राजन्, अद्यापि बलस्य यमुनां कर्षणेन यः मार्गः निर्मितः, स दृष्टिगोचरः, अनन्तबलस्य बलरामस्य महिमानं सूचयन् इव तिष्ठति। एवं स बलरामः एका एव व्रजे रममाणः, व्रजस्त्रीणां माधुर्येन मनसि आकृष्टः, सा रात्रिः समग्रं यापितवान्। अथ षष्ठ्युत्तरषष्टितमस्य अध्यायस्य आरम्भे, श्रीशुक उवाच—यदा बलरामः नन्दव्रजं गतः, तदा करूषराजः, न जानन् यः स वासुदेवः भगवान्, कृष्णाय दूतं प्रेषयामास, स्वयम् आत्मानं वासुदेवमिति विज्ञापयन्। बालकैः संबोधितः—‘त्वं वासुदेवः, भगवान् जगदधीशः अवतीर्णः’—इति श्रुत्वा, कृष्णः स्वं च्युतं न मन्यते, आत्मानं अव्ययात्मानं विचिन्त्य। स मोहितः राजा, बालवत् अज्ञः, कृष्णस्य गूढकर्मणः, द्वारकायाम् अन्यं प्रति बालः इव, दूतं प्रेषयामास। स दूतः द्वारकां प्राप्त्वा, सभाम् प्रविश्य, पद्मनयनं कृष्णं नृपसन्देशं निवेदयामास— ‘अहमेवैकः वासुदेवः अवतीर्णः, अन्यः नास्ति। प्राणिनां कृपया अहं अवतीर्णः। त्वं मृषावदं त्यक्त्वा मम शरणं व्रज।’ ‘यानि चिन्हानि मम तानि त्वं अज्ञानात् धारयसि, हे सात्वत! तानि मम त्यज, मम शरणं गच्छ, अथवा युद्धं देहि।’ श्रीशुक उवाच—एवं बुद्धिहीनस्य पौण्ड्रकस्य गर्वयुक्तं वचनं श्रुत्वा, उग्रसेनादयः सभासदः प्रहस्य तस्योपरि उच्चैः अपहसन। भगवाँस्तु हास्ययुक्तं वचनं श्रुत्वा, दूतं प्रत्युवाच— ‘मूढ, येन चिन्हेन त्वं गर्वं कुरुषे, तानि चिन्हानि अहं त्यक्ष्यामि।’ ‘त्वं निहतः भूमौ शयानः, मुखं आवृत्य, गृध्रकाकशृगालैः परिवृतः, श्वानशरणं प्राप्स्यसि।’ एवं दूतः सर्वं तिरस्कारं स्वामिने निवेद्य, कृष्णोऽपि स्वरत्नरथं आरुह्य काशीं प्रति प्रस्थितवान्। पौण्ड्रकः महाबलवान् महारथः, कृष्णस्य आगमनं ज्ञात्वा, शीघ्रं नगरीं निर्गत्य, द्वाभ्यां सेनाभ्यां सह ययौ। काशिपतिः, पौण्ड्रकस्य सखा, त्रिभिः सेनाभिः अनुगम्य, पौण्ड्रकं ददर्श, राजन्। स शङ्खचक्रगदाधनुः श्रीवत्सलाञ्छनः, कौस्तुभमणिना विभूषितः, वनमालया शोभितः। पीताम्बरधारी, गरुडध्वजः, अमूल्यकिरिटाभरणैः विभूषितः, मकरकुण्डलैर् विराजमानः। सः स्वस्यैव रूपस्य अनुकरणं कृत्वा, नटनाट्ये नट इव, हरिं दृष्ट्वा स हरिः सस्मितम् अवहसितवान्। ततः शत्रवः हरिं शूलगदाभिट्टिशक्तिप्रासतोमरासिपत्तिशरैः समन्तात् अभ्यधावन्। कृष्णः च पौण्ड्रककाशिपतिसेनां—गजाश्वरथपत्तिसङ्घातां—गदासिपत्तिशरचक्रैः, यथा प्रलयाग्निः सर्वभूतानि दहति, एवं प्रहारं चकार। तस्मिन् रणाङ्गणे, गजाश्वरथद्विपखराश्वपुरुषाणां मृतदेहैः समाकीर्णे, वीरैः भग्नैः, श्मशानमिव, वीराणां रमणीयम्, प्रजापतेः क्रीडाभूमिव च बभौ। ततः शौरिः पौण्ड्रकं प्रत्युवाच—‘हे पौण्ड्रक! येन दूतद्वारा माम् अभाषथाः, तानि आयुधानि इमां त्वयि त्यक्ष्यामि।’ ‘मम नाम, यत् त्वया मृषया गृहीतम्, तदपि त्यक्ष्यामि, हे मूढ! यदि युद्धं न कामये, तदा अहं त्वत्समीपं शरणं यास्यामि।’ एवं तीक्ष्णैः शरैः प्रहार्य, पौण्ड्रकस्य रथं हत्वा, रथचक्रेण तस्य शिरः छित्त्वा, यथा इन्द्रः वज्रेण गिरिं भिन्द्यात्, तथैव छित्त्वा। तथैव काशिपतेः शिरः शरीरेण विच्छिद्य, काश्यां पुर्याम् अपातयत्, यथा वातः पद्मकोषं क्षिपेत्। एवं द्विषन्तं पौण्ड्रकं सखिना सह हत्वा, हरिः द्वारकां प्रविष्टः, सिद्धगणैः अमृतोपमानि चरितानि गायमानैः। सः, भगवद्रूपं स्मरन्, सर्वबन्धनैः विमुक्तः, हरिरूपधारी, भगवति लीनः अभवत्, राजन्। काश्यां राजद्वारे, तच्छिन्नं शिरः, कुण्डलधरं दृष्ट्वा, जनाः विस्मिताः—‘कस्य इदं? कस्य मुखम्?’—इति। तत् काशिपतेः शिरः इति ज्ञात्वा, तस्य पत्न्यः, पुत्राः, बान्धवाः, नगरवासिनश्च, ‘हा नृपः हतः! नाथः नास्ति!’ इति विलपन्तः। सुदक्षिणः पुत्रः, पितुः संस्कारं कृत्वा, निश्चितवान्—‘पितुः हन्तारं विनाशयिष्यामि, एवं पितरं यथार्हं समर्चयिष्यामि।’ सः, पुरोहितेन सह, महेश्वरं परमया भक्त्या पूजयामास। तत्र अविमुक्ते, प्रसन्नः भगवान् तं वरं दातुम् उपचक्रमे; स च यं वाञ्छितवान् तं वरं—‘पितुः हन्तारं हन्तुम् उपायः’—इति वरं वव्रे। महेश्वरः उक्तवान्—‘दक्षिणाग्निं ब्राह्मणैः ऋत्विग्भिः सह यज, अभिचारकर्म कुरु; स अग्निः, भूतगणैः परिवृतः— यदि अधर्मिष्ठे प्रयुज्यते, तदा तव कामं साधयिष्यति।’ इति उपदिष्टः, सुदक्षिणः तद्विधिना अभिचारकर्म अकरोत्, व्रतम् अनुष्ठाय। ततः कुन्डात् भीषणः अभिचाराग्निः उत्पन्नः, ताम्रकेशवर्णः, ज्वलद्दाढिमुखः, नेत्राभ्यां ज्वलनधाराः स्रवन्। तीक्ष्णदंष्ट्रः, क्रूरभ्रूः, विकटमुखः, स्वजिह्वया ओष्ठान् चाटयन्, नग्नः, ज्वलद्दण्डं कम्पयन्, घोरशब्दं कुर्वन्। तलवृक्षसमपादः, पृथिवीं कम्पयन्, भूतगणैः परिवृतः, सर्वदिक् दहन्, द्वारकां प्रति प्रस्थितः। तं अभिचाराग्निं समीपगच्छन्तं दृष्ट्वा, द्वारकावासिनः भीतेः आक्रान्ताः, दावाग्निना हरिणा इव। ते भयभीताः, सभायां द्यूतं क्रीडन्तं भगवन्तम् उपगम्य, ‘त्रैलोक्यनाथ! नगरं दग्धुम् आगतम् अग्निं नः त्रातुम् अर्हसि!’ इति प्रार्थयन्तः। तेषां विलापं श्रुत्वा, स्वजनान् भयभीतान् च दृष्ट्वा, सर्वाश्रयः भगवान् स्मितपूर्वकं अवदत्—‘मा भैष्ट, अहं रक्षिता भवामि।’ सर्वव्यापी भगवान्, अन्तर्बहिः साक्षी, महेश्वरस्य अभिचारकर्म विज्ञाय, तद्विघ्नाय, स्वदक्षिणस्थं चक्रं आज्ञापयामास।