शार्ङ्गधनुर्धरः श्रीकृष्णः तीक्ष्णैः बाणैः प्रेतान् मातृगणान् पिशाचान् कुष्माण्डान् ब्रह्मराक्षसान् च निहत्य समरभूमौ स्थितः। तदा पिनाकधारी भगवान् शिवः विविधानि अस्त्राणि शार्ङ्गधनुर्धराय प्रेषयामास, किन्तु श्रीकृष्णः शान्तचित्तः तानि प्रत्यस्त्रैः निवार्य समरमण्डले स्थिरः अभवत्। ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मास्त्रेण, वायव्यं पार्वतास्त्रेण, आग्नेयं पार्जन्यास्त्रेण, पाशुपतं स्वेन अस्त्रेण प्रतिषिध्य भगवान् कृष्णः शिवस्य अस्त्राणि नाशयामास। ततः जृम्भणास्त्रस्य प्रभावेन गिरिशः मोहितः अभवत्; शौरिः कृष्णः तं विमोह्य बाणस्य सैन्यं खड्गमुषलशरैः विध्वस्तवान्। स्कन्दः प्रद्युम्नस्य शरवर्षैः सर्वतः अभिहतः अंगात् रक्तं स्रवयन्, मयूरध्वजः सन्, रणभूमिं परित्यज्य निर्गतः। कुम्भाण्डः कूपकर्णः च हलप्रहारैः पतितौ; तयोः नेतृत्वहीनाः सेनाः दिशो दिशः पलायमानाः अभवन्। स्वस्य सैन्यं भग्नं दृष्ट्वा बाणः कोपाविष्टः स्यात्यकिं परित्यज्य युद्धमध्यमे श्रीकृष्णं अभिमुख्य आक्रमितवान्। सः पञ्चशतानां धनुषां द्वयोः द्वयोः बाणयोः समारोप्य, युद्धमदेन उन्मत्तः समरमण्डले तान् प्रेषयामास। भगवतः हरिः तानि धनुषां समं छित्त्वा, सारथिं रथं अश्वान् च हत्वा, शङ्खं निनादयामास। तदा बाणस्य माता कोटरा नग्नवस्त्रा विकृतकेशा कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा पुत्ररक्षणाय प्रयासमकरोत्। गदाग्रजः श्रीकृष्णः मुखं अपसार्य तां नग्नां न अपश्यत्; बाणः रथहीनः भग्नधनुषः नगरं प्रविष्टवान्। यदा सर्वे भूतगणाः भग्नाः, तदा त्रिशिरा ज्वररूपी राक्षसः दश दिशः दहन्निव दाशार्हवंशजं कृष्णं अभिमुख्य आक्रमितवान्। तं दृष्ट्वा दिव्यः नारायणः स्वं विष्णुज्वरं मुक्त्वा, शिवज्वरः विष्णुज्वरः च अन्योन्यं समरमण्डले युद्धाय प्रवृत्तौ। विष्णुज्वरस्य प्रभावेन शिवज्वरः अभिभूतः, भयभीतः अन्यत्र आश्रयमकृत्वा, हृषीकेशं शरणं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा स्तुतिं अकुरुत्। शिवज्वरः उवाच—"अनन्तशक्ते, परमेश्वर, सर्वात्मन्, शुद्धचेतनस्वरूप, सृष्टिस्थितिलयकारण, शान्तब्रह्मन्, ब्रह्मलक्षण, त्वां नमामि। कालः, दैवम्, कर्म, जीवः, प्रकृतिः, द्रव्यं, क्षेत्रम्, प्राणः, आत्मा, विकारः—बीजाङ्कुरप्रवाहरूपः अयं समूहः तव मायैव; तस्य निवृत्तिम् अहम् शरणं याचामि।" "त्वया विविधरूपधारणया देवाः साधवः लोकसेतवः च पाल्यन्ते; हिंसया पतितान् विनाशयसि; तव अवतारः भूमिभारहरणाय। तव दुष्प्रतीक, तीक्ष्ण, अतिदारुणज्वरैः दग्धः अस्मि; यावत् जनाः आशाबन्धनैः बद्धाः, तावत् ते चरणमूलं न पूजयन्ति, तेषां दुःखं निवार्यते न।" भगवान् उवाच—"त्रिशिरः, तव ज्वरभयम् अपाकृतम्; यः अस्माकं संवादं स्मरति, तव भयम् तस्मात् न भविष्यति।" इत्युक्त्वा शिवज्वरः अच्युतं प्रणम्य निर्गतः; बाणः पुनः रथारूढः जनार्दनं युद्धाय अभिमुख्य आगच्छत्। ततः, राजन्, बाणः सहस्रबाहुः विविधास्त्रधारी, चक्रपाणौ भगवति महाक्रोधेन बाणवर्षं प्रक्षिप्तवान्। भगवतः पुनः पुनः तस्य मुखात् आगच्छन्ति अस्त्राणि सुतीक्ष्णचक्रेण छित्त्वा, बाणस्य बाहवः वृक्षशाखावत् छिन्नाः। यदा बाणस्य बाहवः छिद्यन्ते, तदा भक्तवत्सलः भगवान् भवः कृष्णं समीपं आगत्य वचः अभाषत्— श्रीरुद्रः उवाच—"त्वं परं ब्रह्म, परं ज्योतिः, शब्दब्रह्मणि गुह्यं, शुद्धात्मनां आकाशवत् एकं दृश्यसे। तव नाभिः आकाशः, मुखं अग्निः, वीर्यं आपः, शिरः व्योम, दिशः कर्णौ, पादौ भूमिः, मनः चन्द्रः, नेत्रं सूर्यः, आत्मा आत्मा, अहं समुद्रः, उदरं तव, नागराजः भुजः।" "तव रोमाः ओषधयः, मेघाः आपः, ब्रह्मा रोमः, बुद्धिः सृजनशक्ति, प्रजापतिः हृदयम्, धर्मः सारम्; त्वं विश्वपुरुषः, लोकप्रतिमानः।" "भगवन्, तव अयं अवतारः धर्मरक्षणाय लोकहिताय; वयं सर्वे तव प्रेरणया सप्तलोकान् अवगच्छामः। त्वं आदिपुरुषः, एकः, चतुर्थः, आत्मदृक्, कारणं अकारणं, स्वशक्त्या गुणावभासाय आविर्भवसि, न च विक्रियते।" "यथा सूर्यः स्वच्छायया छन्नः छायां रूपाणि च प्रकाशयति, तथा त्वं गुणेन गूढः गुणान् गुणिनः च प्रकाशयसि, अनन्तप्रभ आत्मन्।" "ये तव मायया मोहितचित्ताः, ते पुत्रदारगृहादिषु आसक्ताः, दुःखसागरमग्नाः उत्थानपतने संलग्नाः।" "इदं मानवजन्म प्राप्त्वा, यदि असंयतेंद्रियः तव चरणं न पूजयति, तदा सः आत्मनं मोहयति, तस्य अनुकम्पा कर्तव्या।" "यो त्वां, आत्मप्रियं, परित्यज्य विषयान् विपरीतं सेवते, अमृतं त्यक्त्वा विषं पिबति।" "अहं, ब्रह्मा, देवाः, शुद्धमुनयः च, सर्वे तव प्रियतमं भगवन्तं शरणं गताः।" "त्वं संसारस्य सृष्टिस्थितिलयनिमित्तम्, समः, शान्तः, मित्रः, आत्मा, देवः; अद्वितीयः, जगदुत्पत्तिस्रोतस्; जन्ममृत्युनिवृत्तये त्वां उपास्महे।" "एषः मम प्रियः, भक्तः, शासितः; तस्य अभयम् दत्तम्; भगवन्, तव कृपा तस्मिन्न् अस्तु, यथा दैत्यपतौ अनुकम्पा कृतवती।" भगवान् उवाच—"भगवन्, यद् यद् वदसि, तत् तव प्रियं करिष्यामि; यद् यद् निश्चितं तव, तत् मम अनुमोदितम्।" "एषः विरोचनपुत्रः असुरः मया अपि न हन्तव्यः; प्रह्लादाय वरः दत्तः, तस्मात् न सः न तव वंशः मया विनाश्यते।" "अस्य गर्वनिवारणाय बाहवः भग्नाः; भूमिभारं तस्य विशालं सैन्यं मया विनाशितम्।" "चत्वारि बाहवः शेषः; सः अजरः अमरः तव गणाध्यक्षः भविष्यति; असुर, सर्वतः अभयम् तस्मिन्न् भविष्यति।" एवं अभयम् प्राप्त्वा असुरः श्रीकृष्णं प्रणम्य, प्रद्युम्नं तस्य पत्न्या सह रथारूढं कृत्वा, अग्रे आनयत्।