श्रीबलरामः स्रग्विणः कर्णैकवलयधरः सुरापानमत्तः वैजयन्त्याः कण्ठमालया भूषितः स्मितारुणपद्ममुखः स्वेदबिन्दुभिः हिमशकलोपमैः शोभितः विराजमानः आसीत्। स भगवान् जलक्रीडार्थम् यमुनाम् आहूतवान्, किन्तु स्ववचनं न स्मरन्, सुरामत्तः सन् तां नदीं पुनः पुनः समाह्वयत्। सा तु न आगता, तदा स कोपाविष्टः हलाग्रेण ताम् आकर्षन् इत्युवाच— "पापे! मया आहूता त्वं न आगता, अतः हलाग्रेण त्वां यत्रकुत्रापि नयामि।" एवं तेन ताडिता, भीता यमुनां त्वरमाणा कम्पमानया गिरा, यदूनन्दनस्य पादयोः पतिता, राजन्, इत्युवाच— "हे राम राम महाबाहो! न अहं तव वीर्यम् अवेदिषम्, यस्यैकांशेन पृथिवी धार्यते। भगवन्, त्वं मां क्षन्तुम् अर्हसि, यत् अहं तव परं स्वरूपं न अभिज्ञातवती। विश्वात्मन्, भक्तवत्सल, त्वां शरणं प्रपन्ना अस्मि।" ततः स भगवत् बलरामः प्रार्थितः तां यमुनां मुक्त्वा, स्वसखीभिः सह जलक्रीडां कृत्वा, गजेन्द्रः इव स्त्रीगणेन सह जलात् निर्गतः। सः सलिलात् निर्गत्य, ताः स्त्रीः सुवर्णाभरणैः स्रग्भिश्च अलंकृत्य, स्वर्णमाल्यं च दत्त्वा, ताः सन्तुष्टाः कृतवान्। नीलाम्बरं पीडित्वा, सुवर्णमाल्यं धारयन्, सुशोभितः, चन्दनादिभिः अनुलिप्तः, गजेन्द्रः इव विराजमानः आसीत्। अद्यापि, राजन्, यमुनायाः या रेखा बलस्य हलदोलनात् उत्पन्ना, सा दृश्यते, बलस्य अनन्तवीर्यम् इव सूचयन्ती। एवं सः रात्रिं सर्वां वृजमण्डले एकाकी रममाणः, वृजाङ्गनासौन्दर्यरसास्वादविमुक्तचित्तः, यापयामास। इति षट्षष्टितमे अध्यायप्रवेशे, श्रीशुक उवाच— यदा बलरामः नन्दव्रजं गतः, तदा करुषराजः स्वदूतं केशवाय प्रेषयामास, न जानन् यः वासुदेवः भगवान्, इति वदन्— "अहं वासुदेवः।" बालकैः सम्बोधितः— "त्वं वासुदेवः, भगवान् अवतीर्णः, जगदधीशः," इत्युक्ते, कृष्णः आत्मानं अच्युतं परं पुरुषं मनसि चकार। मोहितः स राजा, बालवत्, बुद्धिहीनः, कृष्णस्य गूढकर्मणः दूतं प्रेषयामास, यथा बालकः द्वारकायां मित्राय प्रेषयेत्। स दूतः द्वारकां प्राप्तः, सभां प्रविश्य, कमलनयनं कृष्णं प्रति राज्ञः सन्देशं प्राह— "अहमेव वासुदेवोऽवतारो नान्यः। जीवहिताय करुणया अवतीर्णः अस्मि। त्वं मिथ्याभिमानं त्यक्त्वा। मम चिन्हानि येषु तव वर्तन्ते, तानि त्वं मूढत्वात् धारयसि, सात्वत। तानि त्यक्त्वा मम शरणं व्रज, अथवा युद्धं मम ददातु।" श्रीशुक उवाच— पौण्ड्रकस्य गर्वपूर्णं तद्वाक्यं श्रुत्वा, यः बुद्धिहीनः, उग्रसेनः अन्ये च सभासदः उच्चैः हास्यं चक्रुः। श्रीभगवान् हास्यवचनानुसारं