत्, यथा वातः कमलकोषं पातयेत्। एवं द्विषतः पौंण्ड्रकस्य सखा च निहत्य, हरिः द्वारकाम् प्रविवेश, सिद्धगणैः अमृतकथाभिः कीर्त्यमानः। स पौंण्ड्रकः, भगवदनुस्मरणेन, सर्वबन्धविमुक्तः, हरिरूपधारी, भगवति लीनः अभवत्। काशिपुरीद्वारे मकरकुण्डलयुक्तं छिन्नशिरः दृष्ट्वा, जनाः आश्चर्यचकुः— "कस्येदं शिरः?" इति। तत् काश्याधिपतेः शिर इति ज्ञात्वा, तस्य पत्न्यः, पुत्राः, बन्धवः, नगरवासीश्च विलप्य, "हा नाथ! राजा निहतः! नाथो नास्ति!" इत्युचुः। सुदक्षिणः तस्य पुत्रः, पितुः अन्त्यकर्म कृत्वा, मनसि निश्चित्य, "पितरं हन्तारं हनिष्यामि, पितुः कीर्तिं स्थापयिष्यामि," इति। स निश्चित्य, पुरोहितेन सह, महेश्वरं परया भक्त्या उपास्ते। प्रसन्नः स भगवान् अविमुक्ते वरं ददौ; सुदक्षिणः यं ववाञ्छ, तं वरं— पितुः हन्तारं हन्तुमुपायं— अयाचत्। महेश्वरः अवदत्— "दक्षिणाग्निं ब्राह्मणैः ऋत्विग्भिः च सह यजस्व, अभिचारकर्म कुरु; स अग्निः, भूतगणैः परिवृतः, यदा अधर्मिणि प्रयुज्यते, तदा तव कार्यं साधयिष्यति।" एवं महेश्वरस्य आज्ञया, कृष्णं प्रति अभिचारकर्म अकरोत्, नियमेन। ततः होमकुण्डात् उत्पन्नः एकः भयानकः अग्निरूपः, ताम्रकेशदाढ्यः, नेत्राभ्यां ज्वालाप्रवाहनिर्गतः। दंष्ट्रालुः, विकटभ्रूः, कठोरमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठौ लिलिहानः, नग्नः, ज्वलद्रश्मिशूलधारी, घण्टारवकरः। तालेन्द्रकल्पपादः, भूमिं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, सर्वदिक् दहन् द्वारकाम् प्रति प्रस्थितः। तं अभिचारमग्निं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, द्वारकावासिनः भीताः, वनदावाग्न्यां मृगाः इव। ते भगवन्तम् अभ्येत्य, यः सभायां द्यूतं क्रीडन् आसीत्, प्रार्थयन्तः ऊचुः— "त्रैलोक्यनाथ! अस्मान् नगरे दह्यमाने रक्ष।" तद्वाक्यं श्रुत्वा, स्वजनानां भयमपि दृष्ट्वा, सर्वशरण्यः स भगवान् स्मितपूर्वकम् अवदत्— "मा भैष्ट, अहं रक्षामि।" सर्वव्यापी भगवान्, अन्तर्यामी, बहिर्यश्च, महेश्वरस्य तदभिचारकर्म वेदित्वा, तद्विघाताय, स्वचक्रं, यत्समीपे स्थितम्, आज्ञापयत्। स सुदर्शनचक्रः, कोटिसूर्यसमप्रभः, प्रलयाग्निवद् दीप्तिमान्, स्वतेजसा दिवं दिशः पृथ्वीं च प्रकाशयन्, मुकुन्दस्यायुधं सन्, तं अग्निरूपं भूतमधमयत्।