राजन्, तत्र अद्भुतं रोमाञ्चकरं च संग्रामं अभवत्, श्रीकृष्णस्य शङ्करस्य च, तथा प्रद्युम्नस्य गुहस्य च मध्ये। कुम्भाण्डः कूपकर्णः च बलरामेन सह युद्धं अकुर्वताम्; साम्बः बाणपुत्रेण, सात्यकिर्बाणेन च समरं अकुरुत। ब्रह्मा अन्ये च देवेश्वराः, ऋषयः, सिद्धगणाः, गन्धर्वाः, अप्सरः, यक्षाः च स्वैः विमानैः समागत्य तं युद्धं द्रष्टुं उपस्थिताः। श्रीकृष्णः शङ्करस्य अनुचरान्—भूतगणान्, प्रमथान्, गुह्यकान्, डाकिनीः, राक्षसान्, विनायकान्—शरैः दूरं निन्ये। प्रेतान् मातृगणान् पिशाचान् कुष्माण्डान् ब्रह्मराक्षसान् च तीक्ष्णैः शरैः शार्ङ्गधनुषः प्रहारेण अपाकरोत्। पिनाकधारिणा बहुविधानि अस्त्राणि शार्ङ्गधारिणि समर्पितानि, किन्तु कृष्णः शान्तः प्रत्यस्त्रैः तानि शमयामास। ब्रह्मास्त्रं ब्रह्मास्त्रेण, वायव्यं पर्वतात्रेण, आग्नेयं पार्जन्यास्त्रेण, पाशुपतं स्वेनास्त्रेण अपि प्रत्युत्तरं दत्तवान्। ततः जृम्भणास्त्रेण गिरीशं मोहितवन्तं शौरिः खड्गगदाशरैः बाणसेनां निपातितवान्। स्कन्दः प्रद्युम्नस्य शरवर्षेण सर्वतः आक्रान्तः, रक्तं स्रवन्, मयूरध्वजः सन्नद्धः, युद्धात् निवृत्तः। कुम्भाण्डः कूपकर्णः च हलप्रहारैः पतितौ, तयोः सेना विहीनाः दिशो दिशः पलायिता। बाणः स्वस्य सैन्यं भग्नं दृष्ट्वा, क्रोधदग्धः, सात्यकिं परित्यज्य, युद्धमध्ये कृष्णं प्रति अभ्यधावत्। बाणः पञ्चशतानां धनुषां द्वयोः द्वयोः शरयोः सममेकं कृतवान्, युद्धमदेन उन्मत्तः। भगवान् हरिः तानि धनुषां समं छित्त्वा, सारथिं रथं अश्वान् च हत्वा, शङ्खं निनादितवान्। तस्य माता कोटरा नाम्ना, नग्ना, विकचकेशा, कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा, पुत्रस्य जीवितरक्षणाय याचितवती। ततः गदाग्रजः मुखं अपसार्य नग्नां स्त्रीं न अपश्यत्; बाणः रथहीनः, भग्नधनुष्मान्, नगरं प्रविष्टः। यदा भूतगणाः अपाकृताः, तदा त्रिशिरा ज्वरः दशदिशः दग्धुमिव दाशार्हवंशजं प्रति अभ्यधावत्। तं दृष्ट्वा दिव्यः नारायणः स्वं ज्वरं विमोचयामास; शिवज्वरः विष्णुज्वरः च परस्परं युद्धमकुरुताम्। विष्णुज्वरस्य प्रभावेण अभिभूतः शिवज्वरः त्रस्तः, अन्यत्र शरणं न लभमानः, हृषीकेशं शरणं गतः, अञ्जलिं कृत्वा स्तुतिं अकुरुत्। ज्वरः उवाच—नमस्ते अनन्तशक्ते, परमेश्वर, सर्वात्मन्, शुद्धचैतन्यरूप, सृष्टिस्थितिलयकारण, शान्तब्रहमन्, ब्रह्मलक्षण! कालः, नियतिः, कर्म, जीवः, प्रकृतिः, द्रव्यं, क्षेत्रम्, प्राणः, आत्मा, विकारः—बीजाङ्कुरप्रवाहरूपं तव मायैव; तस्य निवृत्तौ शरणं प्रपद्ये। तव लीला विविधरूपधारणेन देवाः, साधवः, लोकसेतुं धारयन्ति; हिंसया मार्गभ्रष्टान् विनाशयन्ति; भुवः भारहरणाय