दूतं प्रति अवदत्— "रे मूढ! येन त्वं गर्वं करोति, तानि चिन्हानि अहं त्यक्ष्यामि।" "त्वं हतः पतिष्यसि, तव मुखं छन्नं भविष्यति, गृध्रकाकशृगालैः परिवृतः, तदा तव शरणं श्वभ्यः भविष्यति।" इति तेन दूतः सर्वं नृपाय निवेद्य, केशवः रथमारुह्य काश्यां प्रस्थितः। पौण्ड्रकः महारथः कृष्णस्य आगमनं श्रुत्वा, द्विभिः अक्षौहिणीभिः सेना सहितः शीघ्रं नगरात् निर्गतः। काश्यपतेः सखा सः, त्रिभिः अक्षौहिणीभिः सेना सहितः, पौण्ड्रकं अपश्यत्। सः शङ्खचक्रगदाधनुः श्रीवत्सलाञ्छनः, कौस्तुभमणिना वनमालया च भूषितः आसीत्। पीताम्बरधारी, गरुडध्वजः, रत्नमुकुटकुण्डलादिभिः शोभितः, मकरकुण्डलैः विराजमानः। तम् आत्मनः रूपाभासधारिणं, नटनाट्यधारीव, दृष्ट्वा हृषीकेशः सस्मितः। शत्रुराजानः कृष्णं शूलगदामुसलशक्तितोमरर्ष्टिप्रासखड्गनिस्त्रिंशबाणैः प्राहरन्। श्रीकृष्णः पौण्ड्रककाश्यराजयोः सैन्यं—गजाश्वरथपत्तिभिः समन्वितम्—गदाशरचक्रैः, अग्निरिव प्रलयकाले, विनाशयामास। स युद्धभूमिः, गजाश्वद्विपखरगजपुरुषशरीरैः क्षिप्तः, वीरैः भग्नः, श्मशानमिव, धैर्यवनां रमणीयस्थानमिव, प्रजापतेः क्रीडाभूमिव, बभासे। तदा शौरिः पौण्ड्रकं प्रति अवदत्— "हे पौण्ड्रक! यानि त्वया मम दूतद्वारा उक्तं, तानि चिन्हानि अद्य त्यक्ष्यामि।" "ये नामानि त्वया मिथ्याभिलषितानि, तानि अद्य त्यक्ष्यामि, मूढ। यदि युद्धं न इच्छामि, तदा त्वाम् एव शरणं गमिष्यामि।" इति स तीक्ष्णैः बाणैः तं रथात् अपास्य, चक्रेण शिरः छित्त्वा, इन्द्र इव वज्रेण पर्वतम्, तं निहतम्। तथैव काश्यराजस्य अपि शिरः शरीरात् छित्त्वा, नगरे क्षिप्तम्, वात इव कुमुदकुसुमम्। एवं द्वेषिणं पौण्ड्रकं सखं च निहत्य, श्रीहरिः द्वारकाम् प्रविष्टः, सिद्धगणाः अमृतकथाः गायन्तः। स पौण्ड्रकः, निरन्तरं भगवद्भावनया मुक्तबन्धः, हरिरूपधारी, राजन्, भगवति लीनः अभवत्। काश्यां राजद्वारे कुण्डलशोभितं शिरः दृष्ट्वा, जनाः विस्मिताः—"किं एतत्? कस्य इदं मुखम्?" इत्यचिन्तयन्। तद् काशिपतेः शिर इति ज्ञात्वा, तस्य पत्न्यः, पुत्राः, बान्धवाः, नगरजनाः च विलपन्तः—"हा नृपः हतः! अस्माकं रक्षकः नास्ति!" इति। सुदक्षिणः तस्य पुत्रः, पितुः अन्त्यकर्म कृत्वा, निश्चयम् अकरोत्—"पितुः हन्तारं हनिष्यामि, एवं पितरं तर्पयिष्यामि।" एवं निश्चित्य, स पुरोहितेन सह, महेश्वरं परया भक्त्या अवगाह्य, पूजयामास। तत्र प्रसन्नः अविमुक्ते ईश्वरः तं वरं प्रादात्; स यं वरेच्छत्, तं पितृहतवधोपायं, सः अवरुणोत्।