पूर्णचन्द्रप्रभया स्निग्धया, निश्यन्दिकमलसौरभवायुभिः सिञ्चमानः, बलरामः यमुनातीरेषु काननेषु स्त्रीगणैः परिवृतः सेव्यमानः स्वानन्दं प्राप्नोत्। तदा वरुणेन प्रेषिता वारुणी, वृक्षच्छिद्रात् निर्गत्य, तस्याः सुरभिः सर्वं वनं व्याप्य प्रववौ। बलरामः तु तस्याः मधुधारासौरभं वातेन नीतं घ्राणेन लब्ध्वा, तत्र गच्छन् स्त्रीभिः सह जिह्वया पिबन् रम्यताम् अविन्दत्। गन्धर्वाः गीतानि गायन्तः, सुस्त्रीवृतमण्डले गजेन्द्रपतिरिव, इन्द्रः इव, बलरामः तत्र विहृतिं कृतवान्। दिवि दुन्दुभ्यः निनदन्ति, पुष्पवृष्टिः हर्षेण पतति, गन्धर्वाः मुनयश्च रामस्य कर्माणि स्तुवन्ति। स्त्रियः तस्य कीर्तिं गायन्त्यः, हलायुधः प्रमदामत्तः कुसुमितदृशः काननं विचरामास; तस्य नेत्रे प्रमोदात् भ्रमरमिव चञ्चलम्। स्रग्वान्, एककुण्डलधारी, मदोन्मत्तः, वैजयन्त्याः माल्येन शोभितः, मन्दहसितपद्ममुखः, स्वेदबिन्दुभिः हिमकरकलङ्क इव सुसज्जितः बभूव। तदा जलक्रीडार्थं यमुनां आह्वयन् बलरामः स्ववचनं अवज्ञाय मदोन्मत्तः नदीं समाह्वयत्। सा तु न आगता, तदा कोपात् हलाग्रेण तामाकृष्य अब्रवीत्—"अरे पापे, मया आहूता त्वं न आगता; हलाग्रेण त्वां नयामि, यथेष्टं विचरन्तीं।" एवं तया उपालब्धा, भीता यमुना, यदुपुत्रस्य पादयोः पतित्वा, कम्पमानवाचा प्रोवाच—"हे राम, राम, महाबाहो, तव वीर्यं न जानामि, यस्यैकांशेन पृथिवी धार्यते। भगवन्, त्वां न जानन्त्या मम अपराधः क्षन्तव्यः; त्वमेव विश्वात्मा, भक्तवत्सलः, शरणं प्रपन्नास्मि।" ततो बलरामः तया प्रार्थितः, यमुनां मुक्त्वा, स्त्रीभिः सह जलक्रीडां चक्रे, यथा गजेन्द्रः स्त्रीगजैः सह। जलात् समुत्थाय, मुक्तविह्वलः, ताः स्त्रीः दिव्याभरणैः शोभनमाल्यैश्च समलंकृत्य दत्तवान्। नीलाम्बरं सुवर्णमाल्यं च धारयन्, सुसज्जितः, सुषुप्त इव इन्द्रः गजेन्द्रैः सह। अद्यापि, राजन्, यमुनायाः बलस्याकर्षणेन निर्मितः पन्थाः दृश्यते, बलस्य अनन्तवीर्यं सूचयन् इव। एवं रात्रिः सर्वा व्यतीता, यदा रामः व्रजे एकाकी, व्रजस्त्रीसौन्दर्यरसासक्तचित्तः, रम्यताम् अविन्दत्। इति षट्षष्टितमेऽध्याये आरभ्यते। श्रीशुक उवाच—यदा रामः नन्दव्रजं गतः, तदा करूषाधिपः, वासुदेवत्वं न जानन्, दूतं कृष्णाय प्रेषयामास—"अहं वासुदेवः।" इति। बालकैः समाभाष्य—"त्वं वासुदेवः, भगवानवतारः, लोकपतिः," इति—कृष्णः आत्मानं अच्युतं मन्यमानः बभूव। मूढधीः स राजा, बालवत्, कृष्णस्य गूढचरितस्य, यथा बालः द्वारकायां अन्यं प्रति दूतं प्रेषयेत्, तथा दूतं प्रेषयामास। स दूतः द्वारकां गत्वा, सभां प्रविश्य, कमलनयनं कृष्णं प्रति राजाज्ञां निवेदयामास। "अहमेवैकः वासुदेवावतारः, अन्यो नास्ति। जीवहिताय मया अवतरणं कृतम्। त्वं स्वमितिकर्तव्यतां त्यक्त्वा मां शरणं व्रज, अथवा युद्धं ददातु।" "यस्य चिन्हानि त्वया धार्यन्ते, तानि मम, अज्ञानात् त्वया धार्यन्ते, हे सात्वत। तानि त्यक्त्वा, मां शरणं व्रज, अथवा युद्धाय मा आह्वय।" श्रीशुक उवाच—एवं पौण्ड्रकस्य गर्वपूर्णं वाक्यं श्रुत्वा, उग्रसेनादयः सभास्तंभाः प्रहसन्तः उच्चैः स्म। श्रीभगवानपि हास्यवचांसि श्रुत्वा दूतं प्रति जगाद—"मूढ, येन चिन्हेन त्वं गर्वं करोति, तानि त्यक्ष्यामि।" "त्वं हतः भूमौ शयानः, मुखं छन्नम्, गृध्रकाकशृगालैः परिवृतः, तदा श्वानशरणं गमिष्यसि।" एवं दूतः सर्वं नृपाय निवेद्य, कृष्णः स्वरत्नरथमारुह्य काशीं प्रययौ। पाण्ड्रकः महाबाहुः कृष्णागमनं श्रुत्वा, शीघ्रं नगरात् निर्गत्य, द्वाभ्यां चमूभ्यां सहितः प्रययौ। काशिराजः तस्य सखा, त्रिभिः चमूभिः अनुसृत्य, पाण्ड्रकं ददर्श। स तु शङ्खचक्रगदाधनुः, श्रीवत्सलक्ष्मा, कौस्तुभमणिना भूषितः, वनमाल्यालङ्कृतः। पीताम्बरधरः, गरुडध्वजः, रत्नमुकुटकुण्डलभूषितः, मकरकुण्डलदीप्तः। तं कृष्णः स्वस्वरूपाभासेन, नटनाट्यक इव, वीक्ष्य, हसितुम् आरब्धवान्। तदा शत्रुराजानः, शूलगदादण्डशक्तितोमरखड्गनिस्त्रिंशबाणैः हरीम् अभ्यधावन्। श्रीकृष्णस्तु पाण्ड्रककाशिराजयोः सैन्यं—गजान्, रथान्, अश्वान्, पदातीन्—मुसलखड्गचक्रशरैः समन्ताद् विदारयन्, यथा कालाग्निः सर्वभूतानि दहति। रणभूमिः तु हतगजाश्वद्विपद्गात्रैः, वीरैः विदारितैः, श्मशानमिव, धैर्यवतां रमणीयं, भयङ्करं च जगद्भर्तुः क्रीडास्थानमिव बभूव। अथ शौरिः पाण्ड्रकं प्राह—"हे पाण्ड्रक, यत् त्वया दूतवाक्येन उक्तं, तानि चिन्हानि त्वयि त्यक्ष्यामि।" "यद् मम नाम त्वया मिथ्याधृतं, तदप्यहं त्यक्ष्यामि, हे मूढ। यदि युद्धं न वाञ्छामि, त्वां शरणं गमिष्यामि।" एवं तीक्ष्णैः शरैः पाण्ड्रकं रथमपाकरोत्, ततः रथचक्रेण तस्य शिरः छित्त्वा, इन्द्र इव वज्रेण पर्वतम्। काशिराजस्यापि शिरः शरैः छित्त्वा, काशीनगर्यां पातयामास, यथा वातः कुमुदकुसुमम् अपातयत्। एवं द्विषन्तं पाण्ड्रकं सखिना सहितं हत्वा, हरिः द्वारकां प्रविवेश, सिद्धगणैः अमृतोपमगाथाः गायमानैः पूज्यमानः।