तव जन्म। तव दुर्दम्यं तीक्ष्णं अतितीक्ष्णं च ज्वरं मया दग्धः; ये जनाः आशाभद्धाः तव पादमूलं न पूजयन्ति, तेषां दुःखं निवार्यते। भगवान् उवाच—त्रिशिरः, तव ज्वरात् भयमपगच्छतु; यः अस्माकं संवादं स्मरति, तव भयं न भविष्यति। इत्युक्त्वा शिवज्वरः अच्युतं प्रणम्य निर्गतः; बाणः पुनः रथारूढः जनार्दनं युद्धाय अभ्यगच्छत्। ततः, राजन्, असुरः सहस्रबाहुः विविधायुधधारी, क्रोधेन महता चक्रपाणौ शरान् विमोचयामास। भगवान् पुनः पुनः तस्य मुखात् आगतान् अस्त्राणि सुदर्शनचक्रेण छित्वा, बाणस्य बाहून् वृक्षशाखावत् छेदितवान्। तस्य बाहून् छिद्यमानान् दृष्ट्वा भक्तवत्सलः भगवान् भवः समीपं आगत्य चक्रपाणये वचनं अब्रवीत्। श्रीरुद्रः उवाच—त्वं परं ब्रह्म, परमज्योतिः, शब्दब्रह्मणि गूढः; शुद्धात्मनां त्वं आकाशवत् केवलं दृश्यसे। तव नाभिः आकाशः, मुखं अग्निः, वीर्यं आपः, शिरः व्योम, दिशः कर्णौ, पादौ पृथ्वी, चन्द्रः मनः, सूर्यः नेत्रम्, आत्मा आत्मा, अहं समुद्रः तव उदरम्, नागराजः तव भुजः। तव रोमाणि ओषधयः, मेघाः आपः, ब्रह्मा रोमः, बुद्धिः सृष्टिशक्ति, प्रजापतिः हृदयम्, धर्मः तव सारः; नूनं त्वं विश्वपुरुषः, लोकमूर्तिः। तव अवतारः, अनिर्विघ्न भगवान्, धर्मरक्षणाय लोकहिताय च; वयं सर्वे तव प्रेरणया सप्तलोकान् अवगच्छामः। त्वं एव आदिपुरुषः, एकः, चतुर्थः, आत्मदृक्, कारणं अकारणं च; स्वशक्त्या गुणप्रकाशनाय अव्ययः प्रकटः। यथा सूर्यः स्वच्छायया गुप्तः, छायां रूपं च प्रकाशयति, तथा त्वं गुणेन गुप्तः, गुणान् गुणवत् च प्रकाशयसि, अनन्तप्रभ आत्मन्। ये जनाः तव मायया मोहिताः, पुत्रदारगृहादिषु आसक्ताः, दुःखसागरं मग्नाः उत्थिताः पतिताः च। मनुष्यजन्म लब्ध्वा, यः असंयतइन्द्रियः तव पादयोः न पूजयति, सः स्वं मोहयति, तस्य दया कर्तव्या। यः त्वां, प्रियं आत्मानं, परित्यज्य, विषयान् अन्वेष्टुम् इच्छति, सः अमृतं परित्यज्य विषं पिबति। अहं ब्रह्मा, देवाः, शुद्धचित्तर्षयः, सर्वे त्वं प्रियतमं ईश्वरं शरणं गत्वा समर्पिताः। त्वं जगत्सृष्टिस्थितिलयनिमित्तम्, समः, शान्तः, मित्रम्, आत्मा, देवः, एकः, अद्वितीयः, जगत्कारणम्; वयं त्वां जन्ममृत्युमोक्षाय उपास्महे। एषः मम प्रियः, भक्तः, आज्ञाकारी; तस्मै अभयम् दत्तं, भगवन्; तव कृपा तस्मिन् भवतु, यथा दैत्यपतौ अनुग्रहः कृतः। भगवान् उवाच—भगवन्, यद् यद् वदसि, तद् अहं तव प्रियं करिष्ये; यद् यद् निश्चितं, तत् मम अनुकूलं, अनुमोदितं च। इत्येवम् संग्रामः दिव्यः, देवर्षिगणैः द्रष्टुं आगतः, श्रीकृष्णस्य महिमा, शङ्करस्य भक्तवत्सलता, बाणस्य पराभवः, त्रिशिरज्वरस्य शरणागति, रुद्रस्य स्तुतिः च, सर्वं एकत्र अभवत